მაუწყებლობის სფერო და საქმიანობის საფუძვლები
საქართველოში მაუწყებლობის სფერო „მაუწყებლობისა და მასმედიის შესახებ“ კანონითაა მოწესრიგებული და ავტორიზაციისა და ლიცენზირების მიზნებისთვის მას მიეკუთვნება მედიამომსახურებები და ვიდეოგაზიარების პლატფორმის მომსახურებები. საქმიანობა ხორციელდება საზოგადოებრივი მაუწყებლისა და მისი აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს მიერ, აგრეთვე ლიცენზირების ან/და ავტორიზაციის საფუძველზე. გადამწყვეტი ნიშანი: მაუწყებლობა, გარდა საეთერო რადიომაუწყებლობისა, ავტორიზაციას ექვემდებარება, ლიცენზია კი გაიცემა მხოლოდ რადიომაუწყებლობისთვის და მხოლოდ მაშინ, თუ ის სამაუწყებლო გადამცემების მეშვეობით, რადიოსიხშირული სპექტრის გამოყენებით ხორციელდება. ტელემაუწყებლობა ასე რომ ავტორიზაციის რეჟიმშია, სპექტრით მაუწყებელი რადიო კი — კონკურსისა და ლიცენზიის წესით; ავტორიზაცია განუსაზღვრელი ვადით ხორციელდება, მაგრამ ავტორიზებულ პირზე მოთხოვნების მკაცრი პაკეტი არსებობს.
მაუწყებლობის სახეები და აუცილებელი მითითებები
სახეობებია სათემო, კერძო და საუნივერსიტეტო მაუწყებლობა; კერძოს ქვესახეობები — საერთო და სპეციალიზებული, სპეციალიზებულის შემთხვევაში მითითებული უნდა იყოს პროგრამების თემატიკა. გეოგრაფიული არეალის მიხედვით მაუწყებლობა ეროვნული ან ადგილობრივია, ხელმისაწვდომობის მიხედვით — ფასიანი ან უფასო. ლიცენზირებისას თუ ავტორიზაციისას მითითებული უნდა იყოს ენა, ტექნოლოგია, დაწყების ვადა და სავარაუდო გეოგრაფიული ზონა; საეთერო ტელემაუწყებლობის მინიმალური ხანგრძლივობა დღე-ღამეში 12 საათი უნდა იყოს. სპექტრით რადიომაუწყებლობის ტრანზიტი დაიშვება მხოლოდ ლიცენზირებული რადიომაუწყებლის უცვლელი სახით, თავისუფალი საეთერო დროის განმავლობაში, როდესაც ტრანზიტის უზრუნველმყოფელი საკუთარ მაუწყებლობას არ ახორციელებს; სხვა სახელმწიფოს რეზიდენტის ტრანზიტი მხოლოდ შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულების არსებობისას არის დასაშვები.
ლიცენზიის ვადა და კონკურსის პროცედურა
ლიცენზია გაიცემა 10 წლის ვადით; ვადის ამოწურვის შემდეგ ის ერთხელ, იმავე ვადით გრძელდება ავტომატურად, თუ მფლობელის მიმართ კანონით გათვალისწინებული სანქციები არ გამოყენებულა — ამ დროს იხდება სალიცენზიო მოსაკრებელი და გაგრძელების მომენტისთვის დადგენილი საწყისი გადასახდელიც. სხვა შემთხვევაში მფლობელი ვადის ამოწურვამდე 6 თვით ადრე მიმართავს კომისიას კონკურსის გამოცხადების თაობაზე. საეთერო მაუწყებლობის ლიცენზია გაიცემა კონკურსის საფუძველზე: გამოცხადებაში მითითებულია გასაცემი ლიცენზიის სახე, სახეობა და ქვესახეობა, ხანგრძლივობა და გეოგრაფიული ზონა, პროგრამირების მოთხოვნები, ტექნიკური პარამეტრები, გადასახდელი და სხდომების თარიღები.
გამოქვეყნებიდან მომდევნო 1 თვის განმავლობაში მიიღება განცხადებები; მიღების დასრულებიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში ტარდება მოსამზადებელი სხდომა, არასრული დოკუმენტაციისთვის კომისია დამატებით 5 სამუშაო დღეს განსაზღვრავს, საფოსტო გზავნილით მიწოდება კი იკრძალება. განცხადებები საჯარო გაცნობისთვის 20 დღის ვადაშია ხელმისაწვდომი, შესაბამისი ცნობის გამოქვეყნებიდან 20 დღის შემდეგ კი ზეპირი მოსმენა ტარდება. შეფასება პროგრამირების ასპექტით მიმდინარეობს — მრავალფეროვნება, აუდიტორიის ინტერესები, სხვა მაუწყებლების არსებობა; სათემო რადიოსთვის — თემის ინტერესები და არსებული მომსახურება. თანაბარი შეფასებისას მოიგებს ის მაძიებელი, რომელიც ადრე ამავე სიხშირეებზე მაუწყებლობდა; ერთადერთი მონაწილე გადახდის დადასტურებისას ხდება გამარჯვებული. სხვა უწყების ნებართვის საჭიროებისას კომისია ერთი გაჩერების პრინციპით მიმართავს უწყებებს 5 სამუშაო დღის ვადაში, უარი კი მომდევნო 20 სამუშაო დღეში მხოლოდ დასაბუთებული შეიძლება იყოს. გამარჯვებულის მიერ გადასახდელის 20%-ის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობისას ლიცენზიაზე უარი ითქმება და მაძიებელს 2 წლით ეზღუდება კონკურსში მონაწილეობა.