კონტენტის ამოშორება — უფლების დარღვევით განთავსებული მასალის პლატფორმიდან ამოღების პროცედურა — საქართველოში საავტორო უფლებების კანონით არის მოწესრიგებული. ეს ქართული სისტემაა: შეერთებულ შტატებში მოქმედი მსგავსი ამერიკული მექანიზმი ჩვენთან პირდაპირ არ გამოიყენება და მისი წესების არგუმენტად მოყვანა შეცდომაა. ქვემოთ განვმარტავთ ქართულ მექანიზმს კანონის 58, 60 და 60-1 მუხლების მიხედვით — დარღვევის პასუხისმგებლობიდან 24-საათიან წესამდე.
დარღვევა და პასუხისმგებლობა
58-ე მუხლის თანახმად, საავტორო, მომიჯნავე და მონაცემთა ბაზის დამამზადებლის უფლებების დარღვევა იწვევს სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ და სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას. ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც არ ასრულებს კანონის მოთხოვნებს, ითვლება უფლებების დამრღვევად. დარღვევად ჩაითვლება ნაწარმოების, შესრულების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის, მაუწყებლობის ორგანიზაციის გადაცემისა და მონაცემთა ბაზის უკანონო გამოყენება, უფლების მართვის ინფორმაციის შეცვლა ან წაშლა უფლების მფლობელის ნებართვის გარეშე, ტექნოლოგიური საშუალებების გვერდის ავლა და ამ მიზანს ემსახურება ტექნოლოგიების წარმოება-გავრცელება.
ამასთან, დარღვევად ითვლება შუალედური მომსახურების (ჰოსტინგის) მიმწოდებლის მიერ კანონით დადგენილი ვალდებულებების შეუსრულებლობა — ეს ნორმა სწორედ პლატფორმებს ეხება და მათ ამოღების პროცედურას უკავშირდება.
დარღვევად ჩაითვლება აგრეთვე იმ მასალის საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომობა, როცა გამომცხადებელმა პირმა იცოდა ან სათანადო საფუძველი ჰქონდა სცოდნოდა, რომ უფლების მართვის ინფორმაცია შეცვლილი ან წაშლილი იყო უფლების მფლობელის ნებართვის გარეშე, ისევე როგორც ტექნოლოგიური საშუალებების გვერდის ავლის მიზნით შექმნილი მოწყობილობების ან მომსახურების შეთავაზება. ეს ჩამონათვალი აჩვენებს, რომ კანონი დარღვევას ფართოდ განიხილავს — უკანონო გამოყენების გარდა, ის დაცვის ტექნიკურ საშუალებებსაც ფარავს.
კონტრაფაქციული ასლები
60-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ნაწარმოების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის ან მონაცემთა ბაზის ასლები, რომელთა დამზადება, გავრცელება, გაქირავება ან სხვაგვარი გამოყენება იწვევს უფლებების დარღვევას, ითვლება კონტრაფაქციულ ასლებად. კონტრაფაქციულად ითვლება აგრეთვე იმ მასალის ასლები, რომლებიც დაცულია საქართველოში და უფლების მფლობელის თანხმობის გარეშე არის იმპორტირებული სახელმწიფოდან, სადაც ისინი არასდროს ყოფილა დაცული ან სადაც დაცვა შეწყვეტილია. ეს ნიშნავს, რომ პარალელური იმპორტიც კი, როცა ის ასეთი ქვეყნიდან მოდის, კონტრაფაქციად ითვლება.
24-საათიანი წესი და შეტყობინება
60-1 მუხლი შუალედური მომსახურების მიმწოდებლისთვის განსაზღვრავს განთავისუფლების საფუძვლს: მას პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება, თუ უფლების მფლობელისგან კანონით დადგენილი წესით შედგენილი წერილობითი შეტყობინების მიღებისთანავე ან მიღებიდან არაუგვიანეს 24 საათისა წაშლის სავარაუდო კონტრაფაქციულ ასლებს ან შეზღუდავს მათ ხელმისაწვდომობას, რაც დაუყოვნებლივ ეცნობება სავარაუდო დამრღვევს. ასეთი შეტყობინების მიღებიდან 24 სათის განმავლობაში მიმწოდებელი ვალდებულია წერილობით აცნობოს უფლების მფლობელს განხორციელებული ღონისძიებებისა და მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ.
