თავდაცვის კოდექსის რეგულირების სფერო
საქართველოს თავდაცვის კოდექსი მოიცავს თავდაცვის ორგანიზებას, რომელიც ეფუძნება ტოტალური თავდაცვის მიდგომას, ეროვნული მედეგობის გაძლიერებას, ეროვნული წინააღმდეგობის ორგანიზებასა და ამოცანით მართვას. კოდექსი ასევე აწესრიგებს სახელმწიფო თავდაცვის პოლიტიკის დაგეგმვას, თავდაცვის სამინისტროს უფლებამოსილებებსა და სტრუქტურას, სამხედრო აღრიცხვას, სამხედრო სამსახურის გავლას, თავდაცვის ძალების რეზერვის მართვას, სამხედრო განათლებას, საერთაშორისო სწავლებას, სამშვიდობო ოპერაციას, წახალისებასა და დისციპლინურ პასუხისმგებლობას, საომარი მდგომარეობის რეგულირებას და თავდაცვის სფეროში მოხალისეობას. ეს კოდექსი სწორედ ის სამართლებრივი საფუძველია, რომელზედაც მობილიზაციასთან და სარეზერვო სამსახურთან დაკავშირებული ურთიერთობები იგება.
სამობილიზაციო რეზერვში ჩარიცხული პირის გაწვევა
კოდექსის მე-99-ე მუხლის თანახმად, სამობილიზაციო რეზერვში ჩარიცხული პირი გაიწვევა საომარი მდგომარეობის, საგანგებო მდგომარეობის ან საგანგებო სიტუაციის დროს, ასევე სამობილიზაციო მზადყოფნის შემოწმების ან რეზერვისტების მომზადების მიზნით. გაწვევა ხორციელდება სამინისტროს მიერ განსაზღვრული რაოდენობით, სამობილიზაციო რეზერვის ელექტრონული სისტემის მეშვეობით. საომარი და საგანგებო ვითარებაში გაწვევის შესახებ გადაწყვეტილებას სამინისტროს მიმართვის საფუძველზე იღებს და გაწვევის ვადას განსაზღვრავს საქართველოს პრემიერ-მინისტრი, ხოლო მზადყოფნის შემოწმებისას — მინისტრი.
მზადყოფნის შემოწმებისას კანონი ვადების მკაცრ ზღვარს აწესებს: მაღალი მზადყოფნის სამობილიზაციო რეზერვში ჩარიცხული პირის გაწვევა კალენდარული წლის განმავლობაში არ უნდა აღემატებოდეს 15 დღეს, ხოლო 10 წლის განმავლობაში — 120 დღეს. ზოგად სამობილიზაციო რეზერვში ჩარიცხული პირის გაწვევა წელიწადში 15 დღეს არ აღემატება. თავდაცვის სფეროში მოხალისის სტატუსის მქონე პირი, რომელიც მაღალი მზადყოფნის რეზერვშია, ამ მიზნით გაწვევას არ ექვემდებარება.
გაწვევის გაცნობა, უფლებები და გასაჩივრება
გაწვევის შესახებ გადაწყვეტილება ძალაში შედის პირისთვის ოფიციალურად გაცნობისთანავე. გაცნობა ხდება გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოში გამოცხადებით, ჩაბარებით რეგისტრაციის, ფაქტობრივი ადგილსამყოფლის ან სამუშაო ადგილის მისამართზე, ტექნიკური ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, ან გადაწყვეტილების საჯაროდ გამოქვეყნებით. მისამართზე ჩაბარება პირის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით დგინდება, ხოლო ხელმოწერაზე უარის შემთხვევაში — ჩაბარების უფლებამოსილების მქონე პირის ხელმოწერით; კომუნიკაციის საშუალებით ჩაბარება კი გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოს შედგენილი აქტით ფიქსირდება. თუ ჩაბარება შეუძლებელია, გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული ორგანოს ვებგვერდზე ქვეყნდება დადგენილი წესით ჩაუბარებლობიდან არაუგვიანეს მეორე კალენდარული დღისა და ჩაბარებულად ითვლება გამოქვეყნებიდან მეორე კალენდარულ დღეს.
