ტერმინი „პრობატი“ (Probate) დასავლურ სამართალში აღნიშნავს გარდაცვლილის ანდერძის დადასტურებისა და ქონების ადმინისტრირების სასამართლო პროცესს. საქართველოში ამ პროცესის ანალოგია სამკვიდროს მართვა და ანდერძის აღსრულება, რაც, როგორც წესი, ხორციელდება არა სასამართლოს, არამედ ნოტარიუსისა და ანდერძის აღმსრულებლის მიერ. როდესაც პირი გარდაიცვლება, მისი ქონება, ვალდებულებები და აქტივები ავტომატურად არ გადადის მემკვიდრეებზე. საჭიროა ფორმალური ადმინისტრირება: აქტივების მოძიება, ვალების დაფარვა, გადასახადების გადახდა და საბოლოოდ, ქონების მემკვიდრეებზე გაფორმება. თუ გარდაცვლილს დანიშნული ჰყავდა ანდერძის აღმსრულებელი, ეს მისი მოვალეობაა; თუ არა, მაშინ მემკვიდრეები ერთობლივად მართავენ სამკვიდროს.
პრობატის ადმინისტრირების სერვისი გულისხმობს პროფესიულ იურიდიულ დახმარებას ამ ბიუროკრატიული და ხშირად რთული პროცესის მართვაში. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც სამკვიდრო მოიცავს რთულ აქტივებს (ბიზნესს, აქციებს), არსებობს დიდი ვალები, ან მემკვიდრეები ცხოვრობენ საზღვარგარეთ. იურისტი მოქმედებს როგორც ადმინისტრატორი, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ ყველა სამართლებრივი პროცედურა შესრულდეს კანონის დაცვით, ვადების დარღვევის გარეშე და მემკვიდრეთა ინტერესების გათვალისწინებით. Legal.ge გაძლევთ საშუალებას იპოვოთ სპეციალისტები, რომლებიც ტვირთად აიღებენ სამკვიდროს მართვის ტექნიკურ მხარეს.
რას მოიცავს პრობატის ადმინისტრირების მომსახურება?
მომსახურება მოიცავს სრულ ციკლს გარდაცვალების მომენტიდან საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე:
- ანდერძის მოძიება და გახსნა: ნოტარიუსთა პალატის რეესტრში ანდერძის არსებობის გადამოწმება და მისი ოფიციალური გახსნის პროცედურის ორგანიზება.
- ანდერძის აღმსრულებლის დანიშვნა: თუ გარდაცვლილს არ ჰყავს დანიშნული აღმსრულებელი, მემკვიდრეთა შეთანხმებით ადმინისტრატორის (ხშირად იურისტის) დანიშვნა.
- აქტივების კონსოლიდაცია: საბანკო ანგარიშების, სადაზღვევო პოლისების, უძრავი და მოძრავი ქონების მოძიება და ერთიან რეესტრში თავმოყრა.
- კრედიტორებთან ურთიერთობა: გარდაცვლილის ვალების იდენტიფიცირება, კრედიტორებთან მოლაპარაკება და ვალების დაფარვა სამკვიდრო ქონებიდან (რათა მემკვიდრეებს არ დაეკისროთ პირადი პასუხისმგებლობა).
- სამკვიდრო მოწმობის მიღება: ნოტარიუსთან ურთიერთობა სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად, რაც საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველია.
- ქონების რეგისტრაცია: საჯარო რეესტრში, შსს მომსახურების სააგენტოსა და ბანკებში მემკვიდრეების სახელზე ქონების გადაფორმება.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
ადმინისტრირების საჭიროება ხშირად დგება შემდეგ შემთხვევებში:
პირველი სცენარია „უცხოეთში მცხოვრები მემკვიდრე“. მემკვიდრეები ცხოვრობენ ევროპაში ან აშშ-ში და ვერ ჩამოდიან საქართველოში 6 თვის განმავლობაში საქმეების მოსაგვარებლად. ისინი ნიშნავენ იურისტს ადმინისტრატორად, რომელიც აგვარებს ყველა ფორმალობას მინდობილობით.
მეორე შემთხვევაა „ბიზნესის მართვა“. გარდაცვლილს დარჩა მოქმედი ბიზნესი. სანამ მემკვიდრეობა ოფიციალურად არ გაფორმდება (რასაც თვეები სჭირდება), ბიზნესი უნდა იმართოს (ხელფასები, გადასახადები). დროებითი ადმინისტრატორის დანიშვნა აუცილებელია კომპანიის გაჩერების თავიდან ასაცილებლად.
მესამე სცენარია რთული ვალები. გარდაცვლილს ჰქონდა დიდი საბანკო ვალები. ადმინისტრატორი აწარმოებს მოლაპარაკებას ბანკთან, ყიდის ქონების ნაწილს ვალის დასაფარად და დარჩენილ სუფთა აქტივებს გადასცემს მემკვიდრეებს.
მეოთხე სიტუაციაა ანდერძის აღმსრულებლის არარსებობა. ანდერძში მითითებული იყო პირი, რომელმაც უარი თქვა ამ ფუნქციის შესრულებაზე. საჭირო ხდება ახალი, პროფესიონალი აღმსრულებლის დანიშვნა.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
სამკვიდროს ადმინისტრირება რეგულირდება შემდეგი ნორმებით:
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (მუხლები 1484-1494): განსაზღვრავს ანდერძის აღმსრულებლის უფლება-მოვალეობებს. აღმსრულებელს ევალება სამკვიდროს მართვა და ანდერძის განკარგულებების შესრულება.
- კანონი ნოტარიატის შესახებ: არეგულირებს სამკვიდრო საქმის წარმოებას, სამკვიდრო მოწმობის გაცემას და ანდერძის გახსნის წესებს.
- მეწარმეთა შესახებ კანონი: არეგულირებს წილების მართვის საკითხებს გარდამავალ პერიოდში.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება განცხადებით ნოტარიუსთან სამკვიდროს გახსნის შესახებ (გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში). თუ დანიშნულია ადმინისტრატორი, ის ადგენს სამკვიდროს ნუსხას (ინვენტარიზაცია). შემდეგ ხდება ვალების დაფარვა. ეს ეტაპი კრიტიკულია, რადგან კანონით მემკვიდრეები ვალებზე პასუხს აგებენ მხოლოდ მიღებული ქონების ფარგლებში. ადმინისტრატორი უზრუნველყოფს, რომ ეს ზღვარი არ დაირღვეს. ბოლო ეტაპია „სუფთა“ ქონების განაწილება და რეგისტრაცია. იურისტის ჩართულობა უზრუნველყოფს პროცესის გამჭვირვალობას და იცავს მემკვიდრეებს ფარული ვალდებულებებისგან.
რატომ Legal.ge?
სამკვიდროს მართვა დიდ დროსა და სპეციფიკურ ცოდნას მოითხოვს. Legal.ge-ზე წარმოდგენილი სპეციალისტები დაგეხმარებიან, თავიდან აიცილოთ ბიუროკრატიული სირთულეები და უზრუნველყოთ გარდაცვლილის ნების ზუსტი აღსრულება. ენდეთ პროფესიონალებს ქონების მართვასა და დაცვაში.
განახლდა: ...