კვალიფიციური ხელმოწერისა და შტამპის იურიდიული ძალა
საქართველოს კანონი ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ აყალიბებს მთელი შესაბამისობის შეფასების საფუძველს: კვალიფიციურ ელექტრონულ ხელმოწერას აქვს პირადი ხელმოწერის თანაბარი იურიდიული ძალა, ხოლო კვალიფიციური ელექტრონული შტამპი იძლევა ელექტრონული დოკუმენტის მთლიანობისა და წარმომავლობის სისწორის დადასტურების შესაძლებლობას — ეს მაჩვენებლები უტყუარად ითვლება, ვიდრე საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება.
ადმინისტრაციულ ურთიერთობებში წესი კონკრეტულია: თუ ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ადმინისტრაციულ ორგანოსთან კომუნიკაციის ელექტრონულ ფორმას აირჩევს და წარდგენილი დოკუმენტი ხელმოწერას ან შტამპს საჭიროებს, სავალდებულოა კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის შესრულება ან/და შტამპის დასმა. ეს წესი არ ვრცელდება არარეზიდენტ პირზე და იმ შემთხვევაზე, როცა კანონმდებლობა ხელმოწერას ან შტამპს არ მოითხოვს. ადმინისტრაციული ორგანო თავის მხრივ ვალდებულია ელექტრონულ დოკუმენტზე დასვას კვალიფიციური ხელმოწერა ან/და შტამპი, და საკმარისია შტამპის დასმა. სტრუქტურულ ერთეულებს შორის კი კვალიფიციური ხელმოწერა სავალდებულო არ არის.
გადამწყვეტი გარანტია: ადმინისტრაციულ წარმოებასა და სასამართლო სამართალწარმოებაში დაუშვებელია ელექტრონულ დოკუმენტზე უარის თქმა მხოლოდ იმ მოტივით, რომ ის ელექტრონული ფორმითაა წარდგენილი, და მისი მტკიცებულებითი ძალის უარყოფაც კი — მხოლოდ იმ მოტივით, რომ ის კვალიფიციური მოთხოვნებს არაკმაყოფილებს. ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა შორის შეთანხმების შემთხვევაში კი ელექტრონულ დოკუმენტსა და ხელმოწერას მატერიალური დოკუმენნტისა და პირადი ხელმოწერის თანაბარი ძალა აქვთ.
ელექტრონული დოკუმენტი — ორიგინალის სტატუსი
შესაბამისობის შეფასების მეორე ღერძია დოკუმენტის სტატუსი: ელექტრონული დოკუმენტის ყველა ეგზემპლარი ორიგინალია და მას ელექტრონული ასლი არ შეიძლება ჰქონდეს. ელექტრონული დოკუმენტის გამოყენება შესაძლებელია ყველა შემთხვევაში, როცა მოითხოვება წერილობითი ფორმის მატერიალური დოკუმენტი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
ამონაბეჭდისა და ასლის რეჟიმებიც ზუსტად არის განსაზღვრული: ელექტრონული დოკუმენტის ამონაბეჭდი ასლია და მას თანაბარი ძალა აქვს, თუ ხელმოწერისთვის პასუხისმგებელი ან უფლებამოსილი პირის მიერ არის დამოწმებული ან/და დადასტურებული; მატერიალური დოკუმენტის ელექტრონულ ასლს ორიგინალის თანაბარი ძალა აქვს, თუ ის ანალოგიურად არის დამოწმებული ან ელექტრონული შტამპით დადასტურებული.
კვალიფიციური სერტიფიკატის შინაარსი და მიმწოდებლის ვალდებულებები
კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერის/შტამპის სერტიფიკატი, სულ მცირე, უნდა შეიცავდეს: აღნიშვნას, რომ იგი კვალიფიციური სერტიფიკატია; მომსახურების მიმწოდებლის იდენტიფიკაციისთვის საკმარის მონაცემებს — დასახელებასა და რეგისტრაციის ქვეყნის კოდს; ხელმომწერის/შტამპის დამსმელის იდენტიფიკაციის მონაცემებს — სახელს ან/და ფსევდონიმს/სახელწოდებას და საიდენტიფიკაციო კოდს; შემოწმების მონაცემებს; მოქმედების დაწყებისა და დასრულების თარიღებს; მიმწოდებლისთვის უნიკალურ საიდენტიფიკაციო ნომერს; სერთიფიკატის სტატუსის გამოსათხოვი ელექტრონულ მისამართს; და, შესაბამის შემთხვევაში, შექმნის მონაცემების კვალიფიციურ საშუალებაში განთავსების აღნიშვნას. სერტიფიკატს უნდა ჰქონდეს მიმწოდებლის განვითარებული ელექტრონული ხელმოწერა/შტამპი.
