ჰაერის ხარისხთან დაკავშირებული შესაბამისობა ორ დონეზეა აგებული: გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები განსაზღვრავს, რა არის დასაშვები გარემოში, ხოლო წყაროზე ემისიის ზღვრულად დასაშვები ნორმები — რამდენი შეიძლება გამოიყოს კონკრეტული დაბინძურების წყაროდან. ამ გვერდზე თქვენ ნახავთ ორივე დონის ნორმებს, სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაციის რეჟიმს და სახელმწიფო კონტროლის ინსტრუმენტებს.
გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები
გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმები მოიცავს: ატმოსფერულ ჰაერში, წყალსა და ნიადაგში ადამიანის ჯანმრთელობისა და ბუნებრივი გარემოსათვის მავნე ნივთიერებების კონცენტრაციისა და მიკროორგანიზმების რაოდენობათა ზღვრულად დასაშვებ ნორმებს; ხმაურის, ვიბრაციის, ელექტრომაგნიტური ველებისა და სხვაგვარი ფიზიკური ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვებ ნორმებს; და რადიაციული ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვებ ნორმებს.
ეს ნორმები განისაზღვრება 5 წელიწადში ერთხელ „გარემოს მდგომარეობის ხარისხობრივი ნორმების შესახებ“ დებულებით, რომელსაც სამინისტროსთან შეთანხმებით შეიმუშავებს და ამტკიცებს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროს სამინისტრო. ხუთწლიანი ციკლი ნიშნავს, რომ ნორმები პერიოდულად განახლდება და შესაბამისობის შეფასება ყოველთვის აქტუალურ რედაქციაზე უნდა ეყრდნობოდეს.
წყაროზე ემისიის ზღვრულად დასაშვები ნორმები
გარემოში მავნე ნივთიერებათა ემისიის და მიკროორგანიზმებით გარემოს დაბინძურების ზღვრულად დასაშვები ნორმები მუშავდება დაბინძურების ყოველი კონკრეტული წყაროსათვის მისი ტექნოლოგიური თავისებურებებისა და ადგილმდებარეობის ფონური დაბინძურების გათვალისწინებით — იმგვარად, რომ ემისიური ნივთიერებებისა და მიკროორგანიზმების კონცენტრაციამ ადგილზე არ გადააჭარბოს ზღვრულად დასაშვებ კონცენტრაციის დონეს.
ეს ნორმები განისაზღვრება ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ შესაბამისი დებულებით, რომელსაც შეიმუშავებს და ამტკიცებს სამინისტრო. აქ ყურადღება მიაქციეთ განსხვავებას: ხარისხობრივი ნორმები გარემოს მდგომარეობას ეხება, ემისიის ნორმები კი — კონკრეტულ წყაროს; შესაბამისობის პროგრამა ორივეს უნდა ითვალისწინებდეს.
სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაცია
გლობალური ცვლილებებისაგან კლიმატის დაცვის მიზნით საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია დაიცვას ატმოსფეროში სათბურის ეფექტის გამომწვევი გაზების გამოყოფის ნორმები და განახორციელოს მათი შემცირების ღონისძიებანი. სათბურის ეფექტის გამომწვევი გაზების გამოყოფა რეგულირდება გარემოს დაბინძურების ინტეგრირებული კონტროლის სისტემის საფუძველზე.
მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული საქმიანობებისთვის აუცილებელია სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაცია. იგი, გარდა საავიაციო საქმიანობებისა, გასცემს გარემოს ეროვნული სააგენტო, ხოლო საავიაციო საქმიანობებისთვის — სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო. ავტორიზაცია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია და უვადოდ გაიცემა.
ავტორიზაციის განაცხადება, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებული ინფორმაციის გარდა, უნდა შეიცავდეს იმ დანადგარებისა და საქმიანობების აღწერას, რომლებმაც შესაძლოა ემისიები გამოიწვიოს; ნედლ და დამხმარე მასალებთან დაკავშირებულ ინფორმაციას; ემისიების წყაროების შესახებ ინფორმაციას; მონიტორინგისა და ანგარიშგების გეგმის პროექტს; და არატექნიკურ რეზიუმეს. ავტორიზაცია უნდა შეიცავდეს მონიტორინგის გეგმას, რომელიც გადაწყვეტილებასთან ერთად მტკიცდება.
