კომუნალური სამსახურების სამართლებრივი კონსტრუქცია
კომუნალური სამსახურები — ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდება საბოლოო მომხმარებლისთვის — ენერგეტიკის შესახებ კანონის ხუთი ნორმით წყდება: საჯარო მომსახურებით, მიწოდების საქმიანობით, მიწოდების წესებით, ბუნებრივი გაზის საჯარო მომსახურებით და მომხმარებლის უფლებებით. ამ გვერდზე განვმარტავთ, როგორ მუშაობს ეს ხუთი ერთად.
საჯარო მომსახურება და გაზის საჯარო მიწოდება
საერთო ეკონომიკური ინტერესიდან გამომდინარე, მიწოდების უსაფრთხოების, უწყვეტობის, სათანადო ხარისხისა და ფასის, გარემოს დაცვისა და ენერგოეფექტურობის უზრუნველყოფის მიზნით, ენერგეტიკულ საწარმოს შესაძლოა დაეკისროს საჯარო მომსახურების გაწევის ვალდებულება. ვალდებულებას აკისრებს მთავრობა კომპეტენტურ ორგანოებთან, კომისიასთან და ენერგეტიკული გაერთიანების სამდივნოსთან კონსულტაციის შემდეგ. ის დროებითი ღონისძიებაა, რეგულარულ გადახედვას ექვემდებარება და უნდა იყოს გამჭვირვალე, არადისკრიმინაციული და პროპორციული. კომპენსაცია ან ექსკლუზიური უფლება არ უნდა აღემატებოდეს შესაბამის ხარჯებს, და კომისია უფლებამოსილია დაადგინოს ტარიფი.
საჯარო მომსახურების კონკრეტული გამოვლინება გაზის სექტორშია:
მიწოდების საქმიანობა და წესები
საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდება ხორციელდება არარეგულირებული, საბაზრო ფასით, მიწოდების ხელშეკრულების საფუძველზე; საყოფაცხოვრებო მომხმარებელსა და მცირე საწარმოს უფლება აქვთ ისარგებლონ მიწოდებით. მიმწოდებლისა და მომხმარებლის უფლება-მოვალეობები განისაზღვრება ხელშეკრულებით, რომლის დადებასა და შინაარსს კომისიის მიერ დამტკიცებული მიწოდების წესები აწესრიგებს. წესებით განისაზღვრება პირობების შეცვლის წესი, მომხმარებლის ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება, ფასის გაზრდამდე ინფორმირების წესი და ფასების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება.
საყოფაცხოვრებო მომხმარებელს, მცირე საწარმოს და იმ თბოელექტროსადგურს, რომელიც გარანტირებული სიმძლავრის წყაროა, უფლება აქვთ, დადგენილი წესით მიიღონ ბუნებრივი გაზი საჯარო მომსახურების მიმწოდებლისგან. განაწილების ერთ არეალში ასეთ მომხმარებლებს მიწოდება შესაძლოა გაუწიოს მხოლოდ ერთმა მიმწოდებელმა, რომელსაც დაეკისრა საჯარო მიწოდების ვალდებულება. კომისია შეიმუშავებს და ამტკიცებს ამ მიმწოდებლის საქმიანობის წესებს, მათ შორის მის უფლება-მოვალეობებს და ვალდებულების შეწყვეტის საკითხებს.
მომხმარებლის უფლებები
საბოლოო მომხმარებლის დაცვა ხორციელდება კანონით, მის საფუძველზე გამოცემული აქტებითა და მომხმარებელთა უფლებების სხვა ნორმატიული აქტების შესაბამისად. მომხმარებელი საფასურს იხდის მიწოდების წესებისა და სახელშეკრულებო პირობების მიხედვით. მას უფლება აქვს თავისუფლად აირჩიოს და შეცვალოს მიმწოდებელი; უსასყიდლოდ მიიღოს მოხმარების შესახებ ყველა საჭირო ინფორმაცია და აღრიცხვის მონაცემები და ეს მონაცემები საფასურის გარეშე გახადოს ხელმისაწვდომი ნებისმიერი რეგისტრირებული მიმწოდებლისთვის.