გამოსახულების უფლება: საიდან იწყება დაცვა
ადამიანის გამოსახულება — ფოტოსურათი, კინოფილმი, ვიდეოფილმი და სხვა — მისი პირადი არაქონებრივი უფლებების სფეროს განეკუთვნება. კანონი პირდაპირ აყენებს წესს: პირს მოთხოვნის უფლება აქვს მაშინაც, როცა მისი გამოსახულება გამოქვეყნდება მისი თანხმობის გარეშე. ეს ნიშნავს, რომ თქვენი ფოტოსურათის ან ვიდეოს გამოქვეყნება თქვენი ნებართვის გარეშე სამართალდარღვევაა, და თქვენ შეგიძლიათ მოითხოვოთ ამ მოქმედების შეწყვეტა და უარის თქმა მასზე — მაშინაც კი, თუ გამოქვეყნებული მასალა ფაქტობრივად ზუსტია და თქვენ არ გაწყენინათ.
ეს უფლება პირადობის უფლებათა ზოგად ჩარჩოში დგას: პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. გამოსახულების დაუთვალავად გამოყენება ამ დაცვის ერთ-ერთი გამოვლინებაა — და მისი დაცვა ხორციელდება მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა, ანუ ზიანის ანაზღაურებისთვის ბრალი სჭირდება, მაგრამ გამოყენების შეწყვეტის მოთხოვნისთვის — არა.
როდის არ არის საჭირო თანხმობა
თანხმობის მოთხოვნა აბსოლუტური არ არის: პირის თანხმობა არ არის საჭირო, როცა ფოტოგადაღება ან ვიდეოგადაღება დაკავშირებულია მის საზოგადოებრივ აღიარებასთან, დაკავებულ თანამდებობასთან, მართლმსაჯულების ან პოლიციის მოთხოვნებთან, სამეცნიერო, სასწავლო ან კულტურულ მიზნებთან, ანდა ფოტოგადაღება მოხდა საზოგადო ვითარებაში, ანდა პირმა პოზირებისათვის მიიღო საზღაური.
ეს გამონაკლისები პრაქტიკული კონტროლის წერტილებია. საზოგადო ვითარებაში გადაღებული კადრი სხვა სიტუაციაა, და სხვა — იმავე კადრის რეკლამაში გამოყენება: გადაღების ფაქტი და გამოყენების დანიშნულება სხვადასხვა საკითხია, და საზოგადო ადგილას გადაღება ყოველთვის არ აძლევს გამომღებს უფლებას, ამოღებული გამოსახულება კომერციულ მიზნით გამოიყენოს. ასეთ საზღვრებზე სწორედ სამართლებრივი შეფასება განსაზღვრავს, ჯობია ეს შეფასება გამოქვეყნებამდე მოხდეს.
შელახული ცნობების უარყოფა და საპასუხო ცნობები
თუ თქვენი გამოსახულებასთან ერთად გავრცელდა ცნობები, რომლებიც ლახავს პატივს, ღირსებას, საქმიან რეპუტაციას ან პირადი ცხოვრების საიდუმლოებას, კანონი აგრეთვე ინფორმაციულ წესებს იძლევა: თუ შემლახველი ცნობები გავრცელებულია მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, მათი უარყოფაც უნდა მოხდეს ამავე საშუალებებით, ხოლო თუ ასეთ მონაცემებს შეიცავს ორგანიზაციის მიერ გაცემული საბუთი, ეს საბუთი უნდა შეიცვალოს და ამის შესახებ ეცნობოს დაინტერესებულ პირებს.
პირს, რომლის პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობებიც გამოქვეყნდა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში, უფლება აქვს გამოაქვეყნოს საპასუხო ცნობები ინფორმაციის იმავე საშუალებებში. გამოსახულების უფლების კონტექსტში ეს გულისხმობს, რომ დაზარალებულს არ შემოეფარგლება მხოლოდ ამოღების მოთხოვნა — მას შეუძლია იმავე აუდიტორიამდე მიიყვანოს საკუთარი პოზიციაც.