კლიმატის ცვლილების რეგულაციის სამართლებრივი საფუძველი
კლიმატის ცვლილების რეგულაცია საქართველოში დღეს „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონს ეყრდნობა — ცალკე კლიმატის კანონი ჯერ არ არსებობს. კანონის სტატუტური ბირთვი შემდეგი მიმართულებებისგან შედგება: გარემოს დაცვის გლობალური და რეგიონალური პრობლემების გადაჭრის სამართლებრივი უზრუნველყოფა (მუხლი 50); სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაცია (მუხლი 51); ემისიების მონიტორინგი, ანგარიშგება და დამოწმება (მუხლი 51²) და ოზონის შრის დაცვა (მუხლი 52). სათბურის აირების ავტორიზაციისა და მონიტორინგის ახალი წესები კანონით გათვალისწინებული წესით 2028 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდება.
ბიზნესისთვის ეს ნიშნავს, რომ სათბურის აირების ემისიებთან დაკავშირებული ვალდებულებები თანდათან ჩნდება და მათზე წინასწარ მოსამზადებლად კანონის ამ ნორმების ცოდნა გადამწყვეტია. ქვემოთ აღწერილია თითოეული მიმართულება კანონის ზუსტი დებულებებით.
გლობალური და რეგიონალური საკითხების სამართლებრივი უზრუნველყოფა
მუხლი 50 განსაზღვრავს, რომ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოები, ფიზიკური და იურიდიული (საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის განურჩევლად) პირები თავიანთი კომპეტენციისა და საქართველოს მიერ ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებათა ფარგლებში ახორციელებენ დამატებით ღონისძიებებს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე გარემოს დაცვის გლობალური და რეგიონალური პრობლემების გადასაჭრელად. ეს ნორმა კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციისა და შერბილების ღონისძიებების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს და მისი მიმართვითობა ფართოა — როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო სექტორის მიმართ.
სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაცია
მუხლი 51-ის თანახმად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული საქმიანობებისთვის აუცილებელია სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაცია. ავტორიზაციას გასცემს გარემოს ეროვნული სააგენტო, ხოლო მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული საავიაციო საქმიანობებისთვის — სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო. განაცხადში, ზოგადი ადმინისტრაციული კანონმდებლობით გათვალისწინებული ინფორმაციის გარდა, უნდა შედიოდეს: დანადგარებისა და საქმიანობების, ტექნოლოგიების ჩათვლით, აღწერა, რომლებმაც შესაძლოა გამოიწვიოს ემისიები; ნედლი და დამხმარე მასალების შესახებ ინფორმაცია; ემისიების წყაროების შესახებ ინფორმაცია; მონიტორინგისა და ანგარიშგების გეგმის პროექტი და არატექნიკური რეზიუმე.
ავტორიზაცია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია და უვადოდ გაიცემა. იგი ძალადაკარგულად გამოცხადდება ზოგადი ადმინისტრაციული კანონმდებლობით გათვალისწინებულ საფუძვლებთან ერთად ასევე: პირის მოთხოვნით; ავტორიზაციის მიღებიდან 5 წლის ვადაში საქმიანობის დაუწყებლობის გამო; ან საქმიანობის 2 კალენდარული წლის განმავლობაში შეჩერების გამო, თუ პირი ვერ დაასაბუთებს, რომ ამ პერიოდში სარემონტო ან განახლებითი სამუშაოები ჩატარდა. ავტორიზაციის გამცემი ორგანო უფლებამოსილია მონიტორინგის გეგმის დამტკიცებამდე შექმნას საექსპერტო კომისია ან მოიწვიოს ექსპერტი. პირს უფლება აქვს ავტორიზაცია სრულად ან ნაწილობრივ გადასცეს სხვა პირს, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება საქმიანობის არსს ან კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს; გადაცემა როგორც უფლებებს, ისე ვალდებულებებს გულისხმობს.