კლიმატის ცვლილების სამართალი საქართველოში გარემოს დაცვის ძირითად კანონზეა აგებული: მისი მიზნები და პრინციპები ქმნის იმ ჩარჩოს, რომლის შიგნით კლიმატის დაცვის თავი — სათბურის აირების ემისიების ნორმები და ავტორიზაცია — მოქმედებს. ამ გვერდზე თქვენ ნახავთ ამ სამი ფენის სრულ აღწერას, ოზონის შრის დაცვის ნორმებთან ერთად.
კანონის მიზნები და ამოცანები
გარემოს დაცვის კანონის ძირითადი მიზნებია: გარემოს დაცვის სფეროში სამართლებრივ ურთიერთობათა პრინციპებისა და ნორმების განსაზღვრა; კონსტიტუციით დადგენილი ადამიანის ძირითადი უფლებების — ჯანმრთელობისათვის უვნებელ გარემოში ცხოვრებისა და ბუნებრივი და კულტურული გარემოთი სარგებლობის — დაცვა; სახელმწიფოს მიერ გარემოს დაცვისა და რაციონალური ბუნებათსარგებლობის, ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა აწმყო და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით.
მიზნებს შორის არის ბიოლოგიური მრავალფეროვნების, იშვიათი, ენდემური და გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების შენარჩუნების ხელშეწყობა, ზღვის გარემოს დაცვა, ეკოლოგიური წონასწორობის უზრუნველყოფა, თვითმყოფადი ლანდშაფტებისა და ეკოსისტემების შენარჩუნება, გარემოს დაცვის გლობალური და რეგიონალური პრობლემების სამართლებრივი გადაჭრა და ქვეყნის მდგრადი განვითარების პირობების უზრუნველყოფა. ამოცანებში შედის უვნებელი გარემოს დაცვა, მავნე ზემოქმედებისაგან დაცვის სამართლებრივი უზრუნველყოფა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მართვა.
გარემოს დაცვის ძირითადი პრინციპები
საქმიანობის დაგეგმვისა და განხორციელებისას სახელმწიფო ორგანოები და ყველა პირი ვალდებული არიან იხელმძღვანელონ ძირითადი პრინციპებით: რისკის შემცირების — მავნე ზემოქმედების რისკის თავიდან აცილების ან შემცირების ზომების მიღება; მდგრადობის — გარემოსა და რესურსების ისეთი გამოყენება, რომელიც საზოგადოების განვითარებას საშიშროებას არ უქმნის; პრიორიტეტულობის — ნაკლებად რისკიანი ქმედების არჩევა მეტად რისკიანის ნაცვლად.
პრინციპთა შორის არის ფასიანი ბუნებათსარგებლობა — მიწის, წყლის, ტყის, ფლორისა და ფაუნის, წიაღისეული რესურსებით სარგებლობა ფასიანია; პრინციპი „დამბინძურებელი იხდის" — საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია აანაზღაუროს გარემოსთვის მიყენებული ზიანი; აგრეთვე ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შენარჩუნების, ნარჩენების მინიმიზაციის, რეციკლირების, რესტიტუციის, ზემოქმედების შეფასების, საზოგადოებრიობის მონაწილეობისა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის პრინციპები.
კლიმატის დაცვა გლობალური ცვლილებებისაგან
გლობალური ცვლილებებისაგან დედამიწის კლიმატის დაცვის მიზნით საქმიანობის სუბიექტი ვალდებულია დაიცვას ატმოსფეროში სათბურის ეფექტის გამომწვევი გაზების გამოყოფის ნორმები და განახორციელოს მათი შემცირების ღონისძიებანი. ეს გამოყოფა რეგულირდება გარემოს დაბინძურების ინტეგრირებული კონტროლის სისტემის საფუძველზე, ხოლო საქართველოს იურისდიქციის ფარგლებში კლიმატის დაცვის სამართლებრივ რეჟიმს აწესებს საქართველოს კანონმდებლობა.
მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული საქმიანობებისთვის აუცილებელია სათბურის აირების ემისიების ავტორიზაცია — ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც უვადოდ გაიცემა და მონიტორინგის გეგმას შეიცავს. ავტორიზაციის მფლობელი ვალდებულია აწარმოოს მონიტორინგი და ყოველწლიურად, არაუგვიანეს შესაბამისი წლის 31 მარტისა, წარადგინოს დამოწმებული ანგარიში; აქტიურია გადაცემის შესაძლებლობაც სხვა პირზე, ერთობლივი განცხადების საფუძველზე.