რას ნიშნავს სამედიცინო გულგრილობა სამართლებრივად
სამედიცინო გულგრილობის სამოქალაქო-სამართლებრივი მხარე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით არის განმსაზღვრული და სწორედ ეს კოდექსი ატარებს პაციენტის მიერ აღძრულ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას. საფუძველი დელიქტის ზოგადი ცნებაა: პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. სამედიცინო კონტექსტში ეს ნიშნავს, რომ მკურნალობასთან დაკავშირებული ზიანი ანაზღაურდება, თუ ის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალიანი მოქმედებით არის გამოწვეული.
გადამწყვეტი ნორმა სწორედ სამედიცინო დაწესებულებებისთვის არსებობს: სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას — ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგის ჩათვლით — პირის ჯანმრთელობისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი პასუხისმგებლობისგან თავისუფლდება მხოლოდ მაშინ, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. ბრალის უარყოფით დამტკიცების ვალდებულება სწორედ ზიანის მიმყენებელს აქვს — და ამ გარემოებას პაციენტის პოზიცია მნიშვნელოვნად ამაგრებს.
ვინ უპასუხებს — ექიმი თუ დაწესებულება
მესამე პირისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი ამ კითხვას იმედისმომცემ სიმარტივით ხსნის: პირი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მესამე პირს მისი მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით მიადგა თავისი შრომითი (სამსახურებრივი) მოვალეობის შესრულებისას. ანუ კლინიკაში მომუშავე ექიმის მოქმედებით გამოწვეულ ზიანზე, ზოგადად, ის დაწესებულება პასუხობს, სადაც ექიმი სამსახურებრივ მოვალეობას ასრულებდა. ამავდროულად, პასუხისმგებლობა არ დგება, თუ მუშაკი მოქმედებდა ბრალის გარეშე — ეს გარემოებაც ბრალის კვალდაკვალ მისდევს და არა პაციენტის ნებისმიერ უკმაყოფილებას. ასე იქმნება ორსაფეხურიანი შემოწმება: ჯერ დგინდება მუშაკის ბრალი, შემდეგ კი — დაწესებულების გათავისუფლების უფლება ბრალის უარყოფით დამტკიცების გზით.
თუ ზიანის დადგომაში რამდენიმე პირი მონაწილეობს, ისინი სოლიდარული მოვალეებივით პასუხს აგებენ — დაზარალებულს უფლება აქვს მოითხოვოს ანაზღაურება თითოეულისგან ან ყველასგან ერთად. სოლიდარული პასუხისმგებლობა ვრცელდება არა მარტო იმაზე, ვინც ზიანი უშუალოდ მიაყენა, არამედ იმაზეც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე იმაზეც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ რამდენიმე სამედიცინო ჩარევის ერთობლივად გამოწვეული ზიანი მთელ ჯაჭვს აგებინებს პასუხს.