რატომ წარმოიშობა წილის შეფასების დავა
სამეწარმეო საზოგადოების გარდაქმნისას — შერწყმის, გაერთიანების, გამოყოფის ან ფორმის შეცვლისას — პარტნიორს, რომელმაც საერთო კრებაზე გარდაქმნის საწინააღმდეგოდ მისცა ხმა, კანონი წილის გამოსასყიდის უფლებას აძლევს. დავა მაშინ წარმოიშობა, როდესაც პარტნიორი თანახმა არ არის მისი წილისთვის შეთავაზებულ გამოსასყიდ ფასზე: ამ დროს სამართლიანი ფასის დადგენას სასამართლო იღებს თავის თავზე, დამოუკიდებელი შეფასებით. საქართველოს კანონმდებლობა ამ პროცედურას დეტალურად აწესრიგებს — ვადებით, განაცხადის შინაარსით და იმ კრიტერიუმებით, რომლებითაც სასამართლო ფასს განსაზღვრავს. ამავდროულად, დავის ორივე მხარისთვის გადამწყვეტია დროის მართვა: გამოსასყიდ ფასზე თანხმობის არდების შემთხვევაში მიმართვის უფლება მხოლოდ მოკლე, კანონით დადგენილი ვადით არსებობს, ხოლო პროცედურის ნებისმიერ ეტაპზე დაშვებული ხარვეზი განაცხადის უარყოფამდე მიდის. სწორედ ამიტომ დავის მომზადება წერილობითი საფუძვლიდან უნდა დაიწყოს — მხარე, რომელიც თავის პოზიციას დოკუმენტებით ადასტურებს, პროცედურის ყოველ ეტაპზე უპირატესობას იძენს.
სასამართლოსთვის მიმართვა — 30-დღიანი ვადა და განაცხადის შინაარსი
პარტნიორს, რომელიც შეთავაზებულ გამოსასყიდ ფასზე თანახმა არ არის, შეუძლია წილის გამოსასყიდი ფასის შესახებ შეტყობინების მიღებიდან 30 დღის ვადაში სასამართლოს მიმართოს განცხადებით სამართლიანი ფასის დადგენის მოთხოვნით. კანონი განაცხადის რვა აუცილებელ ელემენტს აწესრიგებს: სასამართლოს დასახელება; განმცხადებლისა და სამეწარმეო საზოგადოების დასახელება, პირადი ნომერი, მისამართი, ფაქტობრივი ადგილსამყოფელი, ელექტრონული ფოსტის მისამართი და საკონტაქტო ტელეფონის ნომერი ან/და სხვა მონაცემები; სასამართლოსთან მიმართვის წინაპირობების არსებობის დასაბუთება; დამოუკიდებელ ექსპერტად დასანიშნი პირის შესახებ მონაცემები; მითითება იმაზე, რომ დაცულია მიმართვის ვადა; განმცხადებლის მოთხოვნა; დართულ მტკიცებულებებზე მითითება; და უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა. განაცხადს უნდა დაერთოს მასში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები და სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი.
დასაშვებობის შემოწმება და ექსპერტის დანიშვნა
სასამართლო განაცხადის მიღებიდან 3 დღის ვადაში ამოწმებს მის დასაშვებობას. მოთხოვნების დარღვევის შემთხვევაში გამოიტანება განჩინება განცხადების განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის შესახებ, რომელიც საჩივრდება კერძო საჩივრით. წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლო საზოგადოებას აცნობებს პარტნიორის მოთხოვნის შესახებ და განაცხადის მიღებიდან 7 დღის ვადაში ნიშნავს დამოუკიდებელ ექსპერტს ან საბროკერო კომპანიას. ექსპერტი ან საბროკერო კომპანია ადგენს გამოსყიდვის ანგარიშს, რომელშიც მითითებული იქნება დოკუმენტურად დადასტურებული გარემოებები, ფასის დასადგენად გამოყენებული მეთოდი და ამ საფუძველზე განსაზღვრული ფასი; მის ხარჯებს ანაზღაურებს მყიდველი. ექსპერტის შერჩევისას სასამართლო უფლებამოსილია გაითვალისწინოს მხარეთა მოსაზრებები, მხარეებს კი უფლება აქვთ შესთავაზონ კანდიდატურები და აცილება მისცენ ექსპერტს კანონით დადგენილი საფუძვლით; საბოლოოდ იმას, თუ ვის მიენდოს ანგარიშის შედგენა, სასამართლო წყვეტს.