იმპორტის კვოტები და სატარიფო რეგულაციები — ამ თემაზე საუბრისას პირველივე ნაბიჯად სიზუსტეა საჭირო: იმპორტის კვოტირება ქართულ სატარიფო სისტემაში არ გამოიყენება. საქართველო ტარიფულ რეგულაციას საგადასახადო კოდექსით ახორციელებს: იმპორტისას დამატებითი ღირებულების გადასახადის დაბეგვრის დროით, გათავისუფლებების ჩამონათვლით და იმპორტის გადასახადის განაკვეთით. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ სამ საყრდენს და ვაჩვენებთ, რომ იმპორტიორისთვის გადამწყვეტი კითხვები საბაჟო ვალდებულების წარმოშობის მომენტსა და განაკვეთებს ეხება, და არა კვოტებს.
დაბეგვრის დრო იმპორტისას
საქონლის იმპორტის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საბაჟო კანონმდებლობის შესაბამისად საბაჟო ვალდებულების წარმოშობის მომენტში. თუ საქონელი იმპორტისას არ იბეგრება ან გათავისუფლებულია იმპორტის გადასახადისგან, დაბეგვრა ხდება იმ მომენტში, როდესაც ეს საქონელი დაიბეგრებოდა, გადასახადისგან გათავისუფლებული რომ არ ყოფილიყო. ეს წესი ბულიონს რთავს გათავისუფლებულ პარტიებსაც: განთავისუფლება შემდგომ გადამუშავებასა და გაყიდვას არ ათავისუფლებს დაბეგვრის საფრთხისგან მაშინ, როცა საქონელი ბაზარზე გადის.
იმპორტის დღგ-ისგან გათავისუფლება
კოდექსი განსაზღვრავს იმპორტის დღგ-ისგან გათავისუფლებულ საქონლის ფართო ჩამონათვალს. მათ შორის არის: სამკურნალო/ფარმაცევტული მიზნისთვის განკუთვნილი ნედლეული, სუბსტანციები და სამკურნალო/სამედიცინო მიზნის საქონელი — ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრისა და ფინანსთა მინისტრის ერთობლივი ბრძანებით დადგენილი ნუსხის შესაბამისად; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა გადაადგილებისთვის აუცილებელი საქონელი, ეტლები და მათი ნაწილები; ჩვილ ბავშვთა კვების პროდუქტები და ბავშვთა ჰიგიენის ნაწარმი; სასოფლო-სამეურნეო პესტიციდები, აგროქიმიკატები და სათესი-სარგავი მასალები მთავრობის ნუსხით; წიგნები, ჟურნალ-გაზეთები და ნოტები; ფული და ფასიანი ქაღალდები; განძეულობა და სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული მოძრავი ნივთები; საინვესტიციო ოქრო; დიაბეტური პური; ელექტროენერგიის წარმოებისთვის ბუნებრივი აირი; ელექტროძრავიანი ავტობუსები.
ცალკე ბლოკი საერთაშორისო სტატუსებს ეხება: დიპლომატიური და საკონსულო წარმომადგენლობების ქონება და საერთაშორისო შეთანხმებებით გათავისუფლებული საქონელი; ჰუმანიტარული დახმარება; გრანტის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საქონელი; საერთაშორისო საავიაციო და საზღვაო რეისებისთვის განკუთვნილი საქონელი და საწვავი; ასევე — საბაჟო კოდექსის შესაბამისად დაბრუნებული საქონელი და გარე გადამუშავების პროდუქტი, თუ პირობები სრულდება. ავტოსატრანსპორტო საშუალებით შემომსვლელი პირის სტანდარტულ ავზში არსებული საწვავიც გათავისუფლებულია. ეს ჩამონათვალი იმპორტიორის დასაბეგრ ბაზას პირდაპირ ზრდის ან ზღუდავს, ამიტომ თითოეული პოზიციის სიზუსტე თქვენი ფინანსური გეგმის ნაწილია.
იმპორტის გადასახადის განაკვეთები
იმპორტის გადასახადის განაკვეთები კოდექსის დანართითაა დადგენილი: ათზე მეტი სასაქონლო ჯგუფის ფართო ნუსხა იბეგრება თორმეტპროცენტიანი განაკვეთით საბაჟო ღირებულებად. ჩამონათვალი მოიცავს სოფლის მეურნეობის პროდუქციის მთელ სპექტრს — ცოცხალი შინაური ფრინველი, ხორცი და ხორცის სუბპროდუქტები, რძის პროდუქტები, კვერცხი, თაფლი, ბოსტნეული, ხილი, ჩაი, ფქვიზელი და ფქვილი, შაქარი და საკონდიტრო ნაწარმი, წვენები და უალკოჰოლო სასმელები, ლუდი, თამბაქო — აგრეთვე მარილს, ზედაპირულად აქტიურ ნივთიერებებს, პლასტმასის ნაწარმს, სამშენებლო ხე-ტყესა და ქვის ნაწარმს, ლითონის კონსტრუქციებსა და ნაწარმს, საიუველირო ნაკეთობებს. განაკვეთი საბაჟო ღირებულებაზე გამოითვლება, ანუ ტვირთის ღირებულების ზუსტი დეკლარირება გადასახადის საფუძველს პირდაპირ განსაზღვრავს.
