მემკვიდრეობის მიღება ხშირად დაკავშირებულია არა მხოლოდ მატერიალური დოვლათის შეძენასთან, არამედ რთულ და ემოციურ დავებთან ოჯახის წევრებს შორის. როდესაც საქმე ეხება სამკვიდროს გაყოფას, ინტერესთა კონფლიქტი გარდაუვალია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც დატოვებული ქონება მოიცავს უძრავ ქონებას, ბიზნეს წილებს ან ისეთ ნივთებს, რომელთა ფიზიკური გაყოფა შეუძლებელია. საქართველოში მემკვიდრეობის განაწილების დავები ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სამოქალაქო დავაა. კანონმდებლობა ადგენს, რომ მემკვიდრეები წარმოადგენენ სამკვიდროს თანამესაკუთრეებს მანამ, სანამ არ მოხდება ქონების საბოლოო გაყოფა. სწორედ ამ შუალედურ ეტაპზე იჩენს თავს პრობლემები: ვინ იცხოვრებს ბინაში გაყიდვამდე? როგორ შეფასდეს ქონება? ვის დარჩება ძვირფასი საოჯახო რელიკვიები? იურიდიული ჩარევა აუცილებელია, რათა პროცესი წარიმართოს სამართლიანად და თავიდან იქნეს აცილებული ქონების გაფლანგვა ან მითვისება ერთი მემკვიდრის მიერ.
მემკვიდრეობის განაწილების დავა არ გულისხმობს მხოლოდ იმის გარკვევას, თუ ვის რა ეკუთვნის კანონით. ხშირად საქმე ეხება სამკვიდრო მასის მოცულობის დადგენას (მაგალითად, როდესაც ერთ-ერთი მემკვიდრე მალავს ქონებას), ანდერძის ინტერპრეტაციას ან წინასწარი შეთანხმების მიღწევას. კვალიფიციური ადვოკატის დახმარება კრიტიკულია, რადგან არასწორად წარმართულმა პროცესმა შეიძლება გამოიწვიოს ქონების იძულებითი აუქციონზე გაყიდვა საბაზრო ფასზე ბევრად იაფად, რაც ყველა მხარეს აზარალებს. Legal.ge გთავაზობთ წვდომას სპეციალისტებთან, რომლებიც დაგეხმარებიან კონფლიქტის მართვასა და თქვენი კუთვნილი წილის მაქსიმალურად მომგებიანად მიღებაში.
რას მოიცავს მემკვიდრეობის განაწილების მომსახურება?
ეს სერვისი ფარავს მემკვიდრეებს შორის წარმოშობილი დავების სრული სპექტრის მოგვარებას:
- სამკვიდრო მასის ინვენტარიზაცია: დახმარება გარდაცვლილის მთლიანი ქონების, მათ შორის საბანკო ანგარიშების, აქციებისა და უძრავი ქონების მოძიებასა და აღწერაში.
- ქონების შეფასება: დამოუკიდებელი ექსპერტიზის ჩატარება უძრავი და მოძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულების დასადგენად, რაც საფუძვლად ედება სამართლიან გაყოფას.
- მოლაპარაკება და მედიაცია: მემკვიდრეებს შორის მოლაპარაკებების წარმოება სასამართლოს გარეშე შეთანხმების (სამკვიდროს გაყოფის ხელშეკრულების) მისაღწევად.
- ნატურით გაყოფა: იურიდიული დახმარება ქონების ფიზიკურ გაყოფაში (მაგალითად, მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა), თუ ეს ტექნიკურად შესაძლებელია.
- სასამართლო დავა: ინტერესების დაცვა სასამართლოში, როდესაც შეთანხმება ვერ ხერხდება — სარჩელის მომზადება წილის გამოყოფის ან კომპენსაციის მოთხოვნით.
