კოლექტიური შრომითი დავის მოგვარება
კოლექტიური შრომითი დავის მოგვარება საქართველოში ერთიანი საკანონმდებლო ნაკადია: შემათანხმებელი პროცედურები და მედიაცია, გაფიცვა-ლოკაუტის უფლებების აღძვრა, უკანონობის სასამართლო კონტროლი და მედიაციური შეთანხმების აღსრულება. უცხოური ტიპის სპეციალური სამუშაო ტრიბუნალები აქ არ არსებობს — ესკალაცია მინისტრის მიერ დანიშნებული მედიაციით, გაფიცვით ან ლოკაუტით და სასამართლოს გადაწყვეტილებით ხდება.
განმარტება თავად კანონშია: კოლექტიური დავა არის დავა დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა ჯგუფს — არანაკლებ 20 დასაქმებულს — შორის ან დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა გაერთიანებას შორის. ეს ორი ფორმა განსაზღვრავს მოგვარების ტრაექტორიას.
შემათანხმებელი პროცედურები და მედიაცია
კოლექტიური დავა გადაწყდება პირდაპირი მოლაპარაკებებით ან მედიაციით — ერთ-ერთი მხარის მიერ მინისტრისთვის შესაბამისი წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის შემთხვევაში. მხარე მეორეს უგზავნის დავის დაწყების შესახებ წერილობით შეტყობინებას ზუსტი საფუძვლითა და მოთხოვნებით; მოლაპარაკებების ნებისმიერ სტადიაზე მხარეს უფლება აქვს მინისტრს მიაწოდოს მედიაციის დაწყების შეტყობინება მედიატორის დანიშვნის თაობაზე — ეს შეტყობინება იმავე დღეს გადაეცემა მეორე მხარეს. მინისტრი შეტყობინების საფუძველზე ნიშნავს მედიატორს დადგენილი წესით; მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის შემთხვევაში მას უფლება აქვს მედიატორი საკუთარი ინიციატივითაც დანიშნოს. დავის ნებისმიერ სტადიაზე მინისტრს უფლება აქვს მიიღოს გადაწყვეტილება შემათანხმებელი პროცედურების შეწყვეტის შესახებაც. მხარეები ვალდებული არიან მონაწილეობა მიიღონ პროცედურებში და დაესწრონ მედიატორის შეხვედრებს; მინისტრის მოთხოვნის შემთხვევაში მედიატორი ვალდებულია მას ანგარიში გაუგზავნოს დავასთან დაკავშირებით, და ვალდებულია არ გაამჟღავნოს მისთვის ცნობილი ინფორმაცია.
გაფიცვა და ლოკაუტი
გაფიცვა არის დავის შემთხვევაში დასაქმებულის დროებითი ნებაყოფლობითი უარი შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობების მთლიანად ან ნაწილობრივ შესრულებაზე; ლოკაუტი — დამსაქმებლის ანალოგიური უარი. გაფიცვაში მონაწილეობის უფლება არ აქვთ საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ პირებს. გაფიცვის ან ლოკაუტის უფლება წარმოიშობა მინისტრისთვის მედიაციის შესახელ წერილობითი შეტყობინების გაგზავნიდან ან მინისტრის მიერ მედიატორის დანიშვნიდან 21 კალენდარული დღის გასვლისთანავე. დაწყებამდე არაუგვიანეს 3 კალენდარული დღისა მხარეები ერთმანეთს და მინისტრს წერილობით უტყობინებენ დროს, ადგილს, ხასიათს და მონაწილეთა რაოდენობას. გაფიცვის ან ლოკაუტის დროს მხარეები ვალდებული არიან განაგრძონ შემათანხმებელი პროცედურები; ლოკაუტი 90 კალენდარულ დღეზე მეტ ხანს არ გრძელდება; ანაზღაურება ამ პერიოდში არ გაიცემა; და გაფიცვა ან ლოკაუტი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი არ არის.