კრიპტოაქტივებთან დაკავშირებული დავის სამართლებრივი ბუნება
კრიპტოაქტივებთან დაკავშირებული დავები ხშირად იმით არის რთული, რომ გადაცემული ქონება ციფრულ სივრცეში მოძრაობს, ხოლო სამართლებრივი დავა ჩვეულებრივ წესრიგში განიხილება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამ დავებს სამი მიმართულებით უპასუხებს: ვითომ-კრედიტორისაგან მოთხოვნით, უსაფუძვლოდ გამდიდრების ნორმებით და ზიანის ანაზღაურების დელიქტური წესით. თუ პირმა კრიპტოაქტივი გადასცა ვალდებულების შესასრულებლად, რომელიც რეალურად არ არსებობს, ან თუ მიმღები სხვის ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, სამართალი დაბრუნების მოთხოვნის ინსტრუმენტს იძლევა. მიზანმიმართულად შერჩეული სარჩელის საფუძველი და მტკიცებულებების სწორი კრებული ამ დავებში გადაწყვეტილების ბედს განსაზღვრავს. ამასთან, სამივე მიმართულება ერთმანეთთან არის დაკავშირებული: იმავე ფაქტობრივ გარემოებებზე შეიძლება სხვადასხვა საყოფაციო საფუძვლის შეფასება, ხოლო სასამართლო ირჩევს იმ ნორმას, რომელიც დავის არსს ზუსტად ასახავს. ამიტომ სარჩელის მომზადებისას მნიშვნელოვანია ფაქტების ქრონოლოგიური აღდგენა, მხარეთა ურთიერთობის სახის განსაზღვრა და თითოეული გადაცემის სამართლებრივი კვალიფიკაცია.
ვითომ-კრედიტორისაგან მოთხოვნის საფუძვლები
სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს, ანუ მიმღებს, მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში, ან თუ ვალდებულების საწინააღმდეგოდ ისეთი შესაგებელი იქნა წარდგენილი, რომ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში გამორიცხულია მოთხოვნის წარდგენა. კრიპტოსამყაროში ეს სქემა ხშირად თაღლითური გარიგებებით წარმოშობილ დავებს ერგება: მოტყუებული მხარე აღმოაჩენს, რომ იმ ვალდებულების საფუძველი, რომლის სანაცვლოდაც აქტივი გადასცა, საერთოდ არ არსებობდა. ამავე დროს, უკან დაბრუნების მოთხოვნა გამორიცხულია, თუ შესრულება ზნეობრივ მოვალეობებს შეესაბამება, გავიდა ხანდაზმულობის ვადა, მიმღებს შეეძლო ევარაუდა, რომ შემსრულებელს გადაცემა მაინც სურდა, ან მოთხოვნა ბათილ სავალო ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით ბათილობის ნორმათა დაცვით ფუნქციას ეწინააღმდეგება. ამ გამორიცხვების თითოეული წინაპირობა ცალკე უნდა შემოწმდეს: მაგალითად, მიმღების მიერ გადაცემის ნების ვარაუდი მოთხოვნას მაშინ ბლოკავს, როდესაც მიცემული იყო ცნობიერი გადაწყვეტილების საფუძველზე, და არა მოტყუების შედეგად. ხანდაზმულობის ვადების დათვლის წესები საკანონმდებლო აქტებით არის დადგენილი, ამიტომ მათი გამოყენება კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზეა დამოკიდებული.