შესავალი: ვინ არის VASP და რა მოთხოვნები აქვს მას?
საქართველოში ციფრული ეკონომიკის განვითარებასთან ერთად, სახელმწიფომ შემოიღო მკაცრი და მკაფიო რეგულაციები ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერებისთვის (VASP). VASP არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც მომხმარებელს სთავაზობს ვირტუალური აქტივების გადაცვლას (ფატურ ვალუტაში ან სხვა კრიპტოაქტივში), გადარიცხვას, შენახვას (Custody) ან/და ადმინისტრირებას. 2023 წლიდან საქართველოში VASP-ად საქმიანობა რეგისტრაციის გარეშე აკრძალულია. ეს სერვისი მიზნად ისახავს კომპანიების დახმარებას, გაიარონ რთული მარეგულირებელი ლაბირინთი, მოიპოვონ ლეგიტიმური სტატუსი და დააკმაყოფილონ ეროვნული ბანკის მაღალი სტანდარტები.
VASP-ის სტატუსის ქონა არ არის მხოლოდ ბიუროკრატიული ვალდებულება; ეს არის ნდობის მანდატი კლიენტებისა და პარტნიორი ბანკებისთვის. არარეგისტრირებული საქმიანობა იწვევს სოლიდურ ჯარიმებს და შესაძლოა სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობასაც. პროფესიონალი იურისტები დაგეხმარებიან თქვენი ბიზნეს მოდელის ანალიზში და იმის დადგენაში, გჭირდებათ თუ არა VASP რეგისტრაცია და როგორ მოემზადოთ მისთვის.
რას მოიცავს VASP-ების სამართლებრივი მომსახურება
აღნიშნული სერვისი ფარავს VASP-ის საქმიანობის სრულ სასიცოცხლო ციკლს:
- სტატუსის განსაზღვრა: იურიდიული დასკვნის მომზადება იმის შესახებ, ექვემდებარება თუ არა თქვენი კონკრეტული ბიზნეს მოდელი (მაგ. NFT პლატფორმა, Wallet App, P2P მარკეტპლეისი) სავალდებულო რეგისტრაციას.
- შიდა პოლიტიკების შემუშავება: ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის (AML/CFT) პოლიტიკის შექმნა, რომელიც აკმაყოფილებს FATF-ის სტანდარტებს და ეროვნული ბანკის მოთხოვნებს.
- შესაბამისობის ოფიცრის (Compliance Officer) შერჩევა/ტრენინგი: კვალიფიციური კადრის მოძიებაში დახმარება ან არსებული თანამშრომლის გადამზადება, რადგან ეს სავალდებულო პოზიციაა.
- პროგრამული უზრუნველყოფის აუდიტი: ტრანზაქციების მონიტორინგის პროგრამების (Chainalysis, Elliptic და ა.შ.) დანერგვის სამართლებრივი ზედამხედველობა.
- Travel Rule იმპლემენტაცია: ტექნიკური და იურიდიული პროტოკოლების გამართვა ინფორმაციის გაცვლისთვის სხვა VASP-ებთან.
- რეპორტინგი: ფინანსური მონიტორინგის სამსახურთან ანგარიშგების სისტემის გამართვა.
გავრცელებული სიტუაციები და სცენარები
VASP რეგულაციები ეხება ბიზნესის ფართო სპექტრს:
- კრიპტო-ბირჟის გახსნა: სტარტაპს სურს შექმნას ქართული კრიპტო-ბირჟა, სადაც მომხმარებლები შეძლებენ ლარით ბიტკოინის ყიდვას. ეს კლასიკური VASP საქმიანობაა.
- კრიპტო-ბანკომატების (ATM) ქსელი: კომპანიას სურს თბილისში დადგას აპარატები, სადაც ნაღდი ფულით კრიპტოს შეძენა იქნება შესაძლებელი.
- OTC (Over-the-Counter) დესკი: ფირმა სთავაზობს მსხვილ ინვესტორებს კრიპტოვალუტის ყიდვა-გაყიდვას საბაზრო კურსით, ბირჟის გარეშე.
- საფულის (Wallet) აპლიკაცია: თუ აპლიკაცია ინახავს მომხმარებლის კერძო გასაღებს (Custodial Wallet), ის VASP-ია. თუ ის მხოლოდ ინტერფეისია (Non-custodial), შესაძლოა რეგულაცია არ შეეხოს (საჭიროებს ანალიზს).
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
სფეროს მთავარი მარეგულირებელი დოკუმენტია „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომელმაც შემოიტანა VASP-ის ცნება. ამას ემატება საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ბრძანება „ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესის დამტკიცების შესახებ“. ეს ბრძანება დეტალურად გაწერს სარეგისტრაციო მოთხოვნებს, დირექტორთა შესაფერისობის კრიტერიუმებს (Fit and Proper test) და საოპერაციო წესებს. ასევე მნიშვნელოვანია საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის უფროსის ბრძანებები საეჭვო გარიგებების შესახებ ინფორმაციის წარდგენის თაობაზე.
მომსახურების მიღების პროცესი
პროცესი ჩვეულებრივ მოიცავს:
- GAP ანალიზი: არსებული მდგომარეობის შედარება კანონის მოთხოვნებთან.
- სტრუქტურირება: კომპანიის მმართველობითი სტრუქტურის გამართვა (სამეთვალყურეო საბჭო, დირექტორატი).
- დოკუმენტაციის მომზადება: 20-ზე მეტი სავალდებულო დოკუმენტის (პოლიტიკები, პროცედურები) შექმნა.
- განაცხადის წარდგენა: ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციის განაცხადის შეტანა.
- გასაუბრება: ეროვნული ბანკის წარმომადგენლებთან გასაუბრებისთვის მომზადება და დასწრება.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
VASP-ის რეგისტრაცია და შემდგომი ოპერირება ერთ-ერთი ყველაზე რთული პროცესია თანამედროვე ქართულ ბიზნეს სამართალში. Legal.ge გაკავშირებთ იურისტებთან, რომლებსაც უკვე გავლილი აქვთ ეს გზა და წარმატებით დაურეგისტრირებიათ პროვაიდერები ეროვნულ ბანკში. მათი გამოცდილება დაზოგავს თქვენს დროს, ფინანსებს და დაგიცავთ კრიტიკული შეცდომებისგან.
განახლდა: ...