ხელახალი გაყიდვის უფლება, საერთაშორისო სამართალში ცნობილი როგორც Droit de suite, წარმოადგენს სახვითი ხელოვნების ნაწარმოების ავტორის (და მისი მემკვიდრეების) განუყოფელ უფლებას, მიიღონ პროცენტული ანაზღაურება მათი ნამუშევრების ყოველი შემდგომი საჯარო გადაყიდვიდან. საქართველოში ეს უფლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მხატვრებისთვის, მოქანდაკეებისა და ფოტოგრაფებისთვის, რომელთა ნამუშევრების ღირებულება დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვნად იზრდება. ხშირად ხდება, რომ ავტორი კარიერის დასაწყისში ნამუშევარს ყიდის დაბალ ფასად, ხოლო წლების შემდეგ ეს ნამუშევარი აუქციონზე ასეულობით ათას ლარად იყიდება. ხელახალი გაყიდვის უფლება სწორედ იმას ემსახურება, რომ ხელოვანმა ამ გაზრდილი ღირებულებიდან სამართლიანი წილი მიიღოს. ეს უფლება ვრცელდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც გადაყიდვაში ჩართულია პროფესიონალი შუამავალი — სამხატვრო სალონი, გალერეა ან აუქციონის სახლი.
code Code download content_copy expand_lessჩვენი პლატფორმის მეშვეობით ხელმისაწვდომი იურიდიული მომსახურება მოიცავს Droit de suite-ის უფლების აღსრულების სრულ ციკლს. სპეციალისტები დაგეხმარებიან შემდეგ საკითხებში:
- გადაყიდვების მონიტორინგი: ინფორმაციის მოძიება აუქციონებსა და გალერეებში განხორციელებული ტრანზაქციების შესახებ, სადაც თქვენი ან თქვენი წინაპრის ნამუშევარი გაიყიდა.
- ჰონორარის გაანგარიშება: კანონმდებლობით დადგენილი პროცენტული განაკვეთების (რომელიც კლებადია ფასის ზრდასთან ერთად) ზუსტი გათვლა კონკრეტული ნამუშევრის გასაყიდი ფასიდან გამომდინარე.
- მოლაპარაკება შუამავლებთან: აუქციონის სახლებთან და გალერეებთან კომუნიკაცია, რათა მათ შეასრულონ კანონით დაკისრებული ვალდებულება და გადაიხადონ კუთვნილი თანხა.
- წარმომადგენლობა კოლექტიური მართვის ორგანიზაციებში: ურთიერთობა საავტორო უფლებათა ასოციაციასთან, რომელიც ხშირად აგროვებს ამ ტიპის ჰონორარებს.
- დავების წარმოება: სასამართლოში სარჩელის შეტანა იმ შემთხვევაში, თუ გამყიდველი ან შუამავალი უარს ამბობს ინფორმაციის მოწოდებასა და თანხის გადახდაზე.
პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევები, როდესაც მხატვრებმა ან მათმა მემკვიდრეებმა არც კი იციან, რომ მათი ნამუშევარი ძვირადღირებულ აუქციონზე გაიყიდა. მაგალითად, ცნობილი ქართველი მხატვრის ტილო შესაძლოა გაიყიდოს კერძო კოლექციიდან გალერეის მეშვეობით 50,000 ლარად. კანონის მიხედვით, ავტორს ეკუთვნის ამ თანხის გარკვეული პროცენტი (ჩვეულებრივ 4-5%). თუმცა, გალერეები ხშირად "ავიწყდებათ" ავტორის ინფორმირება ან თავს არიდებენ გადახდას. მეორე გავრცელებული სცენარია, როდესაც აუქციონის სახლი უარს ამბობს გაყიდვის რეალური ფასის გამჟღავნებაზე, რათა შეამციროს გადასახდელი ჰონორარი. ასეთ დროს კვალიფიციური იურისტის ჩართულობა აუცილებელია გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად.
საქართველოში ამ სფეროს არეგულირებს საქართველოს კანონი "საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ". კონკრეტულად, აღნიშნული კანონი განსაზღვრავს სახვითი ხელოვნების ნაწარმოების ორიგინალის საჯარო გადაყიდვისას ავტორის უფლებას, მიიღოს ჰონორარი. კანონი ადგენს მინიმალურ გასაყიდ ფასს, საიდანაც იწყება ამ უფლების მოქმედება, და პროცენტულ განაკვეთებს. ასევე მნიშვნელოვანია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც არეგულირებს ქონებრივი უფლებების მემკვიდრეობით გადაცემის საკითხებს, რადგან Droit de suite ვრცელდება ავტორის გარდაცვალებიდან 70 წლის განმავლობაში.
პროცესი იწყება ფაქტების მოკვლევით. იურისტი მოითხოვს ინფორმაციას აუქციონის სახლისგან ან გალერეისგან გაყიდვის ფაქტისა და ფასის შესახებ. კანონი ავალდებულებს შუამავალს, მიაწოდოს ეს ინფორმაცია. ამის შემდეგ ხდება მოთხოვნის ოფიციალურად გაგზავნა. თუ ნებაყოფლობითი გადახდა არ მოხდა, დავა გადადის სასამართლოში, სადაც ასევე შესაძლებელია მოთხოვნილ იქნეს ზიანის ანაზღაურება დაგვიანებისთვის. Legal.ge-ზე წარმოდგენილი სპეციალისტები დაგეხმარებიან, რომ თქვენი შემოქმედებითი შრომა ან მემკვიდრეობა სათანადოდ იყოს დაფასებული.
Legal.ge არის ერთადერთი პლატფორმა საქართველოში, სადაც თავმოყრილია ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის ვიწრო სპეციალიზაციის მქონე იურისტები. ხელახალი გაყიდვის უფლების დაცვა მოითხოვს არა მხოლოდ კანონის ცოდნას, არამედ სახელოვნებო ბაზრის სპეციფიკის გაგებას. ენდეთ ჩვენს პლატფორმას, რათა დაიბრუნოთ ის, რაც კანონით გეკუთვნით.
განახლდა: ...