- უპირატესი შესყიდვის უფლება: კონსულტაცია იმის შესახებ, თუ რომელ მემკვიდრეს აქვს კონკრეტული ნივთის (მაგალითად, საცხოვრებელი სახლის ან ბიზნესის) მიღების უპირატესი უფლება.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
პრაქტიკაში მემკვიდრეობის განაწილების დავები ხშირად ვითარდება შემდეგი სცენარებით:
პირველი სცენარია „გაუყოფელი ბინა“. მშობლები გარდაიცვალნენ და ბინა დარჩა ორ შვილს. ერთი შვილი ცხოვრობს ამ ბინაში და უარს ამბობს მის გაყიდვაზე ან მეორე დედმამიშვილისთვის წილის კომპენსაციაზე. მეორე მემკვიდრე იძულებულია მიმართოს სასამართლოს ბინის იძულებითი გაყიდვის ან ქირის სახით კომპენსაციის მოთხოვნით.
მეორე შემთხვევაა ქონების გადამალვა. ერთ-ერთი მემკვიდრე, რომელსაც ჰქონდა წვდომა გარდაცვლილის საბანკო ანგარიშებზე ან ძვირფასეულობაზე, ითვისებს მათ გარდაცვალებისთანავე და აცხადებს, რომ „არაფერი დარჩენილა“. აქ საჭიროა საბანკო ამონაწერების გამოთხოვა და ტრანზაქციების შესწავლა.
მესამე სცენარია დავა ღირებულებაზე. მემკვიდრეები თანხმდებიან, რომ ერთმა უნდა აიღოს სახლი, ხოლო მეორემ — მანქანა და ფულადი დანამატი, მაგრამ ვერ თანხმდებიან სახლისა და მანქანის ფასზე. ასეთ დროს გადამწყვეტია ექსპერტიზის დასკვნა.
მეოთხე სიტუაციაა ბიზნესის მემკვიდრეობა. როდესაც გარდაცვლილს დარჩა წილი კომპანიაში, სხვა პარტნიორები შეიძლება ეწინააღმდეგებოდნენ მემკვიდრის შესვლას ბიზნესში. დავა ეხება წილის ღირებულების ანაზღაურებას.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
სამკვიდროს გაყოფის საკითხები რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მემკვიდრეობის სამართლის ნორმებით:
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (მუხლები 1460-1483): არეგულირებს სამკვიდროს გაყოფის წესებს. კანონი ადგენს, რომ ნებისმიერ მემკვიდრეს ნებისმიერ დროს შეუძლია მოითხოვოს სამკვიდროს გაყოფა.
- თანამესაკუთრეობა: სანამ ქონება გაიყოფა, მემკვიდრეები არიან თანამესაკუთრეები და ქონების განკარგვა (გაყიდვა) შესაძლებელია მხოლოდ ყველა მათგანის თანხმობით.
- ნოტარიატის შესახებ კანონი: განსაზღვრავს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის წესებს, რაც ადასტურებს მემკვიდრეთა უფლებებს და წილებს.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება სამკვიდრო მოწმობის მიღებით ნოტარიუსთან. ამ ეტაპზე განისაზღვრება მემკვიდრეთა წრე და მათი იდეალური წილები (მაგ. 1/2, 1/3). შემდეგ იწყება რეალური გაყოფის ეტაპი. იურისტი ცდილობს შეადგინოს „სამკვიდროს გაყოფის ხელშეკრულება“, სადაც დეტალურად გაიწერება, ვის რა კონკრეტული ნივთი რჩება. ეს ხელშეკრულება უნდა დამოწმდეს ნოტარიულად. თუ შეთანხმება ვერ ხერხდება, მზადდება სარჩელი სასამართლოში. სასამართლო ნიშნავს აუდიტორს ქონების შესაფასებლად და იღებს გადაწყვეტილებას ან ნატურით გაყოფაზე, ან ერთ-ერთი მემკვიდრისთვის კომპენსაციის დაკისრებაზე, ან ქონების აუქციონზე გაყიდვაზე.
რატომ Legal.ge?
მემკვიდრეობის დავები ხშირად ანგრევს ოჯახურ ურთიერთობებს. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებიც არა მხოლოდ კარგად ფლობენ კანონს, არამედ აქვთ მოლაპარაკების უნარი, რათა დავა დასრულდეს მინიმალური დანაკარგებითა და სტრესით. ჩვენი პლატფორმის სპეციალისტები დაგეხმარებიან, ობიექტურად შეაფასოთ თქვენი შანსები და აირჩიოთ ყველაზე გონივრული სტრატეგია.
განახლდა: ...