მოწმის იმუნიტეტი და კონსულტაცია — ორი რისკის შუალედში
მოწმე სისხლის სამართლის საქმეში ორმხრივ რისკის წინაშე დგას. ერთი მხრივ, საკუთარი ჩვენებით ის შეიძლება თავად გახდეს პასუხისმგებელი — სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 370 ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას ცრუ ინფორმაციის მიწოდებისა თუ ცრუ ჩვენებისთვის. მეორე მხრივ, მას შეიძლება ზემოქმედებდნენ — და ამას ისევ კოდექსი აწესრიგებს, მუხლი 372-ით. ამ ორ მუხლს შორის მოძრაობა არის ის სივრცე, სადაც მოწმის კონსულტაცია ხდება: კანონით ნაძალადევი ზღვრების ზუსტი ცოდნა და ყოველი ნაბიჯის გაწონასწორება. ამ გვერდზე განმარტებულია ორივე მუხლის სრული შინაარსი — იმისათვის, რომ მოწმემ იმუნიტეტის ნამდვილი შინაარსი იცოდეს და არა მისი ჰალუცინაციური ვერსია.
მუხლი 370 — მოწმის საკუთარი პასუხისმგებლობა
მუხლი 370 აწესრიგებს პასუხისმგებლობას მართლმსაჯულებისთვის ხელის შეშლის იმ ფორმაზე, რაც გამოიხატება გამოსაკითხი პირის, მოწმის ან დაზარალებულის მიერ ცრუ ინფორმაციის მიწოდებით ან ცრუ ჩვენების მიცემით, ექსპერტის მიერ ყალბი დასკვნის ან ჩვენების მიცემით, ექსპერტის მიერ განზრახ ან გაუფრთხილებლობით საექსპერტო კვლევის ობიექტის დაუცველობით, ან თარჯიმნის მიერ განზრახ არასწორად თარგმნით — გამოძიების დროს ან სასამართლოში. პირველი ნაწილით ეს ქმედება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხ წლამდე. მეორე ნაწილი მკაცრდება: იგივე ქმედება, ჩადენილი ანგარებით ან სხვა პირადი მოტივით, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ექვს წლამდე. მესამე ნაწილით პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, განხორციელებული სისხლის სამართლის საქმეზე, რომელშიც ბრალდებულს ბრალი ედება მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის ჩადენაში, ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან შვიდ წლამდე. მეოთხე ნაწილი აწესრიგებს პირველი ან მესამე ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების არაერთგზის ჩადენას — თავისუფლების აღკვეთა ოთხიდან რვა წლამდე.
მუხლი 372 — მოწმეზე ზემოქმედების პირველი ფორმა
მუხლის 372 პირველი ნაწილი იცავს გამოსაკითხ პირს, მოწმეს, დაზარალებულს, ექსპერტს და თარჯიმანს მიმართვისგან ან დაყოლიებისგან — მოწმებრივი როლის ბოროტად გამოყენების მცდელობისგან. დანაშაულია მიმართვა ან დაყოლიება ცრუ ინფორმაციის მიწოდებისთვის, ცრუ ჩვენების მიცემისთვის, ყალბი დასკვნის მიცემისთვის, ინფორმაციის მიწოდებაზე ან ჩვენების მიცემაზე უარის თქმისთვის, არასწორად თარგმნისთვის ან მიწოდებული ინფორმაციის, მიცემული ჩვენების ან დასკვნის შეცვლისთვის. ამ ქმედებისთვის მოძიებულს ემუქრება ჯარიმა ან საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომა ვადით ას ოთხმოციდან ორას ორმოც საათამდე, ან გამასწორებელი სამუშაო ვადით ორ წლამდე, ანდა თავისუფლების აღკვეთა ვადით ერთიდან სამ წლამდე. ეს ნორმა მოწმისთვის იმით არის მნიშვნელოვანი, რომ ზეწოლის ნებისმიერი მცდელობა — თუნდა რბილი, მეგობრული ფორმით — კანონით დასჯადია.