საჯარო შეთავაზების ცნება
საჯარო გაყიდვის საფუძველია ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზება. „საფონდო ბაზრის შესახებ“ კანონის მიხედვით, საჯარო შეთავაზება არის წინადადება არანაკლებ 100 პირისათვის ან წინასწარ დაუზუსტებელი რაოდენობის პირთათვის ემიტენტის სახელით ფასიანი ქაღალდების პირდაპირი ან არაპირდაპირი მიყიდვის შესახებ. საჯარო შეთავაზებად მიიჩნევა ასევე არაანგარიშვალდებული საწარმოს ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებით იმ პირის სახელით წამოყენებული ამგვარი წინადადება, რომელიც ემიტენტი არ არის. ემიტენტმა საბროკერო კომპანიასთან ან შესაბამისი ლიცენზიის მქონე ფინანსურ ინსტიტუტთან უნდა დადოს ფასიანი ქაღალდების შეთავაზების ხელშეკრულება განთავსების შესახებ, ხოლო ნებისმიერ სხვა პირს, რომელიც საჯარო შეთავაზებას ახორციელებს, ეროვნულ ბანკს თავისი ხელმოწერილი ინფორმაცია უნდა წარუდგინოს. ასეთ შემთხვევაში ეროვნულ ბანკს შეუძლია შეთავაზების განსხვავებული წესიც დაადგინოს. მნიშვნელოვანია, რომ მხოლოდ გამოცდილი ინვესტორებისათვის შეთავაზება და მიყიდვა საჯარო შეთავაზებად არ განიხილება, ხოლო საჯარო შეთავაზების დროს სხვა ემიტენტის ფასიანი ქაღალდების მფლობელსაც შეუძლია ემიტენტს წინადადებით მიმართოს, რომ შეთავაზებაში საკუთარი ფასიანი ქაღალდებიც შეიტანოს.
ემისიის პროსპექტი და განაცხადი
საჯარო შეთავაზება ხორციელდება მხოლოდ ემიტენტის მიერ კანონისა და ეროვნული ბანკის წესების მოთხოვნათა დაცვით მომზადებული და დამტკიცებული ემისიის პროსპექტის გამოქვეყნებისთანავე ან მის შემდეგ. განაცხადს ეროვნული ბანკი წარდგენიდან 15 დღის ვადაში განიხილავს: დანაკლის შემთხვევაში მოსთხოვს დამატებით ინფორმაციას, შესაბამისობის შემთხვევაში დაამტკიცებს პროსპექტს, უმტკიცებლობისას — წერილობით უარს განაცხადებს, ხოლო თუ 15 დღეში ინფორმაცია არ მიეწოდა, პროსპექტი დამტკიცებულად მიიჩნევა. წინასწარი პროსპექტი შეიცავს ემიტენტის შესახებ ინფორმაციას — დასახელებას, მისამართს, დაარსების თარიღს, განთავსებული ქაღალდების რაოდენობასა და კლასს, მმართველი ორგანოს წევრთა სახელებს და ინტერესთა კონფლიქტის შესაძლო ინფორმაციას; ბოლო 2 წლის საქმიანობის დახასიათებას ძირითად რისკებთან ერთად; აუდიტორის მიერ დადასტურებულ ფინანსურ ანგარიშებს ბოლო 2 სამეურნეო წლისთვის; გამოსაშვები ქაღალდების კლასსა და საორიენტაციო რაოდენობას, ხელმოწერის პროცედურის დეტალებს და შემოსავლის სავარაუდო გამოყენებას. საბოლოო პროსპექტში მითითებული მიმდინარე ფინანსური ინფორმაცია 18 თვეზე ადრინდელი არ უნდა იყოს. ანგარიშვალდებული ემიტენტისთვის, რომელსაც ბოლო 2 წლის განმავლობაში ყველა აუცილებელი ანგარიში აქვს წარდგენილი, ეროვნული ბანკი შეიძლება სრული პროსპექტის წარდგენას არ მოითხოვდეს ან მხოლოდ ინფორმაციის ნაწილს ითხოვდეს. წინასწარი პროსპექტის დამტკიცებიდან არაუგვიანეს 10 დღისა ემიტენტი ეროვნულ ბანკს შეთავაზების პირობების დოკუმენტს წარუდგენს.
