საშიში მასალების მართვა

საშიში მასალების მართვა — სამართლებრივი საფუძვლები

ქიმიურ და სახიფათო მასალებთან დაკავშირებული საქმიანობა საქართველოში „საქართველოს გარემოს დაცვის შესახებ“ კანონით არის დარეგულირებული, რომელიც აწესრიგებს ქიმიურ საშუალებათა გამოყენებას გარემოში, პროდუქციისადმი ეკოლოგიურ მოთხოვნებს და ნარჩენების განთავსების წესებს. ეს გვერდი გიხსნით, რომელი ნორმები ვრცელდება სასოფლო-სამეურნეო ქიმიკატებზე, როგორ იცავს კანონი საკვებ პროდუქტებსა და ფართო მოხმარების პროდუქციას და სად არის ნარჩენების განთავსება და დამარხვა ნებადართული — და სად აკრძალული.

საშიში მასალების მართვის სამართლებრივი რეჟიმი სამი მიმართულებით აიგება: პირველი — გარემოში ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმები, რომლებიც აგრეთვე აწესრიგებს ამ ნივთიერებათა ტრანსპორტირებას, შენახვასა და გამოყენებას; მეორე — ეკოლოგიური მოთხოვნები პროდუქციისადმი; მესამე — ეკოლოგიური მოთხოვნები ნარჩენებისადმი, მათ შორის რადიოაქტიული და სხვა სახიფათო ნარჩენებისადმი.

ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმები

მინერალური სასუქების, მცენარეთა დაცვის, ზრდის სტიმულატორების და სხვა ქიმიური საშუალებების გარემოში გამოყენების ნორმები დგინდება იმგვარად, რომ საფრთხე არ შეექმნას ადამიანის ჯანმრთელობას, მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროს, ნიადაგს. ეს არის ძირითადი უსაფრთხოების პირობა, რომელსაც ყველა შემდგომი დეტალური წესი ემორჩილება.

ქიმიურ საშუალებათა გამოყენების ნორმებს და ამ ნივთიერებათა ტრანსპორტირების, შენახვისა და გამოყენების წესებს, მათ შორის მცენარეთა დაცვისა და ნიადაგის განოყიერების ქიმიურ საშუალებებს, 5 წელიწადში ერთხელ შეიმუშავებს და დებულებით ამტკიცებს სამინისტრო შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან შეთანხმებით. ანუ ნორმატიული საფუძველი პერიოდულად განახლდება, და ქიმიკატებთან მომუშავე სუბიექტმა ხუთწლიან ციკლში უნდა მოჰყვეს ცვლილებებს. ამასთან, ქიმიურ ნივთიერებათა ოპტიმალური გამოყენების, მოხმარების, რისკის შემცირების, აღრიცხვისა და კონტროლის მიზნით დგება ქიმიურ ნივთიერებათა ერთიანი სახელმწიფო რეესტრი, რომლის შედგენის წესსაც საქართველოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს.

ეკოლოგიური მოთხოვნები პროდუქციისადმი

საშიში ნივთიერებების მართვა არ შემოიფარგლება მათი გამოყენების ველით — ის პროდუქციამდეც აღწევს. ფართო მოხმარების პროდუქციის წარმოების, ტრანსპორტირებისა და შენახვის დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს გარემოზე და ადამიანის ჯანმრთელობაზე მავნე ზემოქმედების ზღვრულად დასაშვები ნორმები. ეს ნიშნავს, რომ პროდუქტის სასაქონლო მიმდინარეობის ყველა ეტაპზე — საწარმოდან მაღაზიის თარომდე — მოქმედებს ერთი და იმავე ეკოლოგიური სტანდარტი.

განსაკუთრებული რეჟიმი გამოიყენება საკვებ პროდუქტებთან მიმართებაში: საკვებ პროდუქტებში ქიმიურ ნივთიერებათა რაოდენობის ზღვრულად დასაშვები ნორმები დგინდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. საკვების უსაფრთხოების ეს მოთხოვნა ჯანმრთელობის დაცვის ინსტრუმენტია და მწარმოებლისთვის ნიშნავს, რომ ნებისმიერი ქიმიური კომპონენტი დასაშვებ ზღვარს შესაბამისობაში უნდა იყოს.