რას კრძალავს მუხლი 159⁴
ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 159⁴ მუხლი სამართალდარღვევად აცხადებს ჩვილ ბავშვთა ხელოვნური კვების პროდუქტების, საწოვრიანი ბოთლებისა და სატყუარების ნებისმიერი სახის რეკლამას. მუხლი პროდუქტთა სამ ჯგუფს პირდაპირ ასახელებს.
- ჩვილ ბავშვთა ხელოვნური კვების პროდუქტები;
- საწოვრიანი ბოთლები;
- სატყუარები.
ფორმულირება „ნებისმიერი სახის რეკლამა“ ფართოა და თავად მუხლი არხებს, ფორმატებს ან აუდიტორიას არ ჩამოთვლის: ტექსტში არ არის განსხვავება ტელევიზიას, ბეჭდურ გამოცემას, ვიტრინას ან ონლაინ განთავსებას შორის. მუხლი ასევე არ აწესებს გამონაკლისს რეკლამის მოცულობის ან ხანგრძლივობის მიხედვით. სწორედ ეს სიფართოვე ხდის საკითხს პრაქტიკულად რთულს — მთავარი კითხვა თითქმის ყოველთვის ისაა, კონკრეტული მასალა ჩაითვლება თუ არა ამ სამი პროდუქტიდან ერთ-ერთის რეკლამად.
სანქცია
მუხლი ორ საფეხურს ითვალისწინებს და ორივე შემთხვევაში ჯარიმა დიაპაზონია და არა ფიქსირებული თანხა.
- ჩამოთვლილი პროდუქტების ნებისმიერი სახის რეკლამა — ჯარიმა 250-დან 500 ლარამდე;
- იგივე მოქმედება, ერთი წლის განმავლობაში განმეორებით ჩადენილი — ჯარიმა 500-დან 700 ლარამდე.
ორი გარემოება ღირს დამახსოვრებად. პირველი: რადგან სანქცია დიაპაზონია, კონკრეტული ოდენობა ამ დიაპაზონის ფარგლებში განისაზღვრება, ანუ თანხა თავისთავად წინასწარ განსაზღვრული არ არის. მეორე: განმეორებადობისთვის მუხლი პირდაპირ ასახელებს ერთწლიან პერიოდს — ეს იმ არცთუ ბევრ ნორმას შორისაა, სადაც ვადა ტექსტშივე წერია.
ერთწლიანი ვადა პრაქტიკულად გადამწყვეტია, რადგან სწორედ ის განასხვავებს ორ დიაპაზონს. მაღალი დიაპაზონი — 500-დან 700 ლარამდე — მუხლის ტექსტის მიხედვით მხოლოდ იმ ქმედებას ეხება, რომელიც ერთი წლის განმავლობაში განმეორებით იქნა ჩადენილი. შესაბამისად, თუ ორგანო ამ დიაპაზონს იყენებს, ის ეყრდნობა ადრინდელ ეპიზოდს და მიიჩნევს, რომ ახალი ქმედება მისგან ერთი წლის შიგნით მოხდა. ორივე თარიღს — ადრინდელი ეპიზოდისა და ახლის — მნიშვნელობა აქვს და ორივე დადასტურებული უნდა იყოს. თუ ადრინდელი ეპიზოდი ერთწლიან პერიოდს სცილდება, მაღალი დიაპაზონის გამოყენების საფუძველი მუხლის ტექსტიდან აღარ გამომდინარეობს.
ვის ეხება
მუხლის ტექსტი სამართალდარღვევად თავად რეკლამას აცხადებს და პასუხისმგებელი პირის ცალკე კატეგორიას არ განსაზღვრავს. ის არ განასხვავებს მწარმოებელს, იმპორტიორს, დისტრიბუტორს, სავაჭრო ობიექტს, სააგენტოსა და გამავრცელებელს.
ამიტომ კონკრეტულ ეპიზოდში პასუხისმგებლობის მატარებელი პირი საქმის ფაქტობრივი გარემოებებით დგინდება: ვინ დაუკვეთა მასალა, ვინ შეადგინა და ვინ განათავსა იგი. ეს ერთ-ერთი მთავარი სადავო საკითხია და სწორედ ამიტომ არის ხელშეკრულებები და განთავსების დოკუმენტაცია მნიშვნელოვანი უკვე პირველივე დღიდან. მუხლი ასევე არ ასახელებს ორგანოს, რომელიც ამ სამართალდარღვევას განიხილავს, ამიტომ ეს ინფორმაციაც თქვენს საქმეზე გამოტანილი დოკუმენტიდან უნდა ამოიკითხოთ და არა ზოგადი ვარაუდიდან.
