ერთობლივი საწარმოს დაფუძნების სამართლებრივი საფუძვლები
ერთობლივი საწარმო საქართველოში იქმნება სამეწარმეო საზოგადოებების შესახებ კანონის ჩარჩოში, სადაც უშუალოდ არის განსაზღვრული სადამფუძნებლო შეთანხმების აუცილებელი შინაარსი და სხვადასხვა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის თავისებურებები. სადამფუძნებლო შეთანხმება შეიცავს წესდებას და კანონით გათვალისწინებულ მონაცემებს: საფირმო სახელწოდებას, იურიდიულ მისამართს, ყოველი პარტნიორის საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მონაცემებს, აგრეთვე, სამეთვალყურეო საბჭოს არსებობის შემთხვევაში, მისი წევრების დანიშვნა-გათავისუფლების წესს. თუ დამფუძნებლები საკუთარ წესდებას არ შეიმუშავებენ, სტანდარტული წესდება თვითონ ითვლება სადამფუძნებლო შეთანხმების ნაწილად. უცხოელი პარტნიორის მონაწილეობისას სადამფუძნებლო დოკუმენტში უნდა აისახოს საქართველოში სანოტარო მოქმედებებისას გამოყენებადი ეკვივალენტური იდენტიფიკაციის მონაცემები, ხოლო მეწარმის იურიდიული მისამართი მისი ფიზიკური მისამართია საქართველოს ტერიტორიაზე.
სამართლებრივი ფორმის შერჩევა პარტნიორთა პასუხისმგებლობის მიხედვით
ფორმის არჩევანი ერთობლივი საწარმოს სტრუქტურირებისას პირველ საკითხს წარმოადგენს. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ის სამეწარმეო საზოგადოებაა, რომლის კაპიტალიც წილებად არის დაყოფილი და პარტნიორების პასუხისმგებლობა საზოგადოების ვალდებულებებისთვის შეზღუდულია: საზოგადოება კრედიტორის წინაშე მთელი თავისი ქონებით პასუხობს, ხოლო საზოგადოება პარტნიორთა ვალდებულებებისთვის პასუხს არ აგებს. კომანდიტური საზოგადოება განსხვავებულ მოდელს წარმოადგენს: მისი პარტნიორები ერთობლივად, ერთიანი საფირმო სახელწოდებით აწარმოებენ საქმიანობას და მათგან სულ მცირე 1 პარტნიორის — კომანდიტის — პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შეზღუდულია საგარანტიო თანხით, ხოლო დანარჩენი — კომპლემენტარები — პასუხს აგებენ უშუალოდ და შეუზღუდავად, როგორც სოლიდარული მოვალეები. კომანდიტური საზოგადოებაზე ვრცელდება სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ნორმებიც, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. სწორედ ამ განსხვავებებზეა დამოკიდებული, თუ რომელი ფორმა უზრუნველყოფს უცხოური და ადგილობრივი პარტნიორების ინტერესების ოპტიმალურ ბალანსს.
წილების სტრუქტურა და კლასები
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სადამფუძნებლო შეთანხმება დამატებით განსაზღვრავს გაცემული და განთავსებული წილების ოდენობას და პარტნიორთა წილობრივ მონაწილეობას კაპიტალში — ისინი პროცენტებით გამოიხატება და მათი ჯამი 100 პროცენტს უნდა შეადგენდეს. შეთანხმებაში ასახულია, არსებობის შემთხვევაში, ნებადართული კაპიტალის მაქსიმალური ოდენობა, გამოშვებული წილების ოდენობა, ნომინალური ღირებულება, წილების გასხვისების შემზღუდველი პირობა და ამ მონაცემები თითოეული კლასის წილთან მიმართებაში. წესდებით შეიძლება დაიშვეს წილების განსხვავებული კლასების არსებობა: იდენტურ უფლებებსა და ვალდებულებებს წარმოშობილი წილები ერთ კლასს ქმნის, ერთი კლასის ყველა წილის ნომინალური ღირებულება კი ერთი და იგივე უნდა იყოს. კლასების მექანიზმი საშუალებას გაძლევთ სხვადასხვა პარტნიორს მიანიჭოთ განსხვავებული ეკონომიკური და მმართველობითი უფლებები, რაც ერთობლივი საწარმოს სტრუქტურირების ერთ-ერთი მთავარი ინსტრუმენტია. იმ გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც ეხება რომელიმე კლასის წილებთან დაკავშირებული უფლების ცვლილებას, დამატებით საჭიროებს შესაბამისი კლასის ხმების საერთო რაოდენობის სულ მცირე 3/4-ის მფლობელთა თანხმობას, თუ წესდების ერთხმად მიღებული ნორმა სხვა რამ არ განსაზღვრავს.
