დერივატიული სარჩელი (Derivative Action) არის აქციონერის (პარტნიორის) უფლება, შეიტანოს სარჩელი კომპანიის სახელით დირექტორის ან სხვა მენეჯერის წინააღმდეგ, როდესაც თავად კომპანია (რომელსაც იგივე დირექტორი მართავს) უარს ამბობს ამაზე. ეს არის უმცირესობის უფლებების დაცვის უძლიერესი მექანიზმი. თუ დირექტორი იპარავს ფულს, აზიანებს კომპანიას ან არღვევს კანონს, მას არ ექნება ინტერესი, უჩივლოს საკუთარ თავს. სწორედ აქ ერთვება დერივატიული სარჩელი — პარტნიორი „შედის კომპანიის ფეხსაცმელში“ და ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას კომპანიის სასარგებლოდ. საქართველოში ეს ინსტიტუტი შედარებით ახალია, მაგრამ „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონით მნიშვნელოვნად გაძლიერდა. Legal.ge გთავაზობთ ადვოკატებს, რომლებიც სპეციალიზდებიან დერივატიულ დავებზე და იციან, როგორ დაიცვან თქვენი ინვესტიცია არაკეთილსინდისიერი მმართველობისგან.
რას მოიცავს დერივატიული სარჩელის სერვისი?
ეს სერვისი მოიცავს რთულ საპროცესო მოქმედებებს აქციონერის სახელით. მომსახურება მოიცავს:
- წინასწარი მოთხოვნის გაგზავნა: კანონი ითხოვს, რომ პარტნიორმა ჯერ კომპანიას მოსთხოვოს სარჩელის აღძვრა. ადვოკატი ამზადებს ამ ფორმალურ მოთხოვნას.
- სარჩელის აღძვრა: თუ კომპანია უარს ამბობს ან დუმს, სარჩელის შეტანა სასამართლოში კომპანიის სახელით.
- სპეციალური წარმომადგენლის დანიშვნა: მოთხოვნა, რომ დავაში კომპანიას წარმოადგენდეს დამოუკიდებელი პირი და არა ბრალდებული დირექტორი.
- ზიანის ანაზღაურება: მოთხოვნა, რომ დირექტორმა აანაზღაუროს ზიანი ან დააბრუნოს მითვისებული ქონება კომპანიის ანგარიშზე.
- ხარჯების ანაზღაურება: თუ სარჩელი წარმატებულია, კომპანია ვალდებულია აუნაზღაუროს პარტნიორს ადვოკატის ხარჯები.
რეალური სიტუაციები, როდესაც გჭირდებათ ადვოკატი
მაგალითად, თქვენ გაქვთ 10% წილი კომპანიაში. დირექტორმა (რომელიც 90%-ის მფლობელია) კომპანიის ძვირადღირებული ქონება მიყიდა თავის შვილს საბაზრო ფასის მეათედედ. კომპანია, ცხადია, არ უჩივლებს დირექტორს. თქვენ, როგორც 10%-იანი პარტნიორი, აღძრავთ დერივატიულ სარჩელს და მოითხოვთ გარიგების ბათილობას და ზიანის ანაზღაურებას. მოგებული თანხა დაბრუნდება კომპანიაში, რითაც თქვენი წილის ღირებულებაც აღდგება.
საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო
დერივატიული სარჩელი რეგულირდება „საქართველოს კანონით მეწარმეთა შესახებ“. კანონის თანახმად, სარჩელის შეტანის უფლება აქვს ნებისმიერ პარტნიორს, წილის ოდენობის მიუხედავად (ადრე იყო 5%-იანი ბარიერი, რაც გაუქმდა ან შეიცვალა). პროცედურა ორეტაპიანია: ჯერ უნდა მიმართოთ კომპანიას, და მხოლოდ უარის ან იგნორირების შემდეგ — სასამართლოს. თუ სასამართლო ჩათვლის, რომ სარჩელი კეთილსინდისიერია, ის მიიღებს წარმოებაში. წარმატების შემთხვევაში, კომპანია ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები.
პროცესის მიმდინარეობა: ნაბიჯ-ნაბიჯ
1. ფაქტების ანალიზი: დარღვევის იდენტიფიცირება. 2. მიმართვა კომპანიას: წერილობითი მოთხოვნა სარჩელის აღძვრაზე (30 დღიანი ვადა). 3. უარის მიღება: თუ კომპანია არ პასუხობს ან უარს ამბობს. 4. სარჩელი: სასამართლოში სარჩელის შეტანა. 5. წარმოება: დავა დირექტორთან კომპანიის სახელით.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
დერივატიული სარჩელი ტექნიკურად რთულია, რადგან მოსარჩელე მოქმედებს არა საკუთარი, არამედ კომპანიის სახელით. საჭიროა პროცედურების ზუსტი დაცვა, რათა სასამართლომ სარჩელი დასაშვებად ცნოს. Legal.ge-ზე იპოვით ადვოკატებს, რომლებსაც აქვთ ამ იშვიათი, მაგრამ ეფექტური ინსტრუმენტის გამოყენების გამოცდილება.
განახლდა: ...