რას ნიშნავს „რეკლამა“ ამ კონტექსტში
159⁴ მუხლი თავად არ განმარტავს, რა ითვლება რეკლამად — ის ტერმინს იყენებს, მაგრამ განსაზღვრებას არ შეიცავს. შესაბამისად, ეს განსაზღვრება ამ მუხლის გარეთ, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამის ნორმებში უნდა მოიძებნოს და კონკრეტულ მასალას სწორედ იმ განსაზღვრებას უნდა შეადაროთ.
პრაქტიკული დასკვნა ისაა, რომ არ ღირს ვარაუდი — არც იმ მიმართულებით, რომ მასალა ავტომატურად რეკლამაა, და არც იმ მიმართულებით, რომ ის აშკარად არ არის. სწორედ ამ კვალიფიკაციაზე დგება ან ეცემა საქმეთა მნიშვნელოვანი ნაწილი.
სასარგებლოა თავიდანვე გავითვალისწინოთ, რა არ წერია 159⁴ მუხლში. მასში არ არის რეკლამის განსაზღვრება, არ არის არხების ან ფორმატების ჩამონათვალი, არ არის გამონაკლისი მასშტაბის ან ხანგრძლივობის მიხედვით და არ არის ცალკე წესი იმის შესახებ, თუ ვის მიეწერება ეპიზოდი. ამიტომ ამ კითხვებზე პასუხი მუხლის გარეთ — კანონმდებლობის სხვა ნორმებსა და საქმის ფაქტობრივ გარემოებებში — უნდა მოიძებნოს.
რა შეგიძლიათ მოიმოქმედოთ და სად ცვლის ადვოკატი შედეგს
თუ ჯარიმის დადგენილება უკვე გამოტანილია, სასარგებლოა საკითხის რამდენიმე ცალკეულ კითხვად დაშლა.
- ეხება თუ არა მასალა მუხლში ჩამოთვლილ სამ პროდუქტთაგან რომელიმეს;
- კვალიფიცირდება თუ არა კონკრეტული მასალა რეკლამად;
- თქვენ ხართ თუ არა ის პირი, ვისაც ეპიზოდი შეიძლება მიეწეროს;
- პირველადი ეპიზოდია თუ ერთი წლის განმავლობაში განმეორებით ჩადენილი — ამაზეა დამოკიდებული, 250-დან 500 ლარამდე დიაპაზონი გამოიყენება თუ 500-დან 700 ლარამდე;
- რით არის დასაბუთებული დიაპაზონის ფარგლებში შერჩეული კონკრეტული თანხა.
პრაქტიკული მხარეც არანაკლებ მნიშვნელოვანია. სადავო მასალა ხშირად იმ დროისთვის უკვე მოხსნილია, როცა საქმე განხილვამდე მიდის, ამიტომ მისი ზუსტი შინაარსი და თარიღი დროულად უნდა დაფიქსირდეს — ეკრანის ასლით, ფოტოთი ან ჩანაწერით. იგივე ეხება განთავსების ისტორიას: რომელ არხზე, რა პერიოდში და ვისი დაკვეთით გამოქვეყნდა მასალა.
დადგენილების გასაჩივრება შესაძლებელია. ვადა და ინსტანცია დამოკიდებულია იმაზე, რომელმა ორგანომ მიიღო გადაწყვეტილება — 159⁴ მუხლი ამ საკითხს არ არეგულირებს, ამიტომ პროცედურა თავად დადგენილების მიხედვით უნდა შემოწმდეს.
რა მოამზადოთ
შეაგროვეთ ყველაფერი, რაც აჩვენებს, რა გამოქვეყნდა, სად და ვის დაკვეთით.
- სადავო მასალის ასლი — ტექსტი, გამოსახულება ან ჩანაწერი, თარიღით;
- განთავსების არხი და პერიოდი;
- სააგენტოსთან, მედიასთან ან პლატფორმასთან დადებული ხელშეკრულება;
- ადრინდელი ეპიზოდის დოკუმენტები, თუ ორგანო განმეორებადობაზე მიუთითებს;
- ჯარიმის დადგენილება და მისი ჩაბარების დამადასტურებელი მასალა.