ავტორიზაცია შეიძლება ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საერთო საფუძვლებთან ერთად იმ შემთხვევებშიც, თუ მიღებიდან 5 წლის ვადაში საქმიანობა არ დაიწყო, ანდა საქმიანობა 2 კალენდარული წლის განმავლობაში შეჩერდა და პირმა ვერ დაასაბუთა სარემონტო ან განახლებითი სამუშაოების ჩატარება. მონიტორინგის გეგმის დამტკიცებამდე გამცემი ორგანო უფლებამოსილია შექმნას საექსპერტო კომისია ან ექსპერტი მოიწვიოს.
მონიტორინგისა და ანგარიშგების ვალდებულებები ავტორიზაციის არსებითი ნაწილია: საქმიანობის განმახორციელებელი პირი ვალდებულია აწარმოოს მონიტორინგი გეგმის საფუძველზე და ყოველწლიურად, არაუგვიანეს შესაბამისი წლის 31 მარტისა, წარადგინოს წლიური ემისიების ანგარიში — დამმოწმებლის მიერ დამოწმებული. დამოწმებული ანგარიშის მიღებიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში გამცემი ორგანო უზრუნველყოფს მის გარემოსდაცვით საინფორმაციო პორტალზე განთავსებას.
სახელმწიფო კონტროლი და ზიანი
გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში სახელმწიფო კონტროლს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში ახორციელებენ სამინისტრო, დეპარტამენტი, სამინისტროს სისტემაში შემავალი დაცული ტერიტორიების სააგენტო და ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტო, აგრეთვე სახელმწიფო ტყის მართვის ორგანო. დეპარტამენტი კონტროლის უზრუნველსაყოფად ახორციელებს ინსპექტირებას, რომელიც მოიცავს რეგულირების ობიექტის გეგმურ ან არაგეგმურ შემოწმებას და დათვალიერებას.
შემოწმების განხორციელების საფუძველია მინისტრის ან დეპარტამენტის უფროსის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი; ამ აქტის გასაჩივრება შემოწმებას არ აჩერებს, ხოლო დათვალიერება აქტის გამოცემას არ საჭიროებს. პასუხისმგებლობის დაკისრება სამართალდარღვევის ჩამდენს არ ათავისუფლებს გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისგან, და გარემოსთვის მიყენებული ზიანის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა არის 10 წელი მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტიდან.
ავტორიზაციის ცვლილება და გადაცემა
საქმიანობის განმახორციელებელი პირი ვალდებულია გამცემ ორგანოს დაუყოვნებლივ აცნობოს ექსპლუატაციის პირობის ნებისმიერი დაგეგმილი ცვლილების შესახებ, რომელმაც შესაძლოა ემისიებზე გავლენა მოახდინოს; ასეთი ცვლილებისას ავტორიზაციაში სათანადო შესწორება ტარდება. გადაცემაც შესაძლებელია: ავტორიზაცია სრულად ან ნაწილობრივ გადაეცემა სხვა პირს, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება საქმიანობის არსს — გადაცემა როგორც უფლებებს, ისე ვალდებულებებს მოიცავს და მიმღები საქმიანობას მხოლოდ გადაცემის აქტის შემდეგ იწყებს.
ჰაერის ხარისხის შესაბამისობის დაგეგმვისას თქვენი სამი შემოწმება უნდა ჩატარდეს: აკმაყოფილებს თუ არა გამოყოფა ხარისხობრივ ნორმებს ადგილზე; დაცულია თუ არა წყაროზე დადგენილი ემისიის ზღვრები; და საჭიროებს თუ არა საქმიანობა სათბურის აირების ავტორიზაციას. ამ სამი კითხვის პასუხი განსაზღვრავს, რომელი დოკუმენტაცია მოგიწევთ გამცემ ორგანოსთან და რომელი მონიტორინგის ვალდებულებები დაგეკისრებათ.
ხშირად დასმული კითხვები
ჰაერის ხარისხთან დაკავშირებული შესაბამისობის შესახებ ხშირად სწორედ ეს ისმის.
ვინ გასცემს სათბურის აირების ავტორიზაციას?
გარდა საავიაციო საქმიანობებისა — გარემოს ეროვნული სააგენტო; საავიაციო საქმიანობებისთვის — სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო. ავტორიზაცია უვადოდ გაიცემა.
როდის წარიდგენა ემისიების ანგარიში?
ყოველწლიურად, არაუგვიანეს შესაბამისი წლის 31 მარტისა, დამმოწმებლის მიერ დამოწმებული.
რა ხანდაზმულობა აქვს ზიანის მოთხოვნას?
გარემოსთვის მიყენებული ზიანის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა 10 წელია უფლების წარმოშობის მომენტიდან.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — შევაფასებთ თქვენი საქმიანობის შესაბამისობას ორივე დონის ნორმებთან და დავგეგმავთ ავტორიზაციისა და ანგარიშგების ვალდებულებებს.