პროფესიული სასწავლებლის ლიცენზირება — რას განსაზღვრავს კანონი
პროფესიული სასწავლებლის გახსნა ხშირად ასოცირდება ლიცენზირებასთან, თუმცა ქართულ სამართალში ეს პროცესი სხვაგვარად არის მოწესრიგებული: პროფესიული განათლების სფერო რეგულირდება სპეციალური კანონით, რომელიც კოლეჯის დაფუძნებას, სტატუსის მოპოვებასა და საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელებას ავტორიზაციის ინსტიტუტის მეშვეობით აწესრიგებს. ამ გვერდზე დეტალურად არის ახსნილი, თუ როგორ მუშაობს ეს სისტემა კანონის სამი მუხლის — კოლეჯის დაფუძნების, ავტორიზაციისა და საგანმანათლებლო პროგრამის განხორციელების უფლების მოპოვების შესახებ ნორმების — მიხედვით.
თუ გეგმავთ პროფესიული სასწავლებლის დაფუძნებას ან უკვე ამ პროცესში ხართ, მნიშვნელოვანია თავიდანვე გაიგოთ, რომ კანონი კოლეჯს განიხილავს როგორც განსაკუთრებული სტატუსის მქონე იურიდიულ პირს, რომელიც ამ სტატუსს მხოლოდ ავტორიზაციის შედეგად იძენს. სწორედ ავტორიზაცია წყვეტს, შეეძლება თუ არა დაწესებულებას სახელმწიფოს მიერ აღიარებული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტების გაცემა და რომელ საგანმანათლებლო პროგრამებზე გავრცელდება მისი საქმიანობა.
კოლეჯის დაფუძნება და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა
კანონის შესაბამისად, კოლეჯი ფუძნდება და საქმიანობას ახორციელებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ან კერძო სამართლის იურიდიული პირის ფორმით. ეს ნიშნავს, რომ დამფუძნებელს შესაძლებელია სხვადასხვა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის არჩევანი ჰქონდეს, თუმცა პროფესიული საგანმანათლებლო საქმიანობის დაწყება ყოველ შემთხვევაში ავტორიზაციას მოითხოვს.
დამფუძნებლების წრეც კანონით არის განსაზღვრული. საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანო უფლებამოსილია პროფესიული საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელების მიზნით, სამინისტროსთან შეთანხმებით, დააფუძნოს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი ან კერძო სამართლის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი. ანალოგიური უფლებამოსილება აქვთ აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოებს, რომლებიც მსგავს შეთანხმებას სამინისტროსთან დებენ. მუნიციპალიტეტსაც შეუძლია, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის შესაბამისად, სამინისტროსთან შეთანხმებით დააფუძნოს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი ან კერძო სამართლის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი.
კანონი ასევე აწესრიგებს იმ შემთხვევებს, როცა პროფესიული პროგრამების განხორციელება შესაძლებელია დამოუკიდებელი იურიდიული პირის შექმნის გარეშე. ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება უფლებამოსილია დამოუკიდებელი იურიდიული პირის შექმნის გარეშე განახორციელოს მხოლოდ საბაზო პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამა, საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამა, სახელმწიფო ენაში მომზადების პროგრამა, პროფესიული მომზადების პროგრამა ან პროფესიული გადამზადების პროგრამა. უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებას კი უფლება აქვს, დამოუკიდებელი იურიდიული პირის შექმნის გარეშე, განახორციელოს ნებისმიერი სახის პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამა, მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამა, სახელმწიფო ენაში მომზადების პროგრამა და პროფესიული მომზადების ან გადამზადების პროგრამები. გარდა ამისა, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებას შეუძლია პროფესიული საგანმანათლებლო ან მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელების მიზნით დააფუძნოს არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი.
აღსანიშნავია ის ნორმაც, რომლის მიხედვითაც კერძო სამართლის იურიდიული პირის ფორმით არსებულ საგანმანათლებლო დაწესებულებაზე, მისი შინაარსის გათვალისწინებით, არ ვრცელდება კანონის ის თავი, რომელიც სახელმწიფოს მონაწილეობით დაფუძნებულ დაწესებულებებს ეხება — გამოთქმული გამონაკლისის გათვალისწინებით. ამ გარემოებამ შეიძლება გავლენა იქონიოს დაწესებულების მართვის სამართლებრივ რეჟიმზე, ამიტომ ფორმის არჩევისას აუცილებელია ადვოკატთან კონსულტაცია.
ავტორიზაცია — რა სტატუსსა და უფლებებს იძენს კოლეჯი
ავტორიზაციის შედეგად იურიდიული პირი მოიპოვებს კოლეჯის სტატუსს და უფლებამოსილი ხდება გასცეს სახელმწიფოს მიერ აღიარებული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი — დიპლომი. ამასთან, კოლეჯი უფლებამოსილია გასცეს სახელმწიფოს მიერ აღიარებული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი — სერტიფიკატი — პროფესიული მომზადების პროგრამისთვის ან პროფესიული გადამზადების პროგრამისთვის, თუ ისინი იმ პროფესიული საგანმანათლებლო ან მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში ხორციელდება, რომლის განხორციელების უფლებაც მას ავტორიზაციის შედეგად აქვს მოპოვებული.