რას ნიშნავს კვოტების არქონა
კვოტირების არქონა ნიშნავს, რომ იმპორტიორს არ ეკისრება წლიური მოცულობის ლიმიტის მოპოვების ან განაწილების პროცედურა: ბაზარზე შესვლის საფასური გადასახადებით განისაზღვრება და არა რაოდენობრივი შეზღუდვით. ამის ნაცვლად რეგულაციის სიმძიმე განაკვეთების სტრუქტურაშია: თორმეტპროცენტიანი განაკვეთი ზემოაღნიშნულ ჯგუფებზე აქტიურობს იმპორტიორის ხარჯებზე, ხოლო გათავისუფლებათა სისტემა ცალკეულ სოციალურად მგრძნობიარე ჯგუფებს არჩევს. საგადასახადო დაგეგმვისას სწორედ ეს ორი ღერძი — განაკვეთი და გათავისუფლება — უნდა გაიანგარიშოთ, და დაურთოთ დაბეგვრის დროის წესი, რომელიც განსაზღვრავს, როდის წარმოიშობა გადახდის მოვალეობა. ამ სამი ელემენტის ერთობლიობაა ქართული სატარიფო რეგულაციის სრული სურათი.
განსაკუთრებული დეტალები, რომლებიც პრაქტიკაში ხშირად გადამწყვეტია
რამდენიმე დეტალი ცალკე ყურადღებას იმსახურებს. პირველი: გათავისუფლებულთა ნუსხაში შედის აქციზური მარკების იმპორტი შერჩეული პირის მიერ და ის საქონელიც, რომელიც აქციზური ან/და არააქციზური საქონლის სავალდებულო ნიშანდებისთვისაა განკუთვნილი — ეს გათავისუფლება მარკირების სისტემას უკავშირდება. მეორე: საბაჟო კოდექსით დაბრუნებული საქონელი და გარე გადამუშავების პროცედურაში მოქცეული საქონლის გადამუშავებით მიღებული პროდუქტი გათავისუფლებულია იმ პირობების დაცვით, რომლებიც შესაბამის საბაჟო ნორმებშია განსაზღვრული — ანუ საბაჟო პროცედურის სიზუსტე თავად საგადასახადო შედეგს აყალიბებს. მესამე: ნავთობისა და გაზის ოპერაციებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობა-დანადგარები, სატრანსპორტო საშუალებები, სათადარიგო ნაწილები და მასალები გათავისუფლებულია შესაბამისი კანონით განსაზღვრული ხელშეკრულებებისა და ლიცენზიების შესაბამისად — ენერგეტიკული პროექტების იმპორტიორებისთვის ეს მნიშვნელოვანი შეღავათია. მეოთხე: თევზჭერის განმახორციელებელი პირის მიერ დაჭერილი დაუმუშავებელი საქონლის პორტში იმპორტიც გათავისუფლებულია.
და ბოლო ტექნიკური დეტალი: თორმეტპროცენტიანი განაკვეთის ცხრილში ცალკეული საქონლო კოდების დარჩენილი ნაწილი ცხრილის შენიშვნით არის განსაზღვრული — მაგალითად, ერთ-ერთი პოზიციიდან ამ განაკვეთით მხოლოდ ქაღალდი, სქელი მუყაო და ქეჩა ან ფეტრი, შემამჭიდროებელი მასალა წნეხილი აზბესტის ბოჭკოსგან იბეგრება. ეს ნიშნავს, რომ განაკვეთის გამოყენება საქონლო კოდის ზუსტ კლასიფიკაციას ეყრდნობა: მსგავსი პროდუქტის სხვადასხვა კოდი სხვადასხვა საგადასახადო შედეგს იძლევა, და სწორედ ამიტომ კლასიფიკაციის წინასწარი გადაწყვეტილება იმპორტიორის ძირითადი დაგეგმვის საგანია. გათავისუფლების შემთხვევაში კი ყოველთვის შეამოწმეთ რომელი ნუსხა ან ბრძანება მართავს თქვენს კონკრეტულ პოზიციას — ზოგიერთი შეღავათი მხოლოდ დადგენილ ნუსხასა და რეგისტრაციას ეყრდნობა, და დაუდასტურებელი მოლოდინი საბაჟოზე ძვირად ჯდება.
ხშირად დასმული კითხვები
გამოიყენება თუ არა იმპორტის კვოტები საქართველოში?
არა — კვოტირება არ გამოიყენება. ტარიფული რეგულაცია საგადასახადო კოდექსით ხორციელდება: დაბეგვრის დრო იმპორტისას, დღგ-ისგან გათავისუფლებები და იმპორტის გადასახადის განაკვეთები.
როდის იბეგრება იმპორტი დღგ-ით?
საბაჟო ვალდებულების წარმოშობის მომენტში; ხოლო თუ საქონელი იმპორტისას არ იბეგრება ან გათავისუფლებულია იმპორტის გადასახადისგან — იმ მომენტში, როდესაც დაიბეგრებოდა გათავისუფლებული არ რომ ყოფილიყო.
რომელი საქონელია გათავისუფლებული იმპორტის დღგ-ისგან?
მათ შორის: სამკურნალო/სამედიცინო მიზნის საქონელი დადგენილი ნუსხით, შეზღუდული შესაძლებლობის პირთა მობილობისთვის საჭირო საქონელი და ეტლები, ჩვილთა კვების პროდუქტები, სასოფლო-სამეურნეო პესტიციდები და სათესი მასალები, წიგნები და პრესა, ფული და ფასიანი ქაღალდები, საინვესტიციო ოქრო, ჰუმანიტარული და გრანტის საქონელი, დიპლომატიური გათავისუფლებები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
იმპორტის დაბეგვრა და კვოტები ზუსტ გაანგარიშებას მოითხოვს. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ საგადასახადო იურისტს, რომელიც შეაფასებს თქვენი საქონლის რეჟიმს. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე.