2026 წლის აგვისტოში საქართველოში საჯარო განხილვის საგანი გახდა „TSQ Investment Group“ — ონლაინსქემა, რომელსაც კრიტიკოსები ფინანსურ პირამიდას უწოდებენ. ქართული სამართალი ცალკე დანაშაულად „პირამიდას“ არ იცნობს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ სქემა სამართლებრივ ვაკუუმშია. ქვემოთ — რა ვიცით დადასტურებულად, რომელი ნორმები მუშაობს და რა უნდა გააკეთოს ადამიანმა, ვინც უკვე შეიტანა ფული.
ყველა ციტირებული ნორმა შემოწმებულია legal.ge-ის სამართლებრივ ბიბლიოთეკაში კონსოლიდირებული რედაქციის მიხედვით: სისხლის სამართლის, სისხლის სამართლის საპროცესო და სამოქალაქო კოდექსები — 2026 წლის 25 ივნისის მდგომარეობით; ორგანული კანონი ეროვნული ბანკის შესახებ და კანონი ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ — 2026 წლის 1 აპრილის მდგომარეობით.
I. რა ვიცით TSQ-ის შესახებ — მხოლოდ დადასტურებული ფაქტები
სანამ სამართლებრივ კვალიფიკაციაზე გადავალთ, აუცილებელია ზუსტად გამოიყოს ის, რაც დოკუმენტურად დასტურდება, იმისგან, რაც საჯარო განცხადებებისა და მედიის დონეზე რჩება. საქართველოში TSQ-ის მიმართ ამ დღემდე არ არსებობს არც სასამართლოს განაჩენი, არც ბრალდების საჯაროდ ცნობილი დადგენილება. შესაბამისად, ქვემოთ მოცემული ანალიზი ეხება სქემის აღწერილ მოდელს და არა უკვე დამტკიცებულ დანაშაულს.
- ესპანეთის მარეგულირებლის გაფრთხილება. ფასიანი ქაღალდების ეროვნულმა კომისიამ (CNMV) „TSQ INVESTMENT GROUP LTD“ შეიტანა გამაფრთხილებელ სიაში კატეგორიით „არარეგისტრირებული/არალიცენზირებული პირი, რომელიც სთავაზობს ფინანსურ პროდუქტს ან მომსახურებას“. წყარო: CNMV → IOSCO I-SCAN, გაფრთხილება №39835; გამოქვეყნდა 2025 წლის 28 ივლისს, IOSCO-ს ბაზაში — 8 აგვისტოს. სტატუსი: ოფიციალური მარეგულირებლის აქტი.
- ეროვნული ბანკის გაფრთხილება. სებ-მა გაავრცელა გაფრთხილება სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ სავარაუდო ფინანსურ პირამიდებზე, რომლებიც კრიპტოვალუტით ვაჭრობაში ინვესტირებას აპოპულარებენ. წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი, 2026 წლის 26 აგვისტო. სტატუსი: მარეგულირებლის საჯარო გაფრთხილება — კომპანიის დასახელების გარეშე.
- სქემის სავარაუდო მოცულობა. „ქართველების მიერ ამ სქემაში შეტანილი თანხა დაახლოებით 30 მილიონ დოლარს შეადგენს“; რეკრუტირება მიმდინარეობს WhatsApp-ის, Telegram-ისა და Facebook-ის დახურულ ჯგუფებში. წყარო: ეკონომისტი, ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტი რომან გოცირიძე, 2026 წლის 30 აგვისტო. სტატუსი: საჯარო განცხადება — შემფასებელი მოსაზრება, არა ოფიციალური მონაცემი.
- თანხის გამოტანის შეფერხება. გავრცელდა განცხადებები იმის შესახებ, რომ პლატფორმიდან თანხის გამოტანა შეფერხდა ან დაიბლოკა. წყარო: ქართულ მედიაში გავრცელებული საჯარო გაფრთხილება, 2026 წლის 28 აგვისტო. სტატუსი: დაუდასტურებელი ინფორმაცია — საჭიროებს შემოწმებას.
- დომენი და ოპერირების არხები. დომენი tsqinvestmentgroup.com რეგისტრირებულია 2024 წლის 11 სექტემბერს; საქმიანობა წარიმართება მესენჯერების ჯგუფებით; ფიგურირებს „Professor Henry“-ის სახელით ცნობილი პირი. წყარო: საერთაშორისო მიმოხილვითი პლატფორმები (Alertopedia, TradersUnion). სტატუსი: მეორეული წყარო — არა ოფიციალური.
- ქართულენოვანი საჯარო გვერდი. Facebook-გვერდი „TSQ ვალუტის ბირჟა“ (დაახლოებით 7 100 გამომწერი) ავრცელებს დღიურ „სიგნალების განრიგს“ და სარეკლამო კრეატივებს; გვერდის კატეგორიად მითითებულია „Musician/band“. წყარო: უშუალო დაკვირვება საჯარო გვერდზე, 2026 წლის 1 სექტემბერი. სტატუსი: პირველადი, გადამოწმებადი — თუმცა შეიძლება ნებისმიერ დროს წაიშალოს.
- რეგისტრაციის არარსებობა. TSQ არ ფიგურირებს ეროვნული ბანკის ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერების (VASP) რეესტრში. წყარო: ეროვნული ბანკის VASP-ების რეესტრი. სტატუსი: რეესტრიდან გადამოწმებადი.
რას ნიშნავს „ფინანსური პირამიდა“ ეროვნული ბანკის განმარტებით. სებ-ის განმარტების მიხედვით, ფინანსური პირამიდა არის სქემა, რომელიც მოსახლეობისგან აგროვებს თანხას საბაზრო განაკვეთზე მნიშვნელოვნად მაღალი შემოსავლის დაპირებით, თავად კი, უმეტესწილად, მომგებიან ინვესტიციას არ ახორციელებს — დაპირებული სარგებლის ერთადერთი წყარო ახალი მონაწილეების მოზიდვა ან არსებულებისგან დამატებითი თანხის ამოღებაა. სებ-ის მიერ ჩამოთვლილი ნიშნებია, სხვათა შორის: არარეალური სარგებლის დაპირება; სარგებლის დამოკიდებულება ახალი წევრების მოზიდვაზე; ბუნდოვანი საინვესტიციო მექანიზმი; ფინანსური მდგომარეობის გაუმჭვირვალობა; აგრესიული მარკეტინგი სოციალურ ქსელებში.
რას ამბობს სქემა საკუთარ თავზე — ღია წყაროს დაკვირვება
სამართლებრივი კვალიფიკაციისთვის განსაკუთრებით ღირებულია არა კრიტიკოსების შეფასება, არამედ ის, თუ რას ჰპირდება სქემა თავად — რადგან სწორედ დაპირების შინაარსი ქმნის თაღლითობის შემადგენლობის მოტყუების ელემენტს. საქართველოში მოქმედი ერთ-ერთი საჯარო Facebook-გვერდი, რომელიც TSQ-ის სახელით ოპერირებს, 2026 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით შემდეგ სურათს იძლევა:
- გვერდის დასახელება — „TSQ ვალუტის ბირჟა“, დაახლოებით 7 100 გამომწერით; სავიზიტო მასალებში ფიგურირებს აგრეთვე „TSQ კრიპტო ბირჟა“, „N1 TSQ INVESTMENT GROUP“ და „TSQ INVEST GROUP Georgia“.
- გვერდის კატეგორია Facebook-ზე — „Musician/band“ (მუსიკოსი/ბენდი). ანუ სუბიექტი, რომელიც საკუთარ თავს ვალუტისა და კრიპტოაქტივების ბირჟად წარმოაჩენს, პლატფორმაზე მუსიკალურ გვერდად არის კლასიფიცირებული.
- გამოქვეყნებულია „სიგნალების განრიგი“ — დღიური განრიგი ფიქსირებული დროებით (15:25, 17:00, 19:25, 21:00, 22:00) და სლოგანით „ყოველ დღე · ზუსტი დრო · მეტი მოგება“.
- სარეკლამო კრეატივები ემოციურ და კოლექტიურ მესიჯზეა აგებული — „ერთად ვქმნით წარმატებულ მომავალს!“, „ჩვენი გუნდი — შენი წარმატების გზა!“ — და არა კონკრეტულ, გადამოწმებად ფინანსურ ინფორმაციაზე.
- პოსტების ტექსტი ნაწილობრივ დამახინჯებულია უხილავი სიმბოლოებით (ასოებს შორის ჩამატებული ე.წ. zero-width სიმბოლოები), რაც ავტომატური მოდერაციისა და საკვანძო სიტყვებით ძებნის გვერდის ავლის ცნობილი ხერხია.
- კომენტარებში — 2026 წლის აგვისტოს ბოლოს დასმული კითხვა: „მეგობრებო, შეგიძლიათ თანხის გამოტანა თქვენი TSQ პლატფორმის ანგარიშებიდან?“
თითოეული ეს დაკვირვება პირდაპირ ეხმიანება ეროვნული ბანკის მიერ ჩამოთვლილ ნიშნებს — ბუნდოვან საინვესტიციო მექანიზმს, ფინანსური მდგომარეობის გაუმჭვირვალობასა და აგრესიულ მარკეტინგს სოციალურ ქსელებში. სამართლებრივად კი აქ სამი დამოუკიდებელი კვანძია: (ა) რას წარმოაჩენს სუბიექტი შემოსავლის წყაროდ, (ბ) რა ინფორმაციას არ ამჟღავნებს იურიდიული პირისა და ლიცენზიის შესახებ, და (გ) რამდენად მიზანმიმართულად ერიდება იდენტიფიცირებას.
ეს მასალა დღეს არსებობს, ხვალ კი შეიძლება აღარ იყოს. სქემის ჩამოშლისას პირველი, რაც ქრება, სწორედ სარეკლამო გვერდები, ჯგუფები და პოსტებია. თუ თქვენ დაზარალებული ხართ, სარეკლამო კრეატივები და „დაპირებული სარგებლის“ ამსახველი პოსტები დღესვე დააარქივეთ — ეს არის ის მასალა, რომელიც მოგვიანებით მოტყუების ელემენტის დამტკიცებაში დაგეხმარებათ.
II. საკვანძო პრობლემა: „პირამიდა“ ქართულ სისხლის სამართალში ცალკე შემადგენლობა არ არის
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში არ არსებობს მუხლი სახელწოდებით „ფინანსური პირამიდა“ ან „პირამიდული სქემის ორგანიზება“. ეს განასხვავებს საქართველოს იმ იურისდიქციებისგან, სადაც პირამიდული სქემა დამოუკიდებელ დელიქტად ან დანაშაულად არის აღწერილი.
პრაქტიკული შედეგი ორმხრივია. ერთი მხრივ, გამოძიება იძულებულია, სქემა „ჩასვას“ ზოგად შემადგენლობებში — რაც ამძიმებს მტკიცების ტვირთს. მეორე მხრივ, სწორედ ეს ზოგადი შემადგენლობები საკმაოდ ფართოა და, სწორი კვალიფიკაციისას, სრულად ფარავს პირამიდული სქემის ორგანიზატორის ქმედებას. ქვემოთ — ექვსი ხაზი, რომლითაც ასეთი სქემა ქართულ სამართალს ხვდება.
1. თაღლითობა — სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლი
ეს არის ცენტრალური ნორმა. მუხლი 180-ის პირველი ნაწილის მიხედვით, თაღლითობაა „მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება ან ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით“.
პირამიდულ სქემაში მოტყუების ელემენტი, როგორც წესი, სამ ფაქტში ლოკალიზდება:
- შემოსავლის წყაროს შესახებ ტყუილი — მონაწილეს ეუბნებიან, რომ სარგებელი მიიღება ვაჭრობიდან ან ინვესტიციიდან, სინამდვილეში კი იგი იფარება ახალი მონაწილეების შენატანებით;
- რისკის შესახებ ტყუილი — „გარანტირებული“ ან ფიქსირებული პროცენტის დაპირება იქ, სადაც რეალურად სპეკულაციური ან არარსებული აქტივია;
- სტატუსის შესახებ ტყუილი — თავის წარმოჩენა ლიცენზირებულ ან რეგულირებულ ფინანსურ ინსტიტუტად.
სანქცია იზრდება მაკვალიფიცირებელი ნიშნების მიხედვით. პირველი ნაწილი — ჯარიმა, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომა 170-დან 200 საათამდე, გამასწორებელი სამუშაო 2 წლამდე, შინაპატიმრობა 1-დან 2 წლამდე ან თავისუფლების აღკვეთა 2-დან 4 წლამდე. მეორე ნაწილი (წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ ან მნიშვნელოვანი ზიანი) — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა 4-დან 7 წლამდე. მესამე ნაწილი (სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით ან არაერთგზის) — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა 6-დან 9 წლამდე. მეოთხე ნაწილი (ორგანიზებული ჯგუფის მიერ ან ორჯერ და მეტჯერ ნასამართლევის მიერ) — თავისუფლების აღკვეთა 7-დან 10 წლამდე.
ოდენობის ზღვრები დადგენილია იმავე თავის შენიშვნით — მუხლი 177-ის შენიშვნაში: დიდი ოდენობაა 10 000 ლარის ზევით, ხოლო მნიშვნელოვანი ზიანი — 150 ლარის ზევით. ვინაიდან შენიშვნა კოდექსის მთელ ამ თავზე ვრცელდება, ეს ზღვრები პირდაპირ მოქმედებს 180-ე მუხლზეც. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ 150 ლარზე მეტი ზიანიც კი უკვე მეორე ნაწილის ზონაშია, ხოლო 10 000 ლარს ზემოთ — მესამე ნაწილის, ორგანიზებული ქსელის დადასტურებისას კი მეოთხე ნაწილის.
ყურადღება ტერმინოლოგიაზე. ხშირად ისმის არგუმენტი: „ხალხმა ხომ თვითონ, ნებაყოფლობით შეიტანა ფული“. ნებაყოფლობითობა თაღლითობას არ გამორიცხავს — 180-ე მუხლის შემადგენლობის არსი სწორედ ისაა, რომ დაზარალებული ქონებას თავად გადასცემს, ოღონდ მოტყუების გავლენით ჩამოყალიბებული ნების საფუძველზე.
2. ვირტუალური აქტივის მომსახურება რეგისტრაციის გარეშე
თუ სქემა კრიპტოაქტივებით ოპერირებს — იღებს USDT-ს, ინახავს, ცვლის ან ადმინისტრირებს სავაჭრო პლატფორმას — ჩართულია ცალკე, სპეციალური აკრძალვა.
„საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ ორგანული კანონის 52⁵ მუხლის მე-2 პუნქტით, ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს მის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. იმავე მუხლის მე-3 პუნქტი პირდაპირ ადგენს: „დაუშვებელია ვირტუალური აქტივის მომსახურების განხორციელება იმ პირის მიერ, რომელიც არ არის ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ან საფინანსო სექტორის წარმომადგენელი, რომელსაც საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობით მინიჭებული აქვს ვირტუალური აქტივის მომსახურების განხორციელების უფლებამოსილება“.
ამასთან, 39¹ მუხლი ადგენს, რომ ვირტუალური აქტივი არ არის გადახდის კანონიერი საშუალება და მისით გადახდები აკრძალულია — გარდა ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით განსაზღვრული იმ შემთხვევებისა, რომლებიც თავად ვირტუალური აქტივის მომსახურების განსახორციელებლადაა საჭირო.
ეს პრაქტიკული შემოწმების ინსტრუმენტია: ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია ეროვნული ბანკის VASP-ების რეესტრში ერთ წუთში გადაამოწმოს, არის თუ არა კონკრეტული პლატფორმა რეგისტრირებული. TSQ ამ რეესტრში არ ფიგურირებს.
3. უკანონო სამეწარმეო საქმიანობა — 192-ე მუხლი
მუხლი 192 სჯის სამეწარმეო საქმიანობას „რეგისტრაციის, ნებართვის ან ლიცენზიის გარეშე ანდა სანებართვო ან სალიცენზიო პირობების დარღვევით, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია ან რასაც თან ახლდა დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღება“. სანქციაა ჯარიმა ან შინაპატიმრობა 6 თვიდან 2 წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთა 1-დან 3 წლამდე; ჯგუფურად, არაერთგზის ან ასეთი დანაშაულისთვის უკვე მსჯავრდებულის მიერ ჩადენისას — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა 3-დან 5 წლამდე.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამ მუხლის შენიშვნა: ასეთი ქმედებისთვის იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ან ლიკვიდაციითა და ჯარიმით. ანუ, თუ სქემას საქართველოში რეგისტრირებული შპს ან სხვა იურიდიული პირი ემსახურება, ის თავად ხდება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის სუბიექტი.
4. ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზება რეგულატორის გვერდის ავლით
თუ სქემა სთავაზობს არა უბრალოდ „ვაჭრობის სიგნალებს“, არამედ ფინანსური ინსტრუმენტის ან წილის შეძენას, გამოიყენება „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ კანონი. მისი მე-3 მუხლის პირველი პუნქტით, საჯარო შეთავაზებაა „წინადადება არანაკლებ 100 პირისათვის ან წინასწარ დაუზუსტებელი რაოდენობის პირთათვის ემიტენტის სახელით ფასიანი ქაღალდების პირდაპირი ან არაპირდაპირი მიყიდვის შესახებ“, და ასეთი შეთავაზება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, თუ პირი ეროვნულ ბანკს წარუდგენს კანონით განსაზღვრულ ინფორმაციას.
დახურული, მაგრამ მასობრივი მესენჯერჯგუფებით შეთავაზება ამ ზღვარს, როგორც წესი, ბევრად აჭარბებს — „დახურულობა“ შეთავაზების საჯარო ხასიათს ავტომატურად არ აუქმებს. ერთადერთი გამონაკლისი, რომელსაც კანონი ცნობს, არის შეთავაზება მხოლოდ გამოცდილი ინვესტორებისთვის (მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტი) — რაც მასობრივი სოციალურქსელური რეკრუტირების პირდაპირი საპირისპიროა.
5. ფულის გათეთრება — 194-ე მუხლი
თუ სქემიდან მიღებულ თანხას ნიღბავენ, კონვერტირებენ ან გადაადგილებენ მისი წარმოშობის დაფარვის მიზნით, ერთვება 194-ე მუხლი — უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია. საბაზისო სანქციაა ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა 3-დან 6 წლამდე; ჯგუფურად, არაერთგზის ან დიდი ოდენობით — 6-დან 9 წლამდე; ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით ან განსაკუთრებით დიდი ოდენობით — 9-დან 12 წლამდე.
ამ მუხლის შენიშვნით, დიდი ოდენობაა შემოსავალი 30 000-დან 50 000 ლარამდე, განსაკუთრებით დიდი — 50 000 ლარის ზევით. იურიდიული პირი ისჯება ლიკვიდაციით ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევითა და ჯარიმით.
6. ცალკე საკითხი: „ლიდერების“ და რეკრუტერების პასუხისმგებლობა
პირამიდული სქემის მოდელი დგას იმ ადამიანებზე, რომლებიც ნაცნობებს, ნათესავებსა და მიმდევრებს იზიდავენ ანაზღაურების სანაცვლოდ. მათი სამართლებრივი მდგომარეობა ხშირად არასწორად ესმით — თითქოს ისინი „უბრალოდ ურჩევენ“.
სისხლის სამართლის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ორგანიზატორის, წამქეზებლისა და დამხმარის პასუხისმგებლობა განისაზღვრება შესაბამისი მუხლით, ამ მუხლზე მითითებით — ანუ იმავე 180-ე მუხლით — გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ისინი იმავდროულად დანაშაულის თანაამსრულებლები იყვნენ. თანაამსრულებელი კი პასუხს აგებს პირდაპირ 180-ე მუხლით, 25-ე მუხლზე მითითების გარეშე. სხვაგვარად რომ ვთქვათ: რაც უფრო ღრმად არის ჩართული „ლიდერი“ სქემის ოპერირებაში, მით უფრო მძიმეა მისი პროცესუალური მდგომარეობა, და არა პირიქით.
გადამწყვეტი კი ბრალის საკითხია: 25-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ამსრულებელსა და თანამონაწილეს პასუხისმგებლობა ეკისრებათ მხოლოდ საკუთარი ბრალისათვის. სწორედ ამიტომ, საჯაროდ გავრცელებული მარეგულირებლების გაფრთხილებების შემდეგ განგრძობადი რეკრუტირება სუბიექტური მხარის მტკიცების თვალსაზრისით თვისებრივად სხვა სიტუაციაა, ვიდრე გაფრთხილებამდე.
ორმაგი როლის ხაფანგი. პირამიდაში ადამიანი ხშირად ერთდროულად დაზარალებულიცაა და რეკრუტერიც. ეს რეალური რისკია: „ლიდერის“ ბონუსების მიღება და ქსელის აქტიური აშენება იმ პერიოდში, როცა სქემის პრობლემები უკვე საჯაროდ ცნობილია, სამართლებრივ შეფასებას მკვეთრად ცვლის. თუ თქვენ ასეთ როლში იყავით — სჯობს ადვოკატს მანამდე მიმართოთ, ვიდრე საჯარო ან სამართლებრივ განცხადებებს გააკეთებთ.
III. სამოქალაქო ხაზი: ბათილობა და თანხის დაბრუნება
სისხლისსამართლებრივი დევნა და თქვენი ფულის დაბრუნება ერთი და იგივე არ არის. ქართული სამოქალაქო სამართალი დამოუკიდებელ საფუძვლებს იძლევა.
გარიგების ბათილობა მოტყუების გამო. სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლი: თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა, როცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. მეორე ნაწილი ფარავს დუმილსაც — ისეთი გარემოებების დაუფარავად, რომელთა გამჟღავნების შემთხვევაშიც მეორე მხარე ნებას არ გამოავლენდა; ოღონდ გამჟღავნების ვალდებულება არსებობს მხოლოდ მაშინ, როცა მხარე ამას კეთილსინდისიერად ელოდებოდა. 82-ე მუხლი კი აზუსტებს, რომ მნიშვნელობა არა აქვს, მოტყუებით სარგებლის მიღება იყო მიზანი თუ ზიანის მიყენება.
კრიტიკული ვადა. 84-ე მუხლი: მოტყუებით დადებული გარიგება შეიძლება სადავო გახდეს ერთი წლის განმავლობაში იმ მომენტიდან, როცა შეცილების უფლების მქონემ შეიტყო შეცილების საფუძვლის არსებობის შესახებ. ეს ძალიან მოკლე ვადაა და პრაქტიკაში სწორედ მისი გაშვება უჯდებათ ადამიანებს მოთხოვნა.
თანხის უკან დაბრუნება. ბათილობის შემდეგ ერთვება 976-ე მუხლი — პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს მიმღებს მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი ცალკე ხაზს უსვამს, რომ დაბრუნების მოთხოვნა გამორიცხულია, თუ ხანდაზმულობის ვადა უკვე გასულია — კიდევ ერთი მიზეზი, რომ დაყოვნება ძვირი ჯდება.
ზიანის ანაზღაურება. დამოუკიდებელი საფუძველია 992-ე მუხლი: პირი, რომელიც სხვას მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს იგი. აქ ხანდაზმულობა უფრო კომფორტულია — 1008-ე მუხლით სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ.
დამატებით, 54-ე მუხლი ბათილად აცხადებს გარიგებას, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს — რაც პირდაპირ ეხმიანება ზემოთ აღწერილ არარეგისტრირებულ საქმიანობას.
IV. პრაქტიკული ინსტრუქცია: რა უნდა ქნას ადამიანმა, ვინც უკვე შეიტანა ფული
თანმიმდევრობას მნიშვნელობა აქვს.
ნაბიჯი 1. დღესვე დააფიქსირეთ მტკიცებულებები — სანამ პლატფორმა გაქრება
ონლაინსქემების მთავარი მახასიათებელია, რომ ჩამოშლისას ქრება ვებგვერდიც, ჯგუფებიც და ანგარიშებიც. თუ ეს მოხდა — თქვენ დარჩებით მტკიცებულების გარეშე. აუცილებელი მინიმუმი:
- ყველა გადარიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტი — საბანკო ამონაწერი, ქვითრები, კრიპტოტრანზაქციის ჰეშები (TxID) და საფულის მისამართები;
- პლატფორმაზე თქვენი პირადი კაბინეტის ეკრანის ანაბეჭდები — ბალანსი, დარიცხვები, გამოტანის მოთხოვნები და უარები, თარიღიანად (შეგიძლიათ გამოიყენოთ ფაქტების კონსტატაციის სამსახურიც);
- მიმოწერა რეკრუტერთან ან „ლიდერთან“ და ჯგუფებში გავრცელებული სარეკლამო მასალა — სწორედ აქ ფიქსირდება დაპირებული სარგებელი, რაც 180-ე მუხლის მოტყუების ელემენტისთვის ცენტრალურია;
- ჯგუფის სახელი, ადმინისტრატორების ანგარიშები, ბმულები — არქივირებული სახით (ეკრანის ანაბეჭდი და ბმული, არა მხოლოდ ბმული);
- საჯარო სარეკლამო მასალა — Facebook-გვერდის პოსტები, ბანერები, „სიგნალების განრიგი“, დაპირებული მოგების ამსახველი კრეატივები. ესეც იმ მტკიცებულებათა ჯაჭვის ნაწილია, რას გპირდებოდნენ.
ნაბიჯი 2. დაწერეთ განცხადება დანაშაულის შესახებ
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 101-ე მუხლის მიხედვით, გამოძიების დაწყების საფუძველია დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც გამომძიებელს ან პროკურორს მიაწოდეს, გამოვლინდა სისხლის სამართლის პროცესის დროს ან გამოქვეყნდა მასმედიაში; ინფორმაცია შეიძლება იყოს წერილობითი, ზეპირი ან სხვაგვარად დაფიქსირებული.
100-ე მუხლი კი გამომძიებელსა და პროკურორს ავალდებულებს გამოძიების დაწყებას ასეთი ინფორმაციის მიღებისას. ეს დისკრეცია არ არის.
დაუყოვნებლივ მოითხოვეთ ცნობა. 101-ე მუხლის 2¹ პუნქტი პირს, რომელიც დანაშაულის შესახებ განაცხადებს, ანიჭებს უფლებას, მიიღოს შეტყობინების დამადასტურებელი წერილობითი ცნობა. ეს ცნობა შემდგომში თქვენი ერთადერთი მტკიცებულებაა იმისა, რომ მიმართეთ.
ნაბიჯი 3. მოითხოვეთ დაზარალებულად ცნობა
განცხადების შეტანა და დაზარალებულის სტატუსი სხვადასხვა რამაა. 56-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, პროკურორს დადგენილება გამოაქვს საკუთარი ინიციატივით ან თქვენი განცხადების საფუძველზე. თუ პროკურორმა განცხადება მისი შეტანიდან 48 საათში არ დააკმაყოფილა, გაქვთ უფლება ერთჯერადად მიმართოთ ზემდგომ პროკურორს, ხოლო მისი უარის შემთხვევაში — გაასაჩივროთ გამოძიების ადგილის მიხედვით რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში. სასამართლო ამ საკითხზე განჩინებას 15 დღის ვადაში იღებს, ზეპირი მოსმენით ან მის გარეშე, და ეს გადაწყვეტილება აღარ საჩივრდება.
ეს სტატუსი პროცედურული ფორმალობა არ არის — მასზეა მიბმული საქმის მასალებზე წვდომა და შემდგომი ბერკეტები.
ნაბიჯი 4. დააყენეთ ქონებაზე ყადაღის საკითხი — დროულად
151-ე მუხლის პირველი ნაწილით, სასამართლოს შეუძლია მხარის შუამდგომლობით ყადაღა დაადოს ბრალდებულის, მისი მოქმედებისათვის მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის ან/და მასთან დაკავშირებული პირის ქონებას, მათ შორის საბანკო ანგარიშებს, თუ არსებობს მონაცემები, რომ ქონებას გადამალავენ ან დახარჯავენ ან/და ქონება დანაშაულებრივი გზითაა მოპოვებული. თუ დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ქონების მოძიება ვერ ხერხდება, სასამართლო უფლებამოსილია ყადაღა დაადოს ეკვივალენტური ღირებულების ქონებას.
2025 წლის 3 სექტემბრის კანონით №954 (ვებგვერდი, 05.09.2025) დამატებული 3² პუნქტი ცალკე საფუძვლად ითვალისწინებს დაზარალებულის კომპენსაციის გადახდის უზრუნველყოფას — ამ შემთხვევაში ყადაღა ედება აგრეთვე კოდექსის XVII¹ თავით გათვალისწინებულ ქონებას. სწორედ ეს არის ის მექანიზმი, რომელიც რეალურ შანსს ტოვებს თანხის ნაწილობრივი დაბრუნებისთვის — და მისი ეფექტი მთლიანად დროზეა დამოკიდებული.
