სავაჭრო საიდუმლოებისა და ნოუ-ჰაუს შეფასება საქართველოში
სავაჭრო საიდუმლოებისა და ნოუ-ჰაუს შეფასება არის არამატერიალური აქტივების, კონკრეტულად კი ინტელექტუალური საკუთრების შეფასების ერთ-ერთი ყველაზე სპეციფიკური, რთული და უაღრესად მნიშვნელოვანი მიმართულება თანამედროვე ბიზნესგარემოში. დღევანდელ ცოდნაზე დაფუძნებულ ეკონომიკაში, კომპანიის ღირებულების მნიშვნელოვანი ნაწილი ხშირად სწორედ ისეთ კონფიდენციალურ ინფორმაციაშია მოქცეული, როგორიცაა უნიკალური წარმოების პროცესები, კლიენტთა მონაცემთა ბაზები, ალგორითმები, რეცეპტები, ბიზნეს-მოდელები და სპეციფიკური ტექნოლოგიური ნოუ-ჰაუ. საქართველოში, სადაც ინოვაციური ბიზნესები და ტექნოლოგიური სტარტაპები აქტიურად ვითარდებიან, სავაჭრო საიდუმლოების სათანადო იდენტიფიცირება და მისი ზუსტი ფულადი ღირებულების განსაზღვრა კრიტიკული ფაქტორი ხდება კონკურენტული უპირატესობის შესანარჩუნებლად. აღნიშნული მომსახურება სასიცოცხლოდ აუცილებელია ტექნოლოგიური, ფარმაცევტული, საწარმოო და IT სფეროში მოქმედი კომპანიებისთვის, ასევე ინვესტორებისთვის, რომლებსაც სურთ ინოვაციურ პროექტებში კაპიტალის დაბანდება. კვალიფიციური, საერთაშორისო სტანდარტებზე დაფუძნებული შეფასება მესაკუთრეებს ეხმარება საკუთარი ინტელექტუალური კაპიტალის კომერციალიზაციაში, ინვესტიციების მოზიდვასა და ბიზნეს-ტრანზაქციების სწორად წარმართვაში, რითაც მნიშვნელოვნად ამცირებს გაუთვალისწინებელი ფინანსური დანაკარგების რისკს და უზრუნველყოფს არამატერიალური აქტივების მაქსიმალურ კაპიტალიზაციას.
მომსახურების არსი და კომპონენტები
რას მოიცავს შეფასების მომსახურება
სავაჭრო საიდუმლოებისა და ნოუ-ჰაუს შეფასების მომსახურება თავის თავში აერთიანებს რთულ ფინანსურ, ეკონომიკურ და ტექნიკურ-სამართლებრივ პროცედურებს, რომლებიც მიზნად ისახავს კონფიდენციალური აქტივის რეალური ფულადი ღირებულების დადგენას. ეს კომპლექსური სერვისი მოიცავს შემდეგ ძირითად კომპონენტებს:
- აქტივის იდენტიფიკაცია და სამართლებრივი ანალიზი: ექსპერტები დეტალურად სწავლობენ, თუ რამდენად აკმაყოფილებს ინფორმაცია სავაჭრო საიდუმლოების კრიტერიუმებს (არის თუ არა კონფიდენციალური, აქვს თუ არა კომერციული ღირებულება და დაცულია თუ არა გონივრული ზომებით).
- შემოსავლების მიდგომის გამოყენება: ფასდება სავაჭრო საიდუმლოებითა და ნოუ-ჰაუთი გენერირებული სამომავლო ეკონომიკური სარგებელი. გამოიყენება ჰიპოთეტური ლიცენზიის მეთოდი (Relief from Royalty Method) და ჭარბი მოგების მეთოდი (MPEEM), რათა განისაზღვროს, რა შემოსავალს მოიტანს აქტივი, ან რა დანაზოგს აკეთებს კომპანია მისი ფლობით.
- დანახარჯების მიდგომა: ითვლება ნოუ-ჰაუს შექმნაზე, განვითარებასა და დანერგვაზე გაწეული ისტორიული ხარჯები, ან მსგავსი ტექნოლოგიური საიდუმლოს ნულიდან შექმნისთვის (ჩანაცვლებისთვის) საჭირო სავარაუდო ინვესტიციები.
- რისკების ანალიზი და ეკონომიკური სიცოცხლისუნარიანობა: ფასდება ტექნოლოგიის მოძველების რისკები, კონფიდენციალურობის დაკარგვის ალბათობა და აქტივის ეკონომიკური სასარგებლო ვადის (Economic Useful Life) ხანგრძლივობა.
- IVS სტანდარტების შესაბამისი ანგარიშგება: მომსახურება სრულდება საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნათა სრული დაცვით შედგენილი, მყარი არგუმენტაციით გამყარებული საექსპერტო დასკვნის მომზადებით.