მოწმის წარმომადგენლობა და დაცვა

ექსპერტ-მოწმეები

რა სასჯელი ემუქრება ექსპერტს?

ყალბი დასკვნა — ოთხ წლამდე; ანგარებით — ექვს წლამდე; არაერთგზის — რვა წლამდე.

ზემოქმედება ექსპერტზე დანაშაულია?

დიახ — დაყოლიებიდან იძულებამდე; ძალადობით — ხუთიდან რვა წლამდე.

შეცდომა ყალბი დასკვნაა?

არა — ყალბი დასკვნა განზრაგია; მეთოდოლოგიური შეცდომა სხვა კატეგორიაა.

3 წთ·9 იან 2026

ექსპერტის სისხლისსამართლებრივი რისკები და დაცვა

ექსპერტ-მოწმის ფიგურა სასამართლო პროცესში ორივე მხრიდან ისმის: მისი დასკვნა ხშირად საქმის გადამწყვეტი მტკიცებულებაა, და ამიტომ კანონდამდებელი ექსპერტის მიმართ ორმხრივ სისხლისსამართლებრივ რეჟიმს აწყობს. ერთი მხრივ, სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 370 აწესრიგებს ექსპერტის საკუთარ პასუხისმგებლობას — ყალბი დასკვნა ან ყალბი ჩვენება, განზრახ ან გაუფრთხილებლობით საექსპერტო კვლევის ობიექტის დაუცველობა მართლმსაჯულებისათვის ხელის შეშლაა. მეორე მხრივ, მუხლი 372 იმ პირს იცავს, ვინც ექსპერტზე (ან მოწმეზე, გამოსაკითხ პირსა თუ თარჯიმანზე) ახდენს ზემოქმედებას — დაყოლიებით, მოსყიდვით ან იძულებით. ამ ორ ნორმას შორის იდება ის საზღვარი, რომელზედაც ექსპერტის პოზიცია დგას. აღვნიშნავს: აშშ-ის სამტკიცებლო სამართალში ცნობილი ექსპერტიზის დაშვებადობის სპეციალური სტანდარტები ქართულ სამართალში ანალოგს არ იძენს — ექსპერტის კვალიფიკაცია და დანიშვნა საპროცესო კანონმდებლობის წესრიგს ემორჩილება და ამ გვერდის საგანი არ არის.

მუხლი 370 — ყალბი დასკვნა და დაუცველი ობიექტი

პირველი ნაწილით, ექსპერტის მიერ ყალბი დასკვნის ან ყალბი ჩვენების მიცემა, აგრეთვე განზრახ ან გაუფრთხილებლობით საექსპერტო კვლევის ობიექტის დაუცველობა — გამოძიების დროსაც და სასამართლოშიც — ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხ წლამდე. იგივე ქმედება ანგარებით ან სხვა პირადი მოტივით ჩადენილი — ორიდან ექვს წლამდე; მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის ბრალდების მქონე საქმეზე — სამიდან შვიდ წლამდე; ხოლო არაერთგზის — ოთხიდან რვა წლამდე. ამ კიბის არქიტექტურა ცხადყოფს, რომ კანონმდებელი ექსპერტის კეთილსინდისობას მართლმსაჯულების საძირკვლად აღიქვამს. დაცვისთვის კი ცენტრალური სადავო წერტილებია: განზრახვა ყალბი დასკვნის მიცემისას (განსხვავება შეცდომისგან — ექსპერტიზა შეიძლება უბრალოდ არასწორი იყოს მეთოდოლოგიურად), და დაუცველობის ფორმა — განზრაგია თუ გაუფრთხილებლობითი; ეს განსხვავება კვალიფიკაციასა და სასჯელს პირდაპირ განსაზღვრავს.