ავტორის უფლების დარღვევის სარჩელი — საფუძვლები და მოთხოვნები
ავტორის უფლების დარღვევის სარჩელი სამი მუხლით აგება: მუხლი 17 ადგენს პირად არაქონებრივ უფლებებს, რომლებიც დარღვევის ობიექტი ხდება და ავტორს არასოდეს ტოვებენ; მუხლი 58 განსაზღვრავს, რა ითვლება დარღვევად და რა პასუხისმგებლობას იწვევს; ხოლო მუხლი 59 მოთხოვნათა სრულ კატალოგს იძლევა — აღიარებიდან ერთჯერად კომპენსაციამდე. ამ გვერდზე სარჩელს საფუძვლიდან შედეგამდე ვხსნით.
პირადი უფლებები, რომლებიც ირღვევა — მუხლი 17
ავტორის პირადი არაქონებრივი უფლებებია: ავტორად აღიარების უფლება და სახელის მითითების მოთხოვნა ყოველ გამოყენებაზე; ფსევდონიმის ან სახელის არჩევის უფლება; ნაწარმოების შექმნის ფაქტის გახმობის გადაწყვეტილება; ხელშეუხებლობის უფლება — ცვლილებების შეტანის ნებართვა და თანხმობის გარეშე ცვლილებების აღკვეთა; რეპუტაციის პატივისცემის უფლება — დაცვა დამახინჯებისგან, რომელიც ავტორის პატივს ან ღირსებას შელახავს; სხვა ავტორთა ნაწარმოებების დართვის ნებართვა; და გამოხმობის უფლება — გამოყენების შეწყვეტის მოთხოვნა, რომელიც სამსახურებრივ ნაწარმოებებზე არ ვრცელდება. ეს უფლებები ავტორს ქონებრივისგან დამოუკიდებლად ეკუთვნის და სიცოცხლეში არ გასხვისდება — ამიტომ სახელის მოხსნა, ნაწარმოების დამახინჯება ან ავტორობის უარყოფა სწორედ ამ მუხლით შეეწინააღმდეგება სარჩელს.
გამოხმობის უფლების გამოყენება ავტორის ხარჯზე ხდება საჯარო განცხადებით და მოსარგებლისთვის ზიანის — მიუღებელი მოგების ჩათვლით — ანაზღაურებით; ავტორს ასევე უფლება აქვს, საკუთარი ხარჯებით ამოიღოს ბრუნვიდან ადრე დამზადებული ასლები. მემკვიდრეები და ავტორის მიერ დანიშნული პირი ამ უფლებათა დაცვას ვადის შეზღუდვის გარეშე აწარმოებენ — პირადი უფლებათა დაცვა დროს აღსცილდება.
რა ითვლება დარღვევად — მუხლი 58
დარღვევა სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ და სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს, ხოლო პირი, რომელიც კანონის მოთხოვნებს არ ასრულებს, დამრღვევად ითვლება. დარღვევად ჩაითვლება: ნაწარმოების, შესრულების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის, მაუწყებლობის გადაცემისა და მონაცემთა ბაზის უკანონო გამოყენება; უფლების მართვის ინფორმაციის შეცვლა ან წაშლა ნებართვის გარეშე; ასეთი ინფორმაციის შეცვლილად ცოდნით ნაწარმოების გავრცელება; ტექნოლოგიური საშუალებების გვერდის ავლა; გვერდის ავლისთვის განკუთვნილი ტექნოლოგიებისა და მოწყობილობების წარმოება, იმპორტი, გავრცელება, გაყიდვა, გაქირავება ან რეკლამირება; ნეიტრალიზაციის მიზნით მომსახურების შეთავაზება; და შუალედური მომსახურების (ჰოსტინგის) მიმწოდებლის მიერ წერილობითი შეტყობინებით განსაზღვრული ვალდებულებების შეუსრულებლობა. სარჩელის მომზადებისას სწორედ ამ ჩამონათვლიდან ირჩევა ის ქმედება, რომელიც თქვენ შემთხვევაში მოხდა.
მოთხოვნათა კატალოგი — მუხლი 59
უფლების მფლობელს დამრღვევისგან ესახება მოთხოვნათა სრული სია: უფლების აღიარება; დარღვევამდელი მდგომარეობის აღდგენა და დარღვევის აღკვეთა; კონტრაფაქციულად მიჩნეული ასლებისა და გვერდის ავლის საშუალებების ჩამორთმევა — ასლების მფლობელისთვის გადაცემის შესაძლებლობით; ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლის ჩათვლით, თუ დამრღვევმა იცოდა ან უნდა სცოდნოდა; ანაზღაურების ნაცვლად დარღვევით მიღებული შემოსავლის ჩამორთმევა; ან ორივეს ნაცვლად ერთჯერადი ფულადი კომპენსაცია — მფლობელის არჩევით. ზიანის შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს დარღვევის არსი, მისგან მიღებული შემოსავალი, ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანი და სავარაუდო შემოსავალი მართლზომიერი გამოყენების შემთხვევაში.