შეთავაზების პროცედურა და ცვლილებები
საბოლოო პროსპექტი ინვესტორებს მიეწოდება გაყიდვის დაწყებამდე, დაწყებისთანავე ან გაყიდვის პროცესში. თუ შეთავაზების პერიოდში შეიცვლება რომელიმე არსებითი მოვლენა — მათ შორის, ქაღალდების რაოდენობა ან შეთავაზების ბოლო ვადა — ემიტენტი ეროვნულ ბანკს განაცხადის შესწორებას წარუდგენს, აქვეყნებს შეტყობინებას და აცხადებს არსებული ფორმით შეთავაზების გაუქმების შესახებ. ამ დროს ხელმომწერებს უფლება აქვთ უარი განაცხადონ შესყიდულ ქაღალდებზე, ემიტენტი კი ვალდებულია საფასური უკან დააბრუნოს უარის განცხადებიდან 10 დღის განმავლობაში; უარის არ განმცხადებლები შეთავაზების ახალ პირობებს ექვემდებარებიან. თუ გაყიდვის დაწყების შემდეგ ეროვნული ბანკი შეიტყობს, რომ დამტკიცებულ პროსპექტში არსებითი მოვლება არასწორად ან გამოტოვებითაა გადმოცემული, ის უფლებამოსილია ემიტენტს აღნიშნული პროცედურების შესრულება მოსთხოვოს.
ანგარიშვალდებული საწარმო და მუდმივი ანგარიშგება
საჯარო შეთავაზება ემიტენტს მუდმივ ვალდებულებებზე გადაჰყავს: ანგარიშვალდებული საწარმო საჯარო ფასიანი ქაღალდების ემიტენტია, რომელიც მეწარმეთა შესახებ კანონის შესაბამისადაა დაფუძნებული. ემიტენტი ვალდებულია მოამზადოს, ეროვნულ ბანკს წარუდგინოს და გამოაქვეყნოს წლიური ანგარიში, რომელიც შეიცავს აუდიტორის მიერ დადასტურებულ ფინანსურ ანგარიშგებას, მმართველობის ანგარიშგებას და პასუხისმგებელ პირთა განცხადებას ანგარიშების სრულობის, სისწორისა და სამართლიანობის შესახებ. წლიური ანგარიშის მომზადება აუცილებელია პირველივე სამეურნეო წლიდან, რაც ემიტენტი საჯარო გახდა; ის წარედგინება და ქვეყნდება სამეურნეო წლის დასრულების შემდეგ არაუგვიანეს 15 მაისისა, ხოლო განსხვავებული ფინანსური წლის შემთხვევაში — ფინანსური წლის დამთავრებიდან 4 თვეში. საჯარო სასესხო ან წილობრივი ქაღალდების ემიტენტი ნახევარი წლის ანგარიშსაც ამზადებს პირველი 6 თვისთვის და წარადგენს მიმდინარე წლის 30 აგვისტომდე. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განსაზღვროს განსხვავებული და დამატებითი მოთხოვნები კორპორაციული მართვისა და ანგარიშგების წარმოების მიმართულებით.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი მიმღები ხდება შეთავაზებას საჯაროდ?
წინადადება არანაკლებ 100 პირისათვის ან წინასწარ დაუზუსტებელი რაოდენობის პირთათვის; მხოლოდ გამოცდილი ინვესტორებისთვის შეთავაზება საჯარო შეთავაზებად არ განიხილება.
რამდენ ხანში განიხილავს ეროვნული ბანკი განაცხადს?
წარდგენიდან 15 დღეში; ამ ვადაში ინფორმაციის არ მიწოდებისას ემისიის პროსპექტი დამტკიცებულად მიიჩნევა.
რა ფინანსური ინფორმაციაა საჭირო პროსპექტისთვის?
აუდიტორის მიერ დადასტურებული ანგარიშები ბოლო 2 სამეურნეო წლისთვის, ხოლო საბოლოო პროსპექტში მიმდინარე ფინანსური ინფორმაცია 18 თვეზე ადრინდელი არ უნდა იყოს.
რა ანგარიშგება ეკისრება ემიტენტს საჯარო შეთავაზების შემდეგ?
წლიური ანგარიში ყველა ემიტენტს, ხოლო საჯარო სასესხო ან წილობრივი ქაღალდების ემიტენტს — აგრეთვე ნახევარი წლის ანგარიში.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
საჯარო შეთავაზებისთვის მომზადება მოითხოვს დოკუმენტების, ვადებისა და ანგარიშგების ჰარმონიულ დაგეგმვას. ჩვენი გუნდი დაგეხმარებთ წინასწარი და საბოლოო პროსპექტის მომზადებაში, ეროვნულ ბანკთან კომუნიკაციაში და შეთავაზების პროცედურის მართვაში. მიმართეთ Legal.ge-ს და ჩვენ თქვენს საჯარო გაყიდვას დავგეგმავთ რისკების მინიმიზაციით.