მოხუცთა თავშესაფრის სამართლებრივი რეგულირება
მოხუცთა თავშესაფარში მოთავსებული ადამიანი პირველ რიგში პაციენტია და სრულად სარგებლობს „პაციენტის უფლებების შესახებ“ კანონით დადგენილი უფლებებით. ეს მარტივი დებულებაა მთელი სამართლებრივი რეგულირების ბირთვი: დაწესებულების ტიპი უფლებებს არ ზღუდავს. აღსანიშნავია ასევე, რომ თავშესაფრების სოციალური დაცვისა და ლიცენზირების ჩარჩო ცალკე კანონმდებლობით იწესრიგება — ქვემოთ მოცემულია ის უფლებები, რომლებიც მოსახლეს თავად პაციენტის უფლებების კანონით გააჩნია.
ხუთი ნორმა ქმნის დაცვის ჩარჩოს: სტანდარტების შესაბამისი მომსახურების უფლება, ღირსების პატივისცემის უფლება, ინფორმაციის კონფიდენციალურობა, მისი დარღვევის დასაშვები შემთხვევები და მომსახურებაზე დამსწრეთა წრის ზღვარი.
სტანდარტების შესაბამისი მომსახურება და ღირსება
კანონის თანახმად, საქართველოს თითოეულ მოქალაქეს უფლება აქვს, სამედიცინო მომსახურების ყველა გამწევისგან მიიღოს ქვეყანაში აღიარებული და დანერგილი პროფესიული და სამომსახურეო სტანდარტების შესაბამისი მომსახურება. თავშესაფრის კონტექსტში ეს ნიშნავს, რომ სტაციონალური მომსახურების ფაქტი თავისთავად ხარისხის შემცირებას ვერ ვერ ამართლებს: სტანდარტი იგივეა, რაც ნებისმიერ სხვა გამწევთან.
მეორე საყრდენი ღირსების ბლოკია: პაციენტს უფლება აქვს, მომსახურების გამწევისგან მოითხოვოს მისი ღირსების, ტრადიციების, აღმსარებლობისა და პიროვნული ფასეულობების პატივისცემა. მოხუცთა თავშესაფარში, სადაც ადამიანი გარემოსთან და პერსონალთან მუდმივ კონტაქტში ცხოვრობს, ეს ნორმა ყოველდღიური მართვის ინსტრუმენტია — დღის რეჟიმიდან დაწყებული რელიგიური თუ კულტურული ჩვეულებების პატივისცემით დამთავრებული.
ამ ორი უფლების პრაქტიკული შედეგი ორმხრივია. მოსახლისთვის — ის საკუთარ თავზე ინახავს გადაწყვეტილების უფლებას: როგორ გაუწიოს გამწევს თანხმობა, რომელი ჩვეულება შეინარჩუნოს, ვის მიამშვიდოს ინფორმაცია. დაწესებულებისთვის კი — თითოეული ასეთი უფლება მოთხოვნად გადაიზრდება: მომსახურების დაგეგმვა მოსახლის ჩვეულებებთან შეთანხმებით, პერსონალის მომზადება და შიდა წესების გადახედვა, რომ არც ერთი დებულება ღირსების პატივისცემის ნორმას არ ეწინააღმდეგებოდეს. სწორედ აქ ჩნდება სამართლებრივი შეფასების საჭიროება: დაწესებულების რეგლამენტი და პაციენტის უფლება ერთმანეთს ხშირად უპირისპირდება.