მიმწოდებლის ვალდებულებათა ბლოკი საყოფაცხოვრებოა: იგი ახორციელებს სერტიფიკატის მფლობელის იდენტიფიკაციას ტექნიკური რეგლამენტის შესაბამისად; უზრუნველყოფს მონაცემთა უტყუარობას; კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სერტიფიკატს დაუყოვნებლივ აუქმებს, აჩერებს და ხელახლა ამოქმედებს; აწარმოებს გაცემული სერტიფიკატების მონაცემთა ბაზას; დაინტერესებულ პირს ინტერნეტით, უწყვეტ რეჟიმში აწვდის სერტიფიკატის სტატუსის ინფორმაციას; და ინახავს სერტიფიკატებთან დაკავშირებულ მონაცემებსა და ფაქტებს მათი გაუქმებიდან სულ მცირე 6 წლის განმავლობაში ზუსტი დროის მითითებით. ეს ბოლო მოთხოვნა სასამართლო დავებში ხშირად გადამწყვეტია.
ნამდვილობის კვალიფიციური დადგენა
ხელმოწერის/შტამპის ნამდვილობის კვალიფიციური დადგენა ხორციელდება განსაზღვრული პირობების კომპლექსით: ხელმოწერა სერტიფიკატს უნდა ეფუძნებოდეს შესრულების მომენტში; სერტიფიკატი კვალიფიციური სანდო მომსახურების მიმწოდებელს უნდა ჰქონდეს გაცემული და გამოყენების მომენტში ძალაში უნდა იყოს; შემოწმების მონაცემები წარდგენილ მონაცემებს უნდა შეესაბამებოდეს; ხელმომწერის იდენტიფიკაციის მონაცემები ზუსტი უნდა იყოს; ფსევდონიმის შემთხვევაში მიმღებ მხარეს ეცნობება ამის თაობაზე; ხელმოწერა კვალიფიციური შექმნის საშუალებით უნდა იყოს შექმნილი; და ხელმოწერილი მონაცემების მთლიანობა დაცული უნდა იყოს. დადგენას ახორციელებს თავად მიმწოდებელი, რომელიც მიმღებ მხარეს ავტომატურ რეჟიმში აწვდის სანდო ინფორმაციას, და გამოყენებული სისტემა უნდა აძლევდეს ინფორმაციას პირობების დაკმაყოფილების შესახებ და გამოვლენის შესაძლებლობას უსაფრთხოების საკითხებზე.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ძალა აქვს კვალიფიციურ ელექტრონულ ხელმოწერას?
პირადი ხელმოწერის თანაბარი იურიდიული ძალა; კვალიფიციური შტამპი კი დოკუმენტის მთლიანობასა და წარმომავლობას უტყუარად ადასტურებს, ვიდრე საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება.
შეიძლება თუ არა ელექტრონული დოკუმენტის უარყოფა ფორმის გამო?
არა — ადმინისტრაციულ წარმოებასა და სასამართლოში დაუშვებელია დოკუმენტზე ან მის მტკიცებულებით ძალაზე უარის თქმა მხოლოდ ელექტრონული ფორმის მოტივით; უარი შესაძლებელია მხოლოდ წარმოების წესებთან შეუსაბამობის შემთხვევაში.
რამდენ ხანს ინახება სერტიფიკატების მონაცემები?
სერტიფიკატების გაუქმებიდან სულ მცირე 6 წლის განმავლობაში, შინაგანაწესით განსაზღვრულ ცალკეულ შემთხვევებში — 6 წელზე მეტი ხნით, ზუსტი დროის მითითებით.
როგორ მოწმდება ხელმოწერის ნამდვილობა?
კვალიფიციური დადგენით: სერტიფიკატის ძალაში ყოფნით, შემოწმების მონაცემების შესაბამისობით, შექმნის კვალიფიციური საშუალებით და მონაცემთა მთლიანობით; ინფორმაცია მიმღებ მხარეს ავტომატურ რეჟიმში ეწვდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით ელექტრონული ხელმოწერის შესაბამისობის შეფასებაში, სერტიფიკატების აუდიტსა და ელექტრონულ დოკუმენტთა სამართლებრივ ძალასთან დაკავშირებულ დავებში. გვიწერეთ — შევაფასებთ თქვენს პროცესებს და დავგეგმავთ კომპლაიენს-ღონისძიებებს.