მეურვეობა, მზრუნველობა და მხარდაჭერა მოზრდილისთვის
როცა სრულწლოვან ადამიანს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო არ შეუძლია დამოუკიდებლად განახორციელოს თავისი უფლებები და შეასრულოს მოვალეობები, სამოქალაქო კოდექსი მის დასაცავად სამ ინსტრუმენტს იძლევა. მეურვეობა და მზრუნველობა წესდება ასეთი სრულწლოვნის პირადი და ქონებრივი უფლებებისა და ინტერესების დასაცავად; მზრუნველობა წესდება სრულწლოვან ქმედუნარიან პირზე მისივე თხოვნით, თუ მას თავისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო არ შეუძლია დამოუკიდებლად განახორციელოს უფლებები და შეასრულოს მოვალეობანი. მხარდაჭერის მიმღებს კი ენიშნება მხარდამჭერი — ეს ინსტიტუტი იმ ადამიანებისთვისაა, ვისაც დახმარება სჭირდება გადაწყვეტილებების მიღებაში, მაგრამ სრული წარმომადგენლობა არ სჭირდება. სამივე ინსტრუმენტის სწორი არჩევანი და დანიშვნის პროცედურა სწორედ ის საკითხია, სადაც გამოცდილი ადვოკატის მხარდაჭერა აუცილებელია.
ვინ ნიშნავს და რა ვადებში
მეურვეობისა და მზრუნველობის ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოები არის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ან/და მის სისტემაში შემავალი უფლებამოსილი დაწესებულება. მეურვე ან მზრუნველი უნდა დაინიშნოს არა უგვიანეს ერთი თვისა იმ დროიდან, როდესაც ორგანოსთვის ცნობილი გახდება მეურვეობის ან მზრუნველობის დაწესების აუცილებლობა. დანიშვნამდე პერიოდში მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს თავად ეკისრება შესაბამისი ვალდებულებები სამეურვეო/სამზრუნველო პირის მიმართ. მხარდამჭერის შემთხვევაში სხვანაირი წესია: სასამართლო, რომელმაც პირი მხარდაჭერის მიმღებად ცნო, ვალდებულია იმავე გადაწყვეტილებით დანიშნოს მხარდამჭერი, განსაზღვროს მხარდაჭერის ფარგლები და მხარდამჭერის უფლება-მოვალეობები, და ეს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შესვლიდან არაუგვიანეს 3 დღისა ეგზავნება მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.
ვინ შეიძლება იყოს მეურვე, მზრუნველი ან მხარდამჭერი
მხარდამჭერად შეიძლება დაინიშნოს პირის ოჯახის წევრი, ნათესავი, ახლობელი ან სპეციალისტი, რომელიც აკმაყოფილებს კოდექსით დადგენილ მოთხოვნებს. მხარდამჭერის არჩევისას სასამართლო ითვალისწინებს მის პიროვნულ თვისებებს, მოვალეობის შესრულების უნარს, მხარდამჭერისა და მხარდაჭერის მიმღების ურთიერთდამოკიდებულებას, მხარდაჭერის მიმღების ინტერესებსა და ნებას. პირი მხარდამჭერად შეიძლება დაინიშნოს მხოლოდ მისი თანხმობით; მეურვე ან მზრუნველიც მხოლოდ თანხმობით ინიშნება, ხოლო სრულწლოვანი ქმედუნარიანი პირისთვის მზრუნველის შერჩევა მხოლოდ სამზრუნველო პირის თანხმობით არის შესაძლებელი. არსებობს დახურული სიაც: მეურვედ, მზრუნველად ან მხარდამჭერად ვერ დაინიშნება პირი, რომელსაც 18 წლის ასაკისთვის არ მიუღწევია, რომელიც სასამართლომ მხარდაჭერის მიმღებად ცნო, რომელსაც მშობლის უფლება ჩამოერთვა ან შეეზღუდა მოვალეობის შესრულებისგან თავის არიდების გამო, და ის, ვინც ამ მოვალეობისგან არაჯეროვანი შესრულების გამო გაათავისუფლეს.