სააქციო ფორმა და პარტნიორთა შეთანხმება
სააქციო საზოგადოებად სტრუქტურირებისას სადამფუძნებლო შეთანხმება დამატებით მოიცავს რეგისტრაციის მომენტისთვის განთავსებული კაპიტალის ოდენობას, ნებადართულ კაპიტალს, განთავსებული აქციების ნომინალურ ღირებულებას და ოდენობას, აქციების გასხვისების შემზღუდველ პირობას, განაღდებული კაპიტალის ოდენობას, არაფულადი შენატანის სახესა და შენატანზე ვალდებულ პირს, აგრეთვე დაფუძნებასა და სალიცენზიო საკითხებთან დაკავშირებულ არსებულ ან სავარაუდო ხარჯებს და დამფუძნებლების მიერ მისაღებ ეკონომიკურ სარგებელს. ამ მონაცემების ცვლილება მოითხოვს წესდების ცვლილებისთვის საჭირო უმრავლესობას. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორებს შეუძლიათ დადონ პარტნიორთა შეთანხმება, რომლის ნორმებიც სააქციო საზოგადოებების ანალოგიური წესებით იწესრიგება — ეს საშუალებას იძლევა კერძო ხელშეკრულებით დაწვრილებით განისაზღვროს ხმის მიცემის, დივიდენდების, გასვლის პირობები და სხვა საკითხები, რაც ერთობლივი საწარმოს მდგრადობის საფუძველია. კოოპერატივის არჩევისას სადამფუძნებლო შეთანხმება დამატებით უნდა შეიცავდეს პაის ნომინალური ღირებულების მონაცემს.
ხშირად დასმული კითხვები ერთობლივი საწარმოს შესახებ
რა უნდა შეიძლებოდეს სადამფუძნებლო შეთანხმებაში?
წესდება და კანონით დადგენილი მონაცემები: საფირმო სახელწოდება, იურიდიული მისამართი, პარტნიორთა საიდენტიფიკაციო მონაცემები, წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მონაცემები და, არსებობის შემთხვევაში, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრთა თავისებურებები. არსებული წესდების არარსებობისას სტანდარტული წესდება ავტომატურად ითვლება მის ნაწილად.
როგორ განისაზღვრება პარტნიორთა წილები?
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში წილობრივი მონაწილეობა პროცენტებით გამოიხატება და ჯამი 100 პროცენტს უნდა შეადგენდეს. წესდებით დაიშვება წილების განსხვავებული კლასები, რომლებიც განსხვავებულ უფლებებს წარმოშობს; ერთი კლასის წილების ნომინალური ღირებულება ერთნაირი უნდა იყოს.
რა თავისებურება აქვს კომანდიტურ საზოგადოებას?
მინიმუმ 1 პარტნიორი — კომანდიტი — კრედიტორების წინაშე მხოლოდ საგარანტიო თანხით პასუხობს, დანარჩენი პარტნიორები კი — კომპლემენტარები — შეუზღუდავად, სოლიდარულად. ამ ფორმის არჩევისას პარტნიორების როლის ზუსტი განაწილება გადამწყვეტია.
რა სჭირდება კლასის უფლებების შეცვლას?
წილების კლასთან დაკავშირებული უფლების ცვლილება საჭიროებს იმ კლასის განთავსებულ წილებთან დაკავშირებული ხმების სულ მცირე 3/4-ის მფლობელთა თანხმობას, თუ ერთხმად მიღებული წესდება სხვას არ ითვალისწინებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით ერთობლივი საწარმოს სტრუქტურირების ყველა ეტაპზე: შევარჩევთ ოპტიმალურ სამართლებრივ ფორმას, მოვამზადებთ სადამფუძნებლო შეთანხმებას და წესდებას, განვათავსებთ წილების კლასებს და შევადგენთ პარტნიორთა შეთანხმებას, რომელიც თქვენი თანამშრომლობის წესებს დაცვას უზრუნველყოფს. დაგვიკავშირდით მოკლე აღწერით და შევთავაზებთ კონკრეტულ გეგმას.