კოლეჯების ავტორიზაციის სტანდარტები ფართო სპექტრს მოიცავს: მათ შორისაა კოლეჯის მისია და სტრატეგიული განვითარება, საგანმანათლებლო პროგრამები, პროფესიული სტუდენტები და მათი მხარდაჭერის ღონისძიებები, ადამიანური რესურსები, აგრეთვე მატერიალური, საინფორმაციო და ფინანსური რესურსები. ეს ელემენტები ერთობლიობაში წყვეტს, თუ რამდენად მზად არის დაწესებულება ხარისხიანი საგანმანათლებლო საქმიანობისთვის, და სწორედ მათ შესაბამისად ფორმდება საავტორიზაციო განაცხადი.
მნიშვნელოვანია ისიც, რომ კოლეჯი უფლებამოსილია განახორციელოს მხოლოდ საავტორიზაციო განაცხადში მითითებული პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამა და მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამა, აგრეთვე ის პროგრამები, რომლებიც მან ავტორიზაციის მოქმედების პერიოდში საგანმანათლებლო პროგრამის დამატების თაობაზე განაცხადით დაიმატა. პროფესიული მომზადების ან პროფესიული გადამზადების პროგრამის შემთხვევაში დამატებითი ავტორიზაცია აღარაა საჭირო — საკმარისია, რომ ისინი იმ ავტორიზაციის მქონე პროგრამის ფარგლებში ხორციელდებოდეს, რომლის უფლებაც კოლეჯს მოპოვებული აქვს.
საგანმანათლებლო პროგრამის განხორციელების უფლების მოპოვება
პროგრამის განხორციელების უფლების მოპოვების წესი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი ტიპის დაწესებულება ახორციელებს პროგრამას. ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება საბაზო პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამისა და საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამის განხორციელების უფლებას, ხოლო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება — პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამისა და მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამის განხორციელების უფლებას საგანმანათლებლო დაწესებულებების ავტორიზაციის დებულებით დადგენილი წესით მოიპოვებს.
ავტორიზაციის მოქმედების პერიოდში შესაძლებელია პროგრამების დამატებაც: პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების განმახორციელებელი ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება ავტორიზაციის დებულებით დადგენილი წესით იმატებს საბაზო და საშუალო პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამებს, ხოლო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება — პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამებსა და მოკლე ციკლის საგანმანათლებლო პროგრამებს. პროფესიული მომზადებისა და პროფესიული გადამზადების პროგრამებს კი დაწესებულება დამატებითი ავტორიზაციის გარეშე განახორციელებს, თუ ისინი შესაბამისი ავტორიზაციის მქონე პროგრამის ფარგლებშია.
ხშირად დასმული კითხვები
არის თუ არა პროფესიული სასწავლებლის ლიცენზირება და ავტორიზაცია ერთი და იგივე პროცედურა?
ყოველდღიურ მეტყველებაში ხშირად გამოიყენება ტერმინი „ლიცენზირება“, თუმცა კანონი კოლეჯის სტატუსის მოპოვებას ავტორიზაციასთან აკავშირებს: სწორედ ავტორიზაციის შედეგად ხდება იურიდიული პირი კოლეჯად და იძენს სახელმწიფოს მიერ აღიარებული დოკუმენტების გაცემის უფლებას.
ვის შეუძლია კოლეჯის დაფუძნება?
კანონის მიხედვით, კოლეჯი ფუძნდება საჯარო სამართლის ან კერძო სამართლის იურიდიული პირის ფორმით. დამფუძნებლებად გამოყვანილია საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანო, ავტონომიური რესპუბლიკების აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოები და მუნიციპალიტეტი — ყველა მათგანი სამინისტროსთან შეთანხმებით მოქმედებს.
რა დოკუმენტების გაცემის უფლებას იძენს კოლეჯი ავტორიზაციის შემდეგ?
ავტორიზაციის შედეგად კოლეჯი უფლებამოსილია გასცეს სახელმწიფოს მიერ აღიარებული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი — დიპლომი, აგრეთვე სერტიფიკატი პროფესიული მომზადების ან გადამზადების პროგრამებისთვის, თუ ისინი ავტორიზაციის მქონე პროგრამის ფარგლებში ხორციელდება.
შესაძლებელია თუ არა ახალი საგანმანათლებლო პროგრამების დამატება ავტორიზაციის შემდეგ?
დიახ. ავტორიზაციის მოქმედების პერიოდში კოლეჯს შეუძლია საგანმანათლებლო პროგრამის დამატების თაობაზე განაცხადით დაიმატოს ახალი პროგრამები. პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამები კი დამატებითი ავტორიზაციის გარეშე ხორციელდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებთ პროფესიული სასწავლებლის დაფუძნების ყველა სამართლებრივ კუთხეში: შევარჩევთ თქვენთვის შესაფერის ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმას, გავანარიჩკებთ დამფუძნებლის უფლებამოსილების საკითხებს, დაგეხმარებთ საავტორიზაციო სტანდარტების შესაბამისი დოკუმენტაციის მომზადებასა და განაცხადში მითითებული პროგრამების სწორ ჩამოყალიბებაში. საჭიროების შემთხვევაში უზრუნველვყოფთ თქვენი ინტერესების წარმომადგენლობასაც. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე და შევხვდებით თქვენს საჭიროებებს პროფესიული განათლების სამართლის ნებისმიერ საკითხში.