ერთობლივი საწარმოს დაფუძნების სამართლებრივი საფუძვლები
ერთობლივი საწარმო საქართველოში იქმნება სამეწარმეო საზოგადოებების შესახებ კანონის ჩარჩოში, სადაც უშუალოდ არის განსაზღვრული სადამფუძნებლო შეთანხმების აუცილებელი შინაარსი და სხვადასხვა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის თავისებურებები. სადამფუძნებლო შეთანხმება შეიცავს წესდებას და კანონით გათვალისწინებულ მონაცემებს: საფირმო სახელწოდებას, იურიდიულ მისამართს, ყოველი პარტნიორის საიდენტიფიკაციო მონაცემებს, ხელმძღვანელობა-წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მონაცემებს, აგრეთვე, სამეთვალყურეო საბჭოს არსებობის შემთხვევაში, მისი წევრების დანიშვნა-გათავისუფლების წესს. თუ დამფუძნებლები საკუთარ წესდებას არ შეიმუშავებენ, სტანდარტული წესდება თვითონ ითვლება სადამფუძნებლო შეთანხმების ნაწილად. უცხოელი პარტნიორის მონაწილეობისას სადამფუძნებლო დოკუმენტში უნდა აისახოს საქართველოში სანოტარო მოქმედებებისას გამოყენებადი ეკვივალენტური იდენტიფიკაციის მონაცემები, ხოლო მეწარმის იურიდიული მისამართი მისი ფიზიკური მისამართია საქართველოს ტერიტორიაზე.
სამართლებრივი ფორმის შერჩევა პარტნიორთა პასუხისმგებლობის მიხედვით
ფორმის არჩევანი ერთობლივი საწარმოს სტრუქტურირებისას პირველ საკითხს წარმოადგენს. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ის სამეწარმეო საზოგადოებაა, რომლის კაპიტალიც წილებად არის დაყოფილი და პარტნიორების პასუხისმგებლობა საზოგადოების ვალდებულებებისთვის შეზღუდულია: საზოგადოება კრედიტორის წინაშე მთელი თავისი ქონებით პასუხობს, ხოლო საზოგადოება პარტნიორთა ვალდებულებებისთვის პასუხს არ აგებს. კომანდიტური საზოგადოება განსხვავებულ მოდელს წარმოადგენს: მისი პარტნიორები ერთობლივად, ერთიანი საფირმო სახელწოდებით აწარმოებენ საქმიანობას და მათგან სულ მცირე 1 პარტნიორის — კომანდიტის — პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შეზღუდულია საგარანტიო თანხით, ხოლო დანარჩენი — კომპლემენტარები — პასუხს აგებენ უშუალოდ და შეუზღუდავად, როგორც სოლიდარული მოვალეები. კომანდიტური საზოგადოებაზე ვრცელდება სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ნორმებიც, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. სწორედ ამ განსხვავებებზეა დამოკიდებული, თუ რომელი ფორმა უზრუნველყოფს უცხოური და ადგილობრივი პარტნიორების ინტერესების ოპტიმალურ ბალანსს.
წილების სტრუქტურა და კლასები
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სადამფუძნებლო შეთანხმება დამატებით განსაზღვრავს გაცემული და განთავსებული წილების ოდენობას და პარტნიორთა წილობრივ მონაწილეობას კაპიტალში — ისინი პროცენტებით გამოიხატება და მათი ჯამი 100 პროცენტს უნდა შეადგენდეს. შეთანხმებაში ასახულია, არსებობის შემთხვევაში, ნებადართული კაპიტალის მაქსიმალური ოდენობა, გამოშვებული წილების ოდენობა, ნომინალური ღირებულება, წილების გასხვისების შემზღუდველი პირობა და ამ მონაცემები თითოეული კლასის წილთან მიმართებაში. წესდებით შეიძლება დაიშვეს წილების განსხვავებული კლასების არსებობა: იდენტურ უფლებებსა და ვალდებულებებს წარმოშობილი წილები ერთ კლასს ქმნის, ერთი კლასის ყველა წილის ნომინალური ღირებულება კი ერთი და იგივე უნდა იყოს. კლასების მექანიზმი საშუალებას გაძლევთ სხვადასხვა პარტნიორს მიანიჭოთ განსხვავებული ეკონომიკური და მმართველობითი უფლებები, რაც ერთობლივი საწარმოს სტრუქტურირების ერთ-ერთი მთავარი ინსტრუმენტია. იმ გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც ეხება რომელიმე კლასის წილებთან დაკავშირებული უფლების ცვლილებას, დამატებით საჭიროებს შესაბამისი კლასის ხმების საერთო რაოდენობის სულ მცირე 3/4-ის მფლობელთა თანხმობას, თუ წესდების ერთხმად მიღებული ნორმა სხვა რამ არ განსაზღვრავს.