დავები კრიპტოაქტივებთან დაკავშირებით

შესავალი: დავები ციფრულ ეპოქაში

კრიპტოვალუტების პოპულარობის ზრდასთან ერთად, მკვეთრად იმატა მათთან დაკავშირებულმა სამართლებრივმა დავებმაც. კრიპტოაქტივების სპეციფიკა — ანონიმურობა, ტრანსსასაზღვრო ბუნება და შეუქცევადი ტრანზაქციები — ტრადიციულ სამართლებრივ სისტემას ახალი გამოწვევების წინაშე აყენებს. „დავები კრიპტოაქტივებთან დაკავშირებით“ არის სერვისი, რომელიც მოიცავს ფიზიკური და იურიდიული პირების ინტერესების დაცვას სასამართლოში, არბიტრაჟსა და მოლაპარაკებების პროცესში, როდესაც საქმე ეხება ციფრულ აქტივებს. ეს შეიძლება იყოს დავა გაყინულ ანგარიშებზე, სმარტ-კონტრაქტის დარღვევაზე, ინვესტიციის დაბრუნებაზე ან მემკვიდრეობით მიღებულ კრიპტო საფულეებზე.

საქართველოში სასამართლო პრაქტიკა კრიპტო დავებზე ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია, ამიტომ კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ისეთი ადვოკატის ჩართულობა, რომელსაც ესმის ბლოკჩეინ ტექნოლოგიის ტექნიკური ნიუანსები. Legal.ge-ზე წარმოდგენილი სპეციალისტები ფლობენ როგორც საპროცესო სამართლის ცოდნას, ისე ციფრული აქტივების მოკვლევის (Tracing) უნარებს, რაც წარმატებული შედეგის მიღწევის წინაპირობაა.

რას მოიცავს კრიპტო დავების მოგვარების სერვისი

ეს სერვისი ფარავს სამოქალაქო და კომერციული დავების ფართო სპექტრს:

• გაყინული აქტივების განბლოკვა: სამართლებრივი წარმომადგენლობა კრიპტო ბირჟებთან (Binance, Coinbase და ა.შ.) და ბანკებთან, როდესაც მომხმარებლის ანგარიში დაბლოკილია AML შემოწმების ან საეჭვო აქტივობის გამო.
• სახელშეკრულებო დავები: დავები, რომლებიც გამომდინარეობს ტოკენების გაყიდვის (ICO/IDO), მაინინგის აღჭურვილობის შესყიდვის ან პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარების ხელშეკრულებებიდან.
• ზიანის ანაზღაურება: კომპენსაციის მოთხოვნა ბირჟის ან საფულის პროვაიდერის დაუდევრობის გამო დაკარგულ აქტივებზე (მაგ. ჰაკერული შეტევისას უსაფრთხოების ნორმების დარღვევა).
• კრიპტო მემკვიდრეობა: სამართლებრივი დახმარება გარდაცვლილი პირის ციფრული აქტივების მოძიებასა და კანონიერი მემკვიდრეებისთვის გადაცემაში.
• საოჯახო დავები: განქორწინების პროცესში თანაზიარი საკუთრების გაყოფა, როდესაც ერთ-ერთი მეუღლე მალავს აქტივებს კრიპტოვალუტაში.
• ინვესტიციების დაბრუნება: სამოქალაქო დავები არაკეთილსინდისიერ პროექტებში ჩადებული ინვესტიციების დასაბრუნებლად.

გავრცელებული სიტუაციები და სცენარები

კრიპტო დავები ხშირად წარმოიშობა შემდეგ გარემოებებში:

• ბირჟის მიერ ანგარიშის დაბლოკვა: მომხმარებელმა შეიტანა დიდი თანხა ბირჟაზე, რის შემდეგაც მისი ანგარიში დაიბლოკა „Source of Wealth“-ის დადასტურების მოთხოვნით. ადვოკატი ეხმარება მტკიცებულებების შეგროვებასა და ბირჟის იურისტებთან კომუნიკაციაში.
• მაინინგ სასტუმროს დავა: ინვესტორმა განათავსა მაინერები დატა-ცენტრში, თუმცა ცენტრი არ უხდის გამომუშავებულ კრიპტოვალუტას შეთანხმებული პირობებით.
• P2P თაღლითობა: პირმა გაყიდა კრიპტო P2P პლატფორმაზე, მიიღო თანხა ბანკში, თუმცა მოგვიანებით ბანკმა თანხა გაყინა, რადგან გადმომრიცხველი აცხადებს, რომ ტრანზაქცია არ განუხორციელებია.
• შეცდომით გადარიცხვა: დიდი ოდენობის კრიპტოს შეცდომით სხვა მისამართზე გადარიცხვა. იურისტი ეხმარება მიმღების იდენტიფიცირებასა და უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებით თანხის დაბრუნებაში.

საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები

კრიპტო დავების გადაწყვეტისას სასამართლო ხელმძღვანელობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით. მიუხედავად იმისა, რომ კრიპტოვალუტა არ არის კანონიერი გადახდის საშუალება, სასამართლო პრაქტიკა მას განიხილავს როგორც „არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეს“, რომელზეც ვრცელდება საკუთრების უფლება. ეს ნიშნავს, რომ პირს შეუძლია მოითხოვოს კრიპტოაქტივის უკან დაბრუნება ან მისი ღირებულების ანაზღაურება ლარში (ზიანის მიყენების მომენტისთვის არსებული კურსით). მტკიცებულებების ნაწილში გადამწყვეტია „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ კანონი, რომელიც ბლოკჩეინ ჩანაწერებს იურიდიულ ძალას ანიჭებს.

მომსახურების მიღების პროცესი

დავის წარმოება მოიცავს:

1. ქეისის ანალიზი: ტრანზაქციების ისტორიის შესწავლა და პერსპექტივის შეფასება.
2. წინასასამართლო მოლაპარაკება: ოფიციალური პრეტენზიის (Demand Letter) გაგზავნა მოწინააღმდეგე მხარესთან ან ბირჟასთან.
3. სარჩელის მომზადება: იურიდიული არგუმენტაციის ჩამოყალიბება და სარჩელის შეტანა სასამართლოში.
4. აქტივების უზრუნველყოფა: შუამდგომლობა ყადაღის დადების შესახებ, რათა მოპასუხემ ვერ მოასწროს აქტივების გადამალვა.
5. აღსრულება: სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება (რაც კრიპტოს შემთხვევაში სპეციფიკურ მიდგომას მოითხოვს).

რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?

ტრადიციული ადვოკატები ხშირად ვერ ერკვევიან კრიპტო ტრანზაქციების ტექნიკურ დეტალებში, რაც დავის წაგების მიზეზი ხდება. Legal.ge გაკავშირებთ სპეციალისტებთან, რომლებიც საუბრობენ „ბლოკჩეინის ენაზე“ და იციან, როგორ გამოიყენონ ტექნოლოგიური მტკიცებულებები სასამართლოში თქვენს სასარგებლოდ.