შრომითი დავების პრევენციის სტრატეგია
შრომითი დავების პრევენცია საქართველოში ზოგადი მართვის რჩევების კი არა, სამართლებრივი მექანიზმების საქმეა: კოდექსი საუკეთესო პრევენციულ ინსტრუმენტებს თვითონ იძლევა — დავის განხილვის პროცედურა, ინფორმაციისა და კონსულტაციის წესი, კოლექტიური ხელშეკრულების ჩარჩო და შინაგანაწესის საჩივრის არხი. აშშ-ის ალტერნატიული დავაგდების პროგრამების დიზაინის მოდელები აქ არ ვრცელდება — ქართული სტრატეგია კოდექსის ზუსტ ნორმებზე აწყობილია, და სწორედ მათი ერთობლივი ინსტიტუციონალიზაცია ამცირებს როგორც დავების რაოდენობას, ისე მათ სასამართლო ფაზამდე მისვლის ალბათობას. სტრატეგია რისკების რუკიდან იწყება.
სტრატეგია ოთხ მექანიზმზე დგას: პროცედურა, რომელიც დავას დროულად აგვარებს; ინფორმაციული სისტემა, რომელიც 50+ ორგანიზაციაში გაფრთხილებას იძლევა; კოლექტიური ხელშეკრულება, როგორც მდგრადი ჩარჩო; და შინაგანაწესის საჩივრის წესი, როგორც პირველი ინსტანცია. საჩივრის ფორმა და ვადა წესებითვე დგინდება.
პროცედურა, რომელიც პრევენციას ახდენს
62-ე მუხლის პროცედურა თავად დავის აგვარების მექანიზმია, მაგრამ მისი სწორი ინსტიტუციონალიზაცია სწორედ პრევენციულ ეფექტს იძლევა: ინდივიდუალური დავა გადაწყდება მხარეთა შორის შემათანხმებელი პროცედურებით, რაც პირდაპირ მოლაპარაკებებს გულისხმობს; მხარე მეორეს უგზავნის წერილობით შეტყობინებას ზუსტი საფუძვლითა და მოთხოვნებით; მეორე მხარე ვალდებულია პასუხი წერილობით აცნობოს მიღებიდან 10 კალენდარული დღის განმავლობაში; შეთანხმება 14 კალენდარული დღის განმავლობაში უნდა მიიღწეს; მიღწეული წერილობითი გადაწყვეტილება არსებული ხელშეკრულების ნაწილი ხდება. ორგანიზაციაში, სადაც ეს ვადები და ფორმები დაწესებულია, დავა სასამართლომდე იშვიათად აღწევს — და თუ მიაღწევს, განხილვას თავისი თავი ამცირებს.
პროცედურის დამატებითი სამი ელემენტი პრევენციულია: პროცედურისგან თავის არიდება 14 კალენდარული დღის განმავლობაში მტკიცების ტვირთს ამ მხარეზე გადაიტანს — ეს მხარეებს მონაწილეობისკენ აიძულებს; დავის არბიტრაჟისთვის გადაცემა შესაძლებელია შეთანხმებით — ეს გამოსავალს ქმნის იქ, სადაც მოლაპარაკება გაჭიანურდა; და პროცესში მოთხოვნის გაზრდა ან საგნის შეცვლა დაუშვებელია — ეს დავას პროცედურულად კონტროლირებადს ხდის. წესის დარღვევა სანქცირებულ ბარიერად იქცევა.