ჰონორარის დავა — წყაროები და გადაწყვეტის გზები
ჰონორარის დავა ყოველთვის იმ წყაროზეა დამოკიდებული, საიდანაც ფული მოდის: თუ ჰონორარი პირდაპირ შემკვეთსა და ავტორს შორისაა, დავას „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ კანონის 43-ე და 44-ე მუხლები აწესრიგებს — შექმნის ხელშეკრულების წესები და ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება; ხოლო თუ თანხა ქონებრივი უფლებების კოლექტიურ საფუძველზე მმართველი ორგანიზაციის გავლით მოძრაობს, დავა 66-2-ე მუხლის შეგროვებისა და განაწილების წესებით წყდება. ამ გვერდზე ორივე კონტურს განვმარტავთ.
შექმნის ხელშეკრულება და ჰონორარი — მუხლი 43
ნაწარმოების შექმნის ხელშეკრულებით ავტორი იღებს ვალდებულებას, შექმნას ნაწარმოები ხელშეკრულების პირობების მიხედვით და გადასცეს იგი შემკვეთს, ხოლო შემკვეთი — მიიღოს ნაწარმოები და გადაუხადოს ავტორს ჰონორარი. ავტორი ვალდებულია ნაწარმოები პირადად შექმნას, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; სხვა პირის ჩართვა მხოლოდ შემკვეთის თანხმობით შეიძლება. შემკვეთი ვალდებულია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის დადგომისთანავე დაათვალიეროს ნაწარმოები და წერილობით შეატყობინოს ავტორს მოწონების, დაწუნების ან შესწორების აუცილებლობის შესახებ — და თუ ვადაში წერილობითი შეტყობინება არ გაეგზავნა, ნაწარმოები მოწონებულად ითვლება.
ჰონორართან დაკავშირებული დამატებითი წესებიც მნიშვნელოვანია: ავანსის გადახდის წესი, ვადა და ოდენობა ხელშეკრულებით განისაზღვრება. ბათილია ხელშეკრულების ის პირობა, რომელიც ზღუდავს ავტორის უფლებას მომავალში შექმნას ნაწარმოები განსაზღვრულ თემაზე ან დარგში, და ხელშეკრულების საგანი ვერ იქნება მომავალში შესაქმნელ ნაწარმოებზე უფლების გადაცემა. შეკვეთით შექმნილი ნაწარმოების ქონებრივი უფლებები ეკუთვნის შემკვეთს, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული — ანუ ჰონორარის პირობები და უფლებათა ბედი ერთი დოკუმენტით წყდება და სწორედ ის უნდა იყოს ზუსტად დაწერილი.
დარღვევის ფასი — მუხლი 44
თუ მხარემ არ შეასრულა ან არაჯეროვნად შეასრულა ქონებრივი უფლებების გადაცემის, ნაწარმოების შექმნის ან სალიცენზიო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, მან მეორე მხარეს უნდა აუნაზღაუროს მიყენებული ზიანი მიუღებელი შემოსავლის ჩათვლით. ეს ნორმა ჰონორარის დავის ცენტრალური ინსტრუმენტია: გადაუხდელი ჰონორარი ზიანად აღიქმება და მასზე მოთხოვნა სწორედ ამ საფუძვლით აგება.