სამკვიდროს მიღების წესი და შინაარსი
სამკვიდროს ადმინისტრირება იწყება მის მიღებიდან: სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე, და ეს განსხვავება მიღების წესზე გავლენას არ ახდენს. კანონი ორ გზას ასახელებს: მემკვიდრე სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ, ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. პირველი გზა ფორმალურია და დოკუმენტირებულ საფუძველს ქმნის, მეორე კი ქმედებიდან გამომდინარეობს — ქონების რეალურ გამოყენებას, დაცვას ან მართვას ეყრდნობა.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნაწილობრივი ფლობის წესი: თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. ანუ შეუძლია თუ არა მემკვიდრეს მხოლოდ კონკრეტული, სასურველი ნივთის აღება — ფლობის დაწყება მთელ სამკვიდროზე ვრცელდება, მის ვალებთან ერთად. ასევე, თუ ერთ-ერთი მემკვიდრე სამკვიდროდან წილის მიღებაზე უარს იტყვის სხვა მემკვიდრის სასარგებლოდ, ასეთი მოქმედება ჩაითვლება სამკვიდროს მიღებად და არა მის უარყოფად.
სამკვიდროს მიღების ვადა
სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. ეს ვადა საერთოა და კანონით მემკვიდრესა და ანდერძით მემკვიდრეს შორის არ განირჩევა. ვადის მიხედვით მოქმედება განსაზღვრავს, თავის მხრივ, შემდგომ სამართლებრივ შედეგებს: დროულად მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრეს ქონებაზე უფლებებს ანიჭებს, ვადის გადაცილების შემთხვევაში კი საკითხი შეიძლება დავადებულ იქნეს სხვა საკითხებთან ერთად. ვადის გასვლის შედეგები და მისი აღდგენის შესაძლებლობა აღნიშნული ნორმებით არ რეგულირდება — ეს საკითხები სხვა წესებით იწერება, ამიტომ მათი შეფასება ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ცალკე ანალიზს საჭიროებს.
სამკვიდროს აღწერა და მისი პრაქტიკული მნიშვნელობა
მემკვიდრეს უფლება აქვს მოითხოვოს სამკვიდროს აღწერა, რისთვისაც ეძლევა ორი თვის ვადა, რაც შედის სამკვიდროს მისაღებად დადგენილ საერთო ვადაში. აღწერა ქმნის ობიექტურ სურათს იმ ქონებისა, რომელიც სამკვიდროში შედის: ნივთების, ფასიანი ქაღალდების, ფულადი საშუალებებისა და დოკუმენტების ჩამონათვალი იწერება და ამით შემდგომში ბაზისი იქმნება როგორც მემკვიდრეთა შორის გაყოფისას, ისე კრედიტორებთან ურთიერთობაში.
აღწერის პრაქტიკული ღირებულება განსაკუთრებით მაშინ ჩანს, როცა სამკვიდრო მრავალმემკვიდრიანია ან ვალებით დატვირთული: დაფიქსირებული შემადგენლობა ამცირებს სადავო სიტუაციებს იმის თაობაზე, რა შედიოდა სამკვიდროში მისი გახსნის მომენტისათვის. თვით აღწერის ჩატარების დეტალური წესი სხვა ნორმებით განისაზღვრება, ამიტომ მისი ფორმალური პროცედურისათვის დამატებითი გარიგება ხშირად საჭიროა.