გამოსახულების უფლებების დაცვა ეხება პირის (როგორც კერძო, ისე საჯარო) უფლებას, გააკონტროლოს თავისი სახის, ფოტოს ან გარეგნული იერის გამოყენება. ციფრულ ეპოქაში, ფოტოებისა და ვიდეოების უკანონო გამოყენება მასობრივ ხასიათს ატარებს. კომპანიები ხშირად იყენებენ ადამიანების ფოტოებს რეკლამისთვის თანხმობის გარეშე, მედია აქვეყნებს პირადი ცხოვრების კადრებს, ხოლო სოციალურ ქსელებში იქმნება ყალბი პროფილები სხვისი ფოტოებით ("კეტფიშინგი"). საქართველოში გამოსახულებაზე უფლება პიროვნული უფლებების ნაწილია და მისი დარღვევა იწვევს სამოქალაქო პასუხისმგებლობას. ეს სერვისი განსაკუთრებით აქტუალურია მოდელებისთვის, ინფლუენსერებისთვის და საჯარო პირებისთვის, რომელთა გამოსახულებასაც კომერციული ღირებულება აქვს, თუმცა ის ასევე იცავს რიგით მოქალაქეებს მათი ფოტოების უნებართვო გამოყენებისგან.
რას მოიცავს გამოსახულების უფლებების დაცვის სერვისი?
მომსახურება მიზნად ისახავს გამოსახულების უკანონო გამოყენების აღკვეთას და კომპენსაციას:
- უკანონო რეკლამის შეჩერება: თუ კომპანიამ გამოიყენა თქვენი ფოტო სარეკლამო ბანერზე ან სოციალურ მედიაში თანხმობის გარეშე, იურისტი მოითხოვს რეკლამის შეწყვეტას და ჰონორარის ანაზღაურებას.
- Deepfake-ების წინააღმდეგ ბრძოლა: ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი ყალბი გამოსახულებების (სადაც თქვენი სახეა გამოყენებული) აღმოჩენა და წაშლა პლატფორმებიდან.
- ყალბი პროფილების წაშლა: სოციალურ ქსელებში თქვენი ფოტოს გამოყენებით შექმნილი ანგარიშების დაბლოკვა.
- მედიაში გამოქვეყნებული ფოტოები: თუ მედიამ გამოაქვეყნა თქვენი ფოტო კერძო სიტუაციაში საჯარო ინტერესის გარეშე, მისი წაშლის მოთხოვნა.
- კომპენსაცია: მორალური და მატერიალური ზიანის (გამოსახულების კომერციული ღირებულების) ანაზღაურება სასამართლო გზით.
ხშირი სცენარები და საჭიროებები
პრობლემები ხშირად ჩნდება შემდეგ შემთხვევებში: ფოტოების ქურდობა: ონლაინ მაღაზია იყენებს ინფლუენსერის ფოტოს, სადაც მას კონკრეტული სამოსი აცვია, რათა თავისი პროდუქცია გაყიდოს. გაცნობის საიტები: პირის ფოტოებს იყენებენ თაღლითები გაცნობის საიტებზე ფულის გამოსძალავად. პაპარაცული ფოტოები: ცნობილი პირის ფოტო გადაღებულია საავადმყოფოში ან სახლში, რაც არღვევს პირად სივრცეს. თანამშრომელთა ფოტოები: კომპანია აგრძელებს ყოფილი თანამშრომლის ფოტოების გამოყენებას ვებ-გვერდზე მისი გათავისუფლების შემდეგ.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
გამოსახულების უფლება დაცულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლით. პირის გამოსახულების გამოქვეყნება (ფოტო, ფილმი, ვიდეო) დასაშვებია მხოლოდ მისი თანხმობით. გამონაკლისია შემთხვევები, როცა პირი არის საჯარო ფიგურა, ფოტო გადაღებულია საჯარო ღონისძიებაზე, ან პირმა მიიღო ჰონორარი პოზირებისთვის. ასევე, კანონი "პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ" ფოტოს განიხილავს როგორც პერსონალურ მონაცემს (ხოლო ბიომეტრიულ ფოტოს - განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემად), რომლის დამუშავებაც საფუძვლის გარეშე აკრძალულია. Deepfake-ების შემთხვევაში კანონმდებლობა ვითარდება, თუმცა არსებული ნორმები უკვე იძლევა რეაგირების საშუალებას.
პროცესის მიმდინარეობა ეტაპობრივად
პირველი ეტაპია ფაქტის დაფიქსირება. იურისტი აგროვებს მტკიცებულებებს, სადაც ჩანს გამოსახულების გამოყენება (ბილბორდი, ვებ-გვერდი). შემდეგ იგზავნება გაფრთხილების წერილი დამრღვევთან გამოყენების შეწყვეტისა და კომპენსაციის მოთხოვნით. თუ ეს სარეკლამო მასალაა, მოთხოვნილი თანხა გამოითვლება ჩვეულებრივი სარეკლამო ტარიფების მიხედვით. თუ დამრღვევი უარს ამბობს, სარჩელი შედის სასამართლოში. სოციალური ქსელების შემთხვევაში, პარალელურად იგზავნება საჩივარი (Report) პლატფორმის ადმინისტრაციასთან ინტელექტუალური საკუთრების ან პერსონალური მონაცემების დარღვევაზე.
რატომ Legal.ge?
თქვენი სახე თქვენი საკუთრებაა. Legal.ge გთავაზობთ იურისტებს, რომლებიც სპეციალიზდებიან ინტელექტუალურ საკუთრებასა და პიროვნულ უფლებებში. ჩვენ დაგეხმარებით მიიღოთ კუთვნილი კომპენსაცია თქვენი გამოსახულების კომერციული გამოყენებისთვის და აღკვეთოთ მისი უკანონო გავრცელება. დაიცავით თქვენი ვიზუალური იდენტობა Legal.ge-სთან ერთად.
განახლდა: ...