ნაბიჯი 5. პარალელურად წამოიწყეთ სამოქალაქო დავა
ნუ დაელოდებით სისხლის სამართლის საქმის დასრულებას. ერთი წლის ვადა 84-ე მუხლით ითვლება იმ მომენტიდან, როცა შეიტყვეთ მოტყუების შესახებ — ანუ, სავარაუდოდ, უკვე დაიწყო. კონკრეტული რეკრუტერის ან ადგილობრივი იურიდიული პირის მიმართ სარჩელი 992-ე მუხლის საფუძველზე დამოუკიდებელი გზაა და არ საჭიროებს განაჩენს.
ნაბიჯი 6. დააფიქსირეთ კრიპტოკვალი
თუ თანხა USDT-ით ან სხვა ვირტუალური აქტივით გადაირიცხა, თითოეული ტრანზაქციის ჰეში საჯარო ბლოკჩეინზე სამუდამოდ რჩება — ეს, პარადოქსულად, უფრო ძლიერი მტკიცებულებაა, ვიდრე ჩვეულებრივი გადარიცხვა. შეაგროვეთ: გამგზავნი და მიმღები საფულის მისამართები, ქსელი (TRC-20, ERC-20 და ა.შ.), ზუსტი დრო და თანხა. ეს მასალა უნდა დაერთოს განცხადებას.
ნაბიჯი 7. შეატყობინეთ ეროვნულ ბანკს და აცნობეთ თქვენს ბანკს
ეროვნული ბანკი TSQ-ის ტიპის სუბიექტს პირდაპირ ვერ „დაარეგულირებს“ — ის მისი საზედამხედველო პერიმეტრის გარეთაა. თუმცა 52⁵ მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტით სებ უფლებამოსილია, რეგისტრირებულ პროვაიდერს შეუწყვიტოს ან შეუზღუდოს საქმიანი ურთიერთობა იმ პლატფორმებთან, რომლებიც ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების მომეტებულ რისკს წარმოშობს ან აფერხებს ტრანზაქციების მიკვლევადობას. თქვენი შეტყობინება ამ სურათის ნაწილი ხდება.
ნაბიჯი 8. რაც არავითარ შემთხვევაში არ უნდა გააკეთოთ
- არ გადაიხადოთ „განბლოკვის“, „საკომისიოს“, „გადასახადის“ ან „ვერიფიკაციის“ საფასური. გამოტანის სანაცვლოდ დამატებითი თანხის მოთხოვნა ჩამოშლის კლასიკური ეტაპია, არა ტექნიკური პრობლემა.
- არ მიმართოთ „თანხის დაბრუნების“ სერვისებს, რომლებიც სოციალურ ქსელებში ან იმავე ჯგუფებში გამოჩნდებიან. მეორადი თაღლითობა (recovery scam) დაზარალებულთა სიებზე ნადირობს და პირველზე მეტ ზიანს აყენებს.
- არ წაშალოთ მიმოწერა და ჩანაწერები — თუნდაც უხერხული იყოს მისი შინაარსი.
- არ განაგრძოთ ახალი ადამიანების მოზიდვა — მათ შორის „რომ დავიბრუნო ჩემი“ ლოგიკით. სწორედ აქ იწყება საკუთარი პასუხისმგებლობის ზონა.
რეალისტური მოლოდინი. უნდა ითქვას პირდაპირ: ტრანსსასაზღვრო ონლაინსქემებში სრული ანაზღაურება იშვიათია. ორგანიზატორები, როგორც წესი, საზღვარგარეთ არიან, ხოლო აქტივები — ვირტუალურ საფულეებში. რეალური შანსი, ძირითადად, ორ რამეზეა მიბმული: (ა) რამდენად სწრაფად დაედება ყადაღა საქართველოში არსებულ აქტივებსა და ანგარიშებზე, და (ბ) დადგინდება თუ არა ადგილობრივი მოსარგებლეების — რეკრუტერების, „ლიდერების“, ადგილობრივი იურიდიული პირების — წრე. ორივე დროზეა დამოკიდებული. სქემის ჩამოშლიდან რამდენიმე თვის შემდეგ დაწყებული საქმე თითქმის ყოველთვის უშედეგოა.
V. დასკვნა
TSQ-ის კონკრეტული სამართლებრივი ბედი საქართველოში ჯერ არ არის განსაზღვრული — არც განაჩენი არსებობს და არც საჯაროდ ცნობილი ბრალდება. მაგრამ ის, რაც ამ ქეისმა უკვე გამოაჩინა, ცალკე პასუხს მოითხოვს.
