ადვოკატი და საადვოკატო საქმიანობა
საქართველოში საადვოკატო საქმიანობას ახორციელებს ადვოკატი — თავისუფალი პროფესიის პირი, რომელიც ემორჩილება მხოლოდ კანონსა და პროფესიული ეთიკის ნორმებს და გაწევრიანებულია საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციაში. საადვოკატო საქმიანობა მოიცავს იურიდიული რჩევის მიცემას იმ პირისთვის, რომელმაც დახმარებისთვის მიმართა ადვოკატს (კლიენტს), კლიენტის წარმომადგენლობას საკონსტიტუციო დავის, სისხლის, სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული სამართლის საქმეზე — სასამართლოში, არბიტრაჟში, დაკავებისა და გამოძიების ორგანოებში, ასევე მესამე პირის მიმართ სამართლებრივი დოკუმენტების მომზადებას და კლიენტის სახელით ნებისმიერი დოკუმენტაციის წარდგენას. საქმიანობას მიეკუთვნება ისეთი იურიდიული დახმარების გაწევაც, რომელიც არ უკავშირდება მესამე პირის წინაშე წარმომადგენლობას. ამრიგად, ადვოკატის ფუნქცია ბევრად უფრო ფართოა, ვიდრე მხოლოდ სასამართლო დარბაზში გამოსვლა: ის კონსულტაციით, დოკუმენტის მომზადებითა და წარმომადგენლობით უზრუნველყოფს როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირის უფლებების ეფექტიან დაცვას ყველა იმ ინსტანციაში, სადაც მისი ინტერესები ეხება.
საადვოკატო საქმიანობის პრინციპები
კანონი ადვოკატურის საფუძვლად ადგენს იმ პრინციპებს, რომლებიც ერთობლიობაში განსაზღვრავს პროფესიის ხასიათს და რომლებზე დაყრდნობითაც უნდა მოიქცეს თითოეული ადვოკატი ყოველდღიურ სამუშაოში:
- კანონიერება;
- სამართლის უზენაესობა და მართლმსაჯულების სამართლიანად განხორციელება;
- პროფესიული კომპეტენტურობა;
- ადვოკატის კეთილსინდისიერება, კარგი რეპუტაცია და იურიდიული პროფესიის პატივისცემა;
- საადვოკატო საქმიანობის თავისუფლება და დამოუკიდებლობა;
- ადვოკატთა თანასწორობა და მათი დისკრიმინაციის დაუშვებლობა;
- საადვოკატო საქმიანობაში ჩაურევლობა;
- ადვოკატის მიერ კლიენტის უფლებებისა და თავისუფლებების პატივისცემა და დაცვა;
- დაცვის უფლების განხორციელებაზე უარის თქმის დაუშვებლობა, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;
- პროფესიული საიდუმლოების დაცვა;
- პროფესიული ეთიკის ნორმების დაცვა.
მოთხოვნები ადვოკატობის მსურველისადმი
ადვოკატი შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, ჩაბარებული აქვს ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა კანონით დადგენილი წესით ან ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის/პროკურატურის საკვალიფიკაციო გამოცდა და გავლილი აქვს საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს მიერ დამტკიცებული პროფესიული ადაპტაციის პროგრამა, რომელიც 1-წლიანია და შედგება თეორიული ნაწილისა და სტაჟირებისგან. ამავდროულად, კანონი თუმცადგენს შეზღუდვებს: ადვოკატი არ შეიძლება იყოს განზრახ მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის ნასამართლევი პირი, თუ ნასამართლობა არა აქვს მოხსნილი ან გაქარწყლებული საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ადვოკატი ვერ იქნება იმავდროულად კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ კანონით განსაზღვრული თანამდებობის პირი ან სხვა პირი, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით ეკრძალება საადვოკატო საქმიანობის განხორციელება. განსაკუთრებული შეღავათი ეხება სასამართლო სისტემის ვეტერანებს: პირს, რომელსაც საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლედ, საერთო სასამართლოების სისტემის მოსამართლედ ან/და პროკურორად მუშაობის არანაკლებ 3 წლის გამოცდილება აქვს, მოეთხოვება მხოლოდ პროფესიული ადაპტაციის პროგრამის 3-თვიანი თეორიული ნაწილის გავლა — სტაჟირების გარეშე.
ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდა
ადვოკატთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარების უფლება აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლების მქონე ნებისმიერ პირს. გამოცდა წელიწადში არანაკლებ ორჯერ ტარდება; ჩატარების წესს, საგამოცდო პროგრამას, თარიღსა და ადგილს ადგენს საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭო. გამოცდა შეიძლება იყოს საერთო ან სპეციალიზაციის მიხედვით, ხოლო სპეციალიზაცია ხდება სამოქალაქო სამართლისა და სისხლის სამართლის დარგებში. საერთო ტესტირება ტარდება შემდეგ საგნებში:
- საკონსტიტუციო სამართალი;
- ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი, მათ შორის ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი;
- ადმინისტრაციული სამართალი;
- ადმინისტრაციული სამართლის პროცესი;
- სისხლის სამართალი;
- სისხლის სამართლის პროცესი;
- სამოქალაქო სამართალი;
- სამოქალაქო სამართლის პროცესი.
სპეციალიზაციის მქონე ადვოკატებისთვის სია შესაბამისად იცვლება: სამოქალაქო სამართლის სპეციალიზაციის შემთხვევაში ტესტირება კეთდება საკონსტიტუციო სამართალში, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალში ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის ჩათვლით, ადმინისტრაციულ სამართალსა და მის პროცესში, სამოქალაქო სამართალსა და მის პროცესში, ხოლო სისხლის სამართლის სპეციალიზაციისას — საკონსტიტუციო და ადმინისტრაციული სამართლის საგნებთან ერთად სისხლის სამართალსა და სისხლის სამართლის პროცესში. აღსანიშნავია, რომ აღმასრულებელი საბჭო უფლებამოსილია საგამოცდო პროგრამაში შეიტანოს ისეთი საკითხიც, რომელიც ამ საგნებიდან არ გამომდინარეობს.

