საქართველოში ნებართვის გარეშე მუშაობა ახლა უკანონოა: რა უნდა გააკეთონ უცხოელებმა

საქართველო იყო იშვიათი გამონაკლისი — ქვეყანა, სადაც უცხოელებს ჩამოსვლა და მუშაობა მარტივად შეეძლოთ

წლების განმავლობაში საქართველო, შრომითი მიგრაციისადმი მიდგომით, თითქმის ყველა პოსტსაბჭოთა ქვეყნისგან განსხვავდებოდა. 90-ზე მეტი ქვეყნის მოქალაქეს შეეძლო უვიზოდ შემოსვლა, 365 დღემდე დარჩენა და შემოსავლის მიღება — დაქირავებით, ფრილანსერად ან რეგისტრირებულ ინდივიდუალურ მეწარმედ მუშაობა — მთავრობის მიერ გაცემული რაიმე ნებართვის გარეშე. ქვეყნის „ინდივიდუალური მეწარმის“ სტატუსი კვალიფიციურ უცხოელებს საშუალებას აძლევდა გადაეხადათ წლიური შემოსავლის მხოლოდ 1% (დაახლოებით 165,000 აშშ დოლარამდე ბრუნვისას), რამაც შექმნა გარემო, რომელსაც ციფრული მომთაბარეების საზოგადოება მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ხელმისაწვდომ ლეგალურ სამუშაო სივრცედ მიიჩნევდა. თბილისი დისტანციური მუშაკების, ფრილანსერებისა და მცირე ბიზნესის მფლობელთა აღიარებულ ჰაბად იქცა.

სისტემას ჰქონდა სტრუქტურული პრობლემა, რომლის იგნორირებაც შეუძლებელი გახდა

ღია კარის პოლიტიკის მიღმა მნიშვნელოვანი მარეგულირებელი ხარვეზი წარმოიქმნა. მაშინ, როცა საქართველოში ოფიციალურად მხოლოდ 42,000 უცხოელი იყო რეგისტრირებული სამუშაოდ, მთავრობის გათვლებით, ექვსი თვე ან მეტი ხნით დარჩენილი შრომითი მიგრანტების რეალური რიცხვი დაახლოებით 239,000-ს შეადგენდა — რაც თითქმის ექვსმაგი სხვაობაა. საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლები საპარლამენტო განმარტებით ბარათებში აღნიშნავდნენ, რომ ეს სხვაობა იწვევდა არაკვალიფიციური მუშახელით ბაზრის გაჯერებას, რაც უარყოფითად აისახებოდა ადგილობრივ დასაქმებაზე. სახელმწიფოს არ გააჩნდა სამართლებრივი ბერკეტები, რათა უარი ეთქვა ისეთ დასაქმებაზე, რომელიც ადგილობრივ მუშაკებს აზიანებდა. არარეგისტრირებული უცხოური ეკონომიკური აქტივობის მასშტაბი როგორც შრომის ბაზრის, ისე მმართველობის პრობლემად იქცა.

პარლამენტმა კანონი შეცვალა — შემდეგ კი მთავრობამ წესები დაადგინა

2025 წლის 26 ივნისს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო ცვლილებები „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ და „უცხოელთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონებში, რითაც 2026 წლის 1 მარტიდან სავალდებულო სამუშაო ნებართვების სისტემა შემოიღო. საკანონმდებლო ჩარჩო მოითხოვდა ცალკე სამთავრობო დადგენილებას ზუსტი პროცედურების, მოსაკრებლების, ვადებისა და კვოტების განსასაზღვრად. 2026 წლის 20 თებერვალს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ ხელი მოაწერა მთავრობის №70 დადგენილებას, რომლითაც სრული პროცედურული წესები დამტკიცდა. დადგენილება ძალაში 2026 წლის 1 მარტიდან შედის.

დაუყოვნებლივ გაჩნდა პასუხგაუცემელი კითხვები და გაურკვევლობა

იმპლემენტაციის თარიღის მოახლოებასთან ერთად, იურისტებმა და ექსპატების საზოგადოების წევრებმა რამდენიმე გადაუჭრელი საკითხი გამოავლინეს. სრულად დისტანციური მუშაკების სტატუსი — უცხოელების, რომლებიც საქართველოში ცხოვრობენ, თუმცა ექსკლუზიურად უცხოელ დამკვეთებზე მუშაობენ და არ აქვთ ადგილობრივი ბიზნეს რეგისტრაცია — სამართლებრივად ბუნდოვანი დარჩა. საკონსულტაციო ფირმებმა, მათ შორის PB Services-მა და ExpatHub-მა, აღნიშნეს, რომ ტექნოლოგიური და მარეგულირებელი ჩარჩოს დასრულება მხოლოდ 2026 წლის 1 მარტისთვის იყო მოსალოდნელი, რამაც დამსაქმებლებსა და თვითდასაქმებულებს მოსამზადებლად მცირე დრო დაუტოვა. უცხოელი ინდმეწარმეები, რომლებიც აქამდე დაბალი გადასახადებით სარგებლობდნენ, ახლა „თვითდასაქმებული უცხოელის“ ახალი განმარტების ქვეშ მოექცნენ და რადიკალურად განსხვავებული მოთხოვნების წინაშე აღმოჩნდნენ — მათ შორის სავალდებულო ვიდეო გასაუბრება და ბიზნეს გეგმის წარდგენა. მრჩევლები აფრთხილებენ, რომ პასიური ან დაბალი აქტივობის მქონე ინდმეწარმეები მკაცრი შემოწმების ქვეშ მოექცევიან. ადმინისტრაციული ტვირთი განსაკუთრებით მძიმედ აწვება მცირე ბიზნესებსა და სტარტაპებს.