ერთჯერადი კომპენსაციის წესიც დეტალურია: დავის დაწყებამდე მფლობელი მიმართავს დამრღვევს, დამრღვევს კი მოთხოვნიდან 2 კვირის ვადაში უფლება აქვს, გადაიხადოს კომპენსაცია კანონიერი გამოყენების შემთხვევაში მისაღებ ანაზღაურებაზე მეტი — 10 პროცენტზე მეტი — ოდენობით; გადაუხდელობის შემთხვევაში მფლობელი სასამართლოში მიმართავს და მოითხოვს კომპენსაცია, რომელიც არ უნდა იყოს კანონიერი გამოყენების ანაზღაურების ათმაგ ოდენობაზე ნაკლები. ინტერნეტ-გარემოსთვის კანონი სწრაფ ინსტრუმენტსაც იძლევა: მფლობელი შუალედური მომსახურების მიმწოდებელს წერილობითი შეტყობინებით მიმართავს კონტრაფაქციული ასლების დაუყოვნებლივ წაშლის ან ხელმისაწვდომობის შეზღუდვის მოთხოვნით, ხოლო შეტყობინება ობიექტის აღწერას, იდენტიფიკაციის მონაცემებს და მფლობელის საკონტაქტო მონაცემებს უნდა შეიცავდეს.
სარჩელის საფუძველი ხშირად პირადი არაქონებრივი უფლებების დარღვევაა: ავტორობის უფლება — აღიარებულ იქნეს ავტორად და მოითხოვოს სახელის მითითება ყოველ ეგზემპლარზე; სახელის უფლება — ფსევდონიმის მითითება ან სახელზე უარი; ნაწარმოების ხელშეუხებლობა — თანხმობის გარეშე ცვლილებების აკრძალვა; რეპუტაციის პატივისცემის უფლება — დამახინჯებისგან დაცვა; და გამოხმობის უფლება — გამოყენების შეწყვეტის მოთხოვნა, რომლის განხორციელებაც ავტორის ხარჯზე ხდება და მოსარგებლეს ზიანის ანაზღაურება ევალება. ეს უფლებები ქონებრივისგან დამოუკიდებლად მოქმედებს და ავტორის სიცოცხლეში გასხვისებას არ ექვემდებარება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ დარღვევის სარჩელთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
რა შემიძლია მოვითხოვო დამრღვევისგან?
აღიარებას, მდგომარეობის აღდგენასა და აღკვეთას, ჩამორთმევას, ზიანის ანაზღაურებას, შემოსავლის ჩამორთმევას ან ერთჯერად კომპენსაციას — მფლობელის არჩევნით; პირადი უფლებების დარღვევა ცალკე საფუძველია.
როგორ ითვლება ერთჯერადი კომპენსაცია?
მინიმუმ — კანონიერი გამოყენების ანაზღაურების ათმაგი ოდენობა; დაწყებამდე კი დამრღვევს 2 კვირა აქვს 10 პროცენტზე მეტის გადასახდელად.
როგორ გავაჩერებ ინტერნეტ-კონტრაფაქტს?
წერილობითი შეტყობინებით მიმწოდებლისადმი — დაუყოვნებლივი წაშლის ან შეზღუდვის მოთხოვნით; არარეაგირება თავად დარღვევაა.
ხელშეკრულება გამიბათილა სახელის გამოყენებამ — რა ვქნა?
პირადი უფლებები ხელშეკრულებას არ ექვემდებარება: ავტორობის, სახელის, ხელშეუხებლობისა და რეპუტაციის უფლებები დარღვევის დამოუკიდებელი საფუძვლებია.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
დარღვევის სარჩელი მტკიცებულებების სიზუსტეს ეყრდნობა: ავტორობის დადასტურება, გამოყენების ფაქტი და ზიანის გამოანგარიშება. Legal.ge-ს სპეციალისტები განვმარტავთ კანონის მე-17, მე-58 და მე-59 მუხლების მოქმედებას, შევაფასებთ თქვენს მტკიცებულებებს და მოვამზადებთ მოთხოვნას ან სარჩელს. მოგვმართეთ Legal.ge-ის ფორმით.