ჩვენი მომსახურება
ჩვენ ვეხმარებით ოჯახებს მთელ გზაზე: ვაფასებთ, რომელი ინსტიტუტი შეესაბამება თქვენი ახლობლის მდგომარეობას — მეურვეობა, მზრუნველობა თუ მხარდაჭერა; ვამზადებთ სასამართლოში მიმართვას მხარდაჭერის მიმღებად ცნობის შესახებ; ვაგროვებთ სამედიცინო და სხვა მტკიცებულებებს; ვაწყობთ დოკუმენტაციას მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოსთან ურთიერთობაში და ვაკონტროლებთ დანიშვნის ვადებს. თუ თქვენი ახლობელი უკვე მეურვეობის ან მხარდაჭერის ქვეშაა და პრობლემა მხარდამჭერის მუშაობას ეხება, ვაანალიზებთ მის მოქმედებებს და გაძლევთ სამართლებრივ შეფასებას. გარდაცვლილი მშობლების მითითებით მეურვის ან მზრუნველის დანიშვნა შესაძლებელია ნოტარიულად დამოწმებული დოკუმენტის (ანდერძის) საფუძველზეც — ამ გზის დაგეგმვაშიც დაგეხმარებით.
მნიშვნელოვანია ისიც, რომ მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო ვალდებულია დაიცვას და გააძლიეროს მხარდაჭერის მიმღებები და დაეხმაროს მხარდამჭერებს თავიანთი მოვალეობების შესრულებაში, რათა მათ ხელი შეუწყონ მხარდაჭერის მიმღებებს არჩევანის გაკეთებასა და გადაწყვეტილების მიღებაში — ეს ნორმა მხარდაჭერის არსს ასახავს: მიზანი ადამიანის შესაძლებლობების გაძლიერებაა და არა მის ნაცვლად გადაწყვეტილების მიღება. სწორედ ამიტომ მხარდამჭერის ფარგლებს სასამართლო განსაზღვრავს, და ამ ფარგლების გადაჭარბებაც და დაუზუსტებლობაც პრობლემურია — ორივე შემთხვევაში სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრების ან ცვლილების გზები არსებობს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ კითხვებს, რომლებიც ამ თემაზე ყველაზე ხშირად გვისმენენ.
რა განსხვავებაა მზრუნველობასა და მხარდაჭერას შორის?
მზრუნველობა წესდება სრულწლოვან ქმედუნარიან პირზე მისი თხოვნით, როცა ჯანმრთელობა არ უძლებს უფლებების დამოუკიდებელ განხორციელებას. მხარდაჭერა კი მხარდაჭერის მიმღებს ენიშნება მხარდამჭერი — ის დახმარებას უწევს გადაწყვეტილებების მიღებაში და ორგანო ვალდებულია დაიცვას და გააძლიეროს ის.
რამდენ დროში ინიშნება მეურვე ან მზრუნველი?
არა უგვიანეს ერთი თვისა იმ დროიდან, როდესაც მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოსთვის ცნობილი გახდებოდა დაწესების აუცილებლობა. ამ ვადამდე ვალდებულებებს თავად ორგანო ასრულებს.
ვინ ვერ გახდება მხარდამჭერი ან მზრუნველი?
18 წლის ასაკს არმიღწეული პირი, მხარდაჭერის მიმღებად ცნობილი პირი, მშობლის უფლებისგან ჩამორთმეული ან შეზღუდული პირი და ის, ვინც ამ მოვალეობას არაჯეროვნად ასრულებდა და გაათავისუფლეს.
შეიძლება თუ არა მშობლის მიერ წინასწარ განსაზღვრული მეურვის დანიშვნა?
დიახ — მეურვე ან მზრუნველი შეიძლება დაინიშნოს გარდაცვლილი მშობლების მითითებისამებრ ნოტარიულად დამოწმებული დოკუმენტის (ანდერძის) საფუძველზე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს ადვოკატები მუშაობენ მეურვეობის, მზრუნველობისა და მხარდაჭერის საქმეებზე ორივე მხრიდან: ოჯახისთვის, რომელიც ახლობლის დაცვას ცდილობს, და იმ პირისთვის, ვისი უფლებებიც შეზღუდულია და საკუთარი პოზიციის დაცვა სჭირდება. შევაფასებთ თქვენს შემთხვევას, შევადგენთ საბუთების ნუსხას და წარვადგენთ ინტერესებს როგორც სასამართლოში, ისე მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოსთან. დაგეგმეთ კონსულტაცია — მიიღეთ კონკრეტული გეგმა.