სერვისის შესახებ
ქურდობის მსხვერპლის დაცვა ორ სხვადასხვა ღერძზე მიდის: ერთია სისხლისსამართლებრივი დევნა — დამნაშავის დასჯა; მეორეა ქონებრივი აღდგენა — მოპარულის ან ზიანის დაბრუნება. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი მეორე ღერძს სპეციალური ნორმებით აწყობს, და სწორედ ისინი არის ამ გვერდის საგანი: ზიანის ანაზღაურების სარჩელის დასაშვებობა, მისი ფორმა, განხილვის წესი და გასაჩივრება. მთავარი განცხადება, რომელსაც ეს გვერდი აკეთებს: ქურდობის სისხლისსამართლებრივი დევნა მსხვერპლის ქონების დაბრუნებას ავტომატურად არ ახდენს — ეს სარჩლით ხდება.
რატომ არ აბრუნებს დამნაშავის დასჯა ქონებას
სისხლის საქმეზე განაჩენი პასუხობს კითხვაზე — დამნაშავეა თუ არა პირი და რა სასჯელი ეკისრება. ქონებრივი ინტერესი — მოპარული ნივთის ღირებულება, ზიანი, დაკარგული სარგებელი — ამ განაჩენში ფაქტად რჩება, მაგრამ თანხად არ გადაიზრდება. სწორედ აქ ერთვება სამოქალაქო-საპროცესო გზა: კოდექსის 309¹⁶-ე მუხლით დადგენილი წესით შეიძლება განხილულ იქნეს სარჩელი დანაშაულის ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ. მსხვერპლის პრაქტიკული დასკვნა ასეთია: სანამ დევნა მიმდინარეობს, ქონებრივი ფაილი პარალელურად ეწყობა — ჩანაწერები, ქვედანაყოფები, შესყიდვის დოკუმენტები, დაზიანების ფოტოფიქსაცია — რათა განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლისთანავე ეს მასალა სარჩელის საძიებო ნაწილად იქცეს. განაჩენი, რომელიც ქურდობის ფაქტს ადასტურებს, სამოქალაქო სარჩელისთვის საძიებო საფუძველი ხდება — და მსხვერპლი ამ საფუძველზე აღწევს ანაზღაურებამდე.
სარჩლის მომზადება: ფაქტი და ოდენობა
კოდექსის 309¹⁷-ე მუხლი ქურდობის მსხვერპლისთვის მომზადების ორ პუნქტს ასახელებს. პირველი: სარჩელს უნდა დაერთოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც დასტურდება ზიანის მიყენების ფაქტი. მეორე: თუ ეს აქტი ზიანის გაანგარიშებას არ შეიცავს, სარჩელს შეიძლება დაერთოს უფლებამოსილი პირის ან ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტი, რომელშიც განსაზღვრული იქნება მიყენებული ზიანის ოდენობა. ქურდობის შემთხვევაში ეს ნიშნავს: ნივთის ღირებულების, დაზიანების და შესაძლო დანაკარგების დოკუმენტირებული გაანგარიშება სარჩელთან ერთად უნდა იდოს სასამართლოს წინაშე.