გაწვეულ პირს უფლება აქვს გაწვევის შესახებ გადაწყვეტილება კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს, თუმცა გასაჩივრება გადაწყვეტილების მოქმედებას არ აჩერებს. პირს ასევე უფლება აქვს მიიღოს ინფორმაცია გაწვევის, გათავისუფლების, გადავადებისა და გამოუცხადებლობის შედეგების შესახებ. გამოძახებული პირი ვალდებულია შეტყობინების მიღებისას მითითებულ დროსა და ადგილას გამოცხადდეს შემკრებ პუნქტში და შეასრულოს უფლებამოსილი პირის მითითებები.
გათავისუფლება და გავლის გადავადება
გათავისუფლების ან სამსახურის გავლის გადავადების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს სამობილიზაციო კომისია, რომლის შემადგენლობასაც სამინისტროს წარდგინებით მთავრობის დადგენილება განსაზღვრავს. კომისიის გადაწყვეტილება სასამართლოში გასაჩივრდება, თუმცა ეს მის მოქმედებას არ აჩერებს. კანონი გადავადების ფართო ჩამონათვალს შეიცავს: იგი ეხება პირს, რომელსაც ჰყავს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ოჯახის წევრი მხარდამჭერის გარეშე, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გადავადდება მოსამართლე, პროკურორი, თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სისტემის მოსამსახურეები, სპეციალურ სამხედრო აღრიცხვაზე მყოფი პირი, საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების ძალების მოსამსახურე, საზღვარგარეთ მყოფი პირები და სხვები.
ცალკე გათვალისწინებულია რეგისტრირებული კანდიდატები — საქართველოს პრეზიდენტობის, პარლამენტის, ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს ან მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრობის ან მერობის კანდიდატები გადავადდებიან არჩევნების საბოლოო შედეგების ოფიციალურად გამოქვეყნებამდე. საზღვარგარეთ იმყოფება პირები, დიპლომატიური თანამდებობის პირები, სახელმწიფო-პოლიტიკური და პოლიტიკური თანამდებობის პირები, მსჯავრდებულები და პატიმრობის ღონისძიების მიმართ ბრალდებულები გადავადების უფლებას იყენებენ. განსაკუთრებული ნიჭით დაჯილდოებული და პრემიერ-მინისტრის მიერ წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურში გაწვევისგან გათავისუფლებული პირის გადავადება 3 წლის ვადით გრძელდება. მთავრობის განკარგულებით განისაზღვრება ის დაწესებულებებიც, რომლებშიც დასაქმებულ პირებს სამსახური გადაუვადდებათ.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენად ხშირად შეიძლება რეზერვისტის გაწვევა მზადყოფნის შემოწმებისთვის?
მაღალი მზადყოფნის რეზერვისტის გაწვევა კალენდარულ წელიწადში 15 დღეს, ხოლო 10 წლის განმავლობაში 120 დღეს არ აღემატება; ზოგადი რეზერვისთვის წლიური ზღვარი 15 დღეა.
შესაძლებელია თუ არა გაწვევის გადაწყვეტილების გასაჩივრება?
დიახ, გადაწყვეტილება სასამართლოში გასაჩივრდება ოფიციალურად გაცნობიდან კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, თუმცა გასაჩივრება მის მოქმედებას არ აჩერებს.
ვინ წყვეტს სამსახურისგან გათავისუფლების ან გადავადების საკითხს?
ეს გადაწყვეტილება სამობილიზაციო კომისიას ეკუთვნის; კომისია განიხილავს გათავისუფლებასა და აღრიცხვიდან მოხსნას, გადავადებას ან უარს ამ გადაწყვეტილებებზე.
როგორ ხდება გაწვევის შესახებ გადაწყვეტილების გაცნობა?
გაცნობა ხდება ორგანოში გამოცხადებით, მისამართზე ჩაბარებით, კომუნიკაციის საშუალებით ან საჯაროდ გამოქვეყნებით; გამოქვეყნების შემთხვევაში გადაწყვეტილება ჩაბარებულად ითვლება გამოქვეყნებიდან მეორე კალენდარულ დღეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით სამობილიზაციო რეზერვთან დაკავშირებულ საკითხებში: გაწვევის კანონიერების შეფასებაში, გადავადების საფუძვლების განხილვაში, სამობილიზაციო კომისიის წინაშე წარმოდგენასა და სასამართლო გასაჩივრის მომზადებაში. მოგვმართეთ — შევაფასოთ თქვენი შემთხვევა გადავადების საფუძვლების ჩამონათვალზე დაყრდნობით და დავიცვათ თქვენი უფლებები კანონით დადგენილ ყველა საშუალებით.