სამხედრო სარეზერვო სამსახურთან დაკავშირებული ვალდებულებები რეზერვისტისთვის ყოველთვის არ არის დაუყოვნებლივ შესასრულებელი: კანონი ითვალისწინებს როგორც სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურისგან გათავისუფლების, ისე მისი გავლის გადავადების შემთხვევებს. ეს ნორმები რეზერვისტისა და მისი ოჯახისთვის მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების საშუალებაა, მაგრამ მათი გამოყენება საჭიროებს ზუსტ სამართლებრივ შეფასებას: თითოეული საფუძველი დოკუმენტურად უნდა იყოს დასაბუთებული და გამოყენებული უნდა იყოს კანონით დადგენილი წესით.
ქვემოთ მოყვანილია კანონით გათვალისწინებული საფუძვლების სრული კლასიფიკაცია: ვინ თავისუფლდება სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურისგან, ვის ეძლევა გადავადება და როგორ გამოიყენება ეს უფლებები.
გათავისუფლება სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურისგან
კანონის თანახმად, სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურისგან თავისუფლდება:
- სამხედრო-სააღრიცხვო სპეციალობის არმქონე ქალი;
- ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სამხედრო სამსახურისთვის უვარგისად ცნობილი პირი;
- 60 წლის ასაკს მიღწეული პირი.
გათავისუფლება ნიშნავს, რომ ამ კატეგორიის პირები საერთოდ არ ითვლებიან სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურისთვის ვალდებულად. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გათავისუფლება ეყრდნობა შესაბამისი წესით გაფორმებულ უვარგისობის ცნობას.
გადავადების საფუძვლები: ოჯახური გარემოებები
სამობილიზაციო სარეზერვო სამსახურის გავლა გადაუვადდება იმ პირს, რომლის კმაყოფაზეა ოჯახის — მშობლის, მეუღლის, შვილის, გერის ან პირთან მუდმივად მცხოვრები სხვა პირის — შრომისუუნარო წევრი ან არასრულწლოვანი პირი, რომელიც მუდმივ მზრუნველობას საჭიროებს და რომელსაც არ ჰყავს სხვა კანონიერი წარმომადგენელი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა პირი, რომელსაც ევალება და შეუძლია მისი მოვლა-პატრონობა. მისი გამოყენება მოითხოვს დასაბუთებას, რომ მზრუნველობა სწორედ ამ პირზეა მოქცეული და სხვა ვარიანტი არ არსებობს.
გადავადების საფუძვლები: არჩევნებთან, საქმიანობასა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული
კანონი გადავადების მთელ რიგ სხვა საფუძვლებსაც ითვალისწინებს:
- პირს, რომელიც სამობილიზაციო რეზერვში გაწვევის დღისთვის რეგისტრირებულია საქართველოს პრეზიდენტობის, პარლამენტის, ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრობის კანდიდატად, მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად — შესაბამისი არჩევნების საბოლოო შედეგების ოფიციალურად გამოქვეყნებამდე;
- პირს, რომლის საქმიანობა დაკავშირებულია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით მოწეული მოსავლის აღებასთან — თუ ამას აღნიშნული საქმიანობის სპეციფიკა მოითხოვს და თუ ეს პირი ოჯახის ერთადერთი სრულწლოვანი და შრომისუნარიანი წევრია;
- პირს, რომელიც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სამხედრო სამსახურისთვის დროებით უვარგისად არის ცნობილი.
არჩევნებთან დაკავშირებული საფუძველი დროებითია და გათვლილია საბოლოო შედეგების ოფიციალურ გამოქვეყნებამდე; მოსავლის აღებასთან დაკავშირებული — სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის სპეციფიკაზეა დამოკიდებული; დროებით უვარგისობა კი სამედიცინო დასკვნას ეყრდნობა, რომლის ძალაც დროის გასვლისას წყდება.