სანებართვო სისტემა: რას ითხოვს რეალურად დადგენილება №70

დადგენილება №70-ის მიხედვით, მუდმივი ბინადრობის არმქონე ნებისმიერმა უცხოელმა საქართველოში ანაზღაურებადი სამუშაოს, ფრილანსერული საქმიანობის ან ბიზნესის დაწყებამდე უნდა მოიპოვოს „შრომითი საქმიანობის უფლება“ დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოსგან. დამსაქმებელმა ვაკანსია უნდა განათავსოს პორტალზე www.worknet.moh.gov.ge მინიმუმ 10 სამუშაო დღით და დაამტკიცოს, რომ ადგილობრივი კადრი ვერ მოიძებნა. თვითდასაქმებულები განაცხადს დამოუკიდებლად ავსებენ ვებგვერდზე www.labourmigration.moh.gov.ge და გადიან სავალდებულო ვიდეო გასაუბრებას. სტანდარტული განხილვის ვადა 30 კალენდარული დღეა; დაჩქარებული წესით — 10 სამუშაო დღე (ორმაგი ტარიფით). მოსაკრებელი სტანდარტულად 200 ლარს, ხოლო დაჩქარებულად 400 ლარს შეადგენს. 15,000 ლარზე მეტი ხელფასის მქონე პოზიციები თავისუფლდება ბაზრის კვლევის ვალდებულებისგან. ნულოვანი კვოტა სრულად უკრძალავს უცხოელებს კურიერად, მძღოლად ან ტურისტულ გიდიდ მუშაობას.

შეუსაბამობის ფასი ახლა კანონითაა განსაზღვრული

საქართველოს „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონით, პირველ დარღვევაზე როგორც უცხოელი მუშაკი, ისე დამსაქმებელი კომპანია 2,000 ლარით ჯარიმდება. ერთი წლის განმავლობაში განმეორებისას ჯარიმა ორმაგდება, ხოლო მესამე დარღვევაზე — სამმაგდება. შინაგან საქმეთა სამინისტრო და შრომის ინსპექცია უფლებამოსილნი არიან ჩაატარონ მონიტორინგი და დააკისრონ სანქციები. სამუშაო ნებართვის გაუქმება შესაძლოა გამოიწვიოს კონტრაქტის შეწყვეტამ, საქართველოდან 6 თვეზე მეტი ხნით გასვლამ, ვიზის ვადის გასვლამ ან დეპორტაციამ.

არსებობს გარდამავალი პერიოდი — მაგრამ ის შეზღუდულია

უცხოელებს, რომლებიც 2026 წლის 1 მარტის მდგომარეობით უკვე რეგისტრირებულნი არიან შრომითი მიგრაციის სისტემაში, 2027 წლის 1 იანვრამდე აქვთ ვადა ახალი წესებით ნებართვისა და ბინადრობის მისაღებად. უკვე მოქმედ თვითდასაქმებულ უცხოელებზე აღსრულების მექანიზმები 2026 წლის მაისიდან ამოქმედდება. ისინი კი, ვინც ჯერ არ დარეგისტრირებულან, ვალდებულნი არიან დაუყოვნებლივ დააკმაყოფილონ ყველა მოთხოვნა.

საქართველო ინარჩუნებს საგადასახადო განაკვეთებს, თუმცა „კითხვების გარეშე“ მუშაობის ერა სრულდება

დადგენილება აფორმებს სტრუქტურულ ცვლილებას უცხოელი მუშაკებისა და მეწარმეებისთვის. 1%-იანი დაბეგვრა, 90+ ქვეყნისთვის უვიზო რეჟიმი და IT ბინადრობის გზები ძალაში რჩება. თუმცა, აღარ არსებობს შესაძლებლობა, რომ უცხოელი ჩამოვიდეს და მთავრობის ზედამხედველობის გარეშე დაიწყოს მუშაობა. მათ ახლა რთული ავტორიზაციის გავლა მოუწევთ, რაც ბინადრობას, ბიზნესის დასაბუთებასა და შრომის ბაზართან თავსებადობას უკავშირდება. რეალური გავლენა უცხოელთა ნაკადებზე 2026 წლის განმავლობაში გახდება თვალსაჩინო.