პირველი: ქართული კანონმდებლობა პირამიდულ სქემას საკმარისად ფარავს — მაგრამ რეაქციულად, დანაშაულის ჩადენის შემდეგ. სებ-ის საზედამხედველო პერიმეტრი ვრცელდება რეგისტრირებულ სუბიექტებზე; ის, ვინც რეგისტრაციას საერთოდ არ ითხოვს და უცხოური ვებგვერდიდან ოპერირებს, პრევენციული რეგულირების მიღმა რჩება. აქ ერთადერთი ხელსაწყო ინფორმირებული მოქალაქეა.
მეორე: სამი კითხვა, რომელსაც ნებისმიერ „საინვესტიციო შეთავაზებას“ დაუსვამთ და უმეტესობა პასუხს ვერ გაგცემთ — საიდან მოდის შემოსავალი, თუ არა ახალი მონაწილეებისგან? ხართ თუ არა ეროვნული ბანკის რეესტრში? ვინ არის იურიდიულად პასუხისმგებელი პირი და რომელ იურისდიქციაშია?
მესამე: თუ ფული უკვე შეტანილია, გადამწყვეტი ცვლადი დროა — ყადაღისთვისაც, ხანდაზმულობისთვისაც და მტკიცებულებების შენარჩუნებისთვისაც. ერთი კვირა ამ საქმეებში ხშირად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე არგუმენტების ხარისხი.
ციტირებული ნორმები
- საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი — მუხ. 25 (ამსრულებლისა და თანამონაწილის პასუხისმგებლობა), მუხ. 177-ის შენიშვნა (ოდენობის ზღვრები), მუხ. 180 (თაღლითობა), მუხ. 192 (უკანონო სამეწარმეო საქმიანობა), მუხ. 194 (უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაცია)
- საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი — მუხ. 56 (დაზარალებულად ცნობა), მუხ. 100 (გამოძიების დაწყების მოვალეობა), მუხ. 101 (ინფორმაცია დანაშაულის შესახებ), მუხ. 151 (ქონებაზე ყადაღის დადება)
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი — მუხ. 54, მუხ. 81, მუხ. 82, მუხ. 84, მუხ. 976, მუხ. 992, მუხ. 1008
- „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი — მუხ. 39¹ (ვირტუალური აქტივი), მუხ. 52⁵ (VASP-ის ზედამხედველობა და სავალდებულო რეგისტრაცია)
- „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონი — მუხ. 3 (საჯარო შეთავაზების ცნება)
გამოყენებული ფაქტობრივი წყაროები
- IOSCO Investor Alerts Portal (I-SCAN), გაფრთხილება №39835 — „TSQ INVESTMENT GROUP LTD“, გამცემი: Comisión Nacional del Mercado de Valores (ესპანეთი): iosco.org/i-scan/?id=39835
- საქართველოს ეროვნული ბანკი — „ფინანსური პირამიდა“: nbg.gov.ge/page/pinansuri-piramida
- საქართველოს ეროვნული ბანკი — ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერები (VASPs) და რეესტრი: nbg.gov.ge
- „ეროვნული ბანკი მოსახლეობას სოციალურ ქსელებში გავრცელებული შესაძლო ფინანსურ პირამიდებთან დაკავშირებული რისკების შესახებ აფრთხილებს“, Imedi News, 26.08.2026: imedinews.ge
- „ქართველების მიერ შეტანილი თანხა $30 მილიონს შეადგენს“ — რომან გოცირიძის განცხადება, Timer.ge, 30.08.2026: timer.ge
- „TSQ იხურება, ბოლო დღეებს ითვლის“ — საჯარო გაფრთხილება, Palitra Video, 28.08.2026: palitravideo.ge
- „თაღლითურ ფინანსურ პირამიდებთან დაკავშირებით სებ-ის განცხადებამ დაბნეულობა შემოიტანა“ — რომან გოცირიძე, Alia.ge: alia.ge
- „TSQ ვალუტის ბირჟა“ — საჯარო Facebook-გვერდი; დაკვირვება 2026 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით: facebook.com/profile.php?id=61576529369194
- TSQ Investment Group — მიმოხილვები საერთაშორისო პლატფორმებზე: Alertopedia, TradersUnion
განმარტება. ეს სტატია არის ზოგადი სამართლებრივი ანალიზი და არ წარმოადგენს კონკრეტულ საქმეზე გაწეულ იურიდიულ კონსულტაციას. სტატიაში მოყვანილი ფაქტობრივი მტკიცებები ეკუთვნის მითითებულ წყაროებს და მოცემულია მათზე მითითებით. TSQ Investment Group-ის ან მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი პირის მიმართ საქართველოში, ამ სტატიის მომზადების დღისთვის, ავტორისთვის ცნობილი არ არის ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი ან საჯაროდ გამოცხადებული ბრალდება; შესაბამისად, ყველა შეფასება, რომელიც სქემის თაღლითურ ხასიათს ეხება, სავარაუდო ხასიათისაა. თუ თქვენ დაზარალდით — მიმართეთ ადვოკატს ინდივიდუალური სტრატეგიის შესამუშავებლად.