მასალის აღდგენა და სასამართლო განჩინება
სავარაუდო დამრღვევსაც აქვს დაცვის მექანიზმი: თუ ის მიიჩნევს, რომ წაშლა მის მიმართ არამართლზომიერად განხორციელდა, იგი უფლებამოსილია მიმწოდებლისგან განცხადებით მოითხოვოს სადავო მასალაზე იმ ხელმისაწვდომობის აღდგენა, რომელიც წაშლამდე არსებობდა. განცხადებაში მიეთითება წაშლილი მასალა, ვებგვერდის მისამართი, დასაბუთება და გამომცხადებლის საკონტაქტო მონაცემები.
მიმწოდებელი ამ განცხადებას მიღებიდან 24 საათში გაუგზავნს უფლების მფლობელს, ხოლო უფლების მფლობელი ვალდებულია მისი ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარადგინოს სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილებული სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განჩინება — წაშლის ან ხელმისაწვდომობის შეზღუდვის თაობაზე. თუ განჩინება არ წარდგენია, მიმწოდებელი წაშლილ მასალას ან მის შეზღუდულ ხელმისაწვდომობას აღადგენს და ამ შემთხვევაში პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება. ამ მუხლით გათვალისწინებული პირები თავიანთი არამართლზომიერი ქმედებით ზიანის მიყენებისთვის პასუხს აგებენ.
დარღვევის ფორმების ჩამონათვალი დახურულია: ნაწარმოების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის ან მონაცემთა ბაზის უკანონო გამოყენება; უფლების მართვის ინფორმაციის შეცვლა ან წაშლა ნებართვის გარეშე; ტექნოლოგიური საშუალებების გვერდის ავლა; ასეთი გვერდის ასავლელად განკუთვნილი ტექნოლოგიებისა და მოწყობილობების წარმოება, იმპორტი, გავრცელება და გაყიდვა; ნეიტრალიზაციის მომსახურების შეთავაზება; და შუალედური მომსახურების მიმწოდებლის მხრიდან განსაზღვრული ვალდებულებების შეუსრულებლობა.
კონტრაფაქციულად ითვლება აგრეთვე იმ ასლების იმპორტი, რომლებიც უფლების მფლობელის თანხმობის გარეშე შემოდის საქართველოში იმ სახელმწიფოდან, სადაც ობიექტი არასდროს ყოფილა დაცული ან სადაც დაცვა შეწყვეტილია.
ხშირად დასმული კითხვები
კონტენტის ამოღებასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად იკითხებენ ვადებს, პლატფორმის ვალდებულებებს და აღდგენის შესაძლებლობას.
რამდენ დროში უნდა ამოიღოს პლატფორმამ კონტრაფაქციული მასალა?
წერილობითი შეტყობინების მიღებისთანავე ან არაუგვიანეს 24 საათისა; ამავე ვადაში ეცნობება სავარაუდო დამრღვევი და უფლების მფლობელს ღონისძიებებზე.
რა ხდება, თუ ავტორი ვერ იპოვის პლატფორმას?
უფლებების დარღვევა სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ და სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს და მისი განხორციელება სხვა სამართლებრივ გზებსაც მოიცავს.
შეიძლება თუ არა ამოღებული მასალის აღდგენა?
დიახ — სავარაუდო დამრღვევის განცხადებით და იმ პირობით, რომ უფლების მფლობელი 14 დღის ვადაში სასამართლოს განჩინებას არ წარადგენს.
რა არის კონტრაფაქციული ასლი?
ასლი, რომლის დამზადება ან გავრცელება უფლებებს არღვევს — მათ შორის იმპორტირებული ქვეყნიდან, სადაც მასალა არასდროს ყოფილა დაცული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი მუშაობს როგორც უფლების მფლობელებთან, ისე შინაარსის ავტორებთან: ვამზადებთ წერილობით შეტყობინებებს პლატფორმებისთვის, ვაწესრიგებთ აღდგენის განცხადებებს, ვზრუნავთ სასამართლო განჩინების მიღებაზე და ვაფასებთ ზიანს დარღვევის შემთხვევაში.
თუ თქვენი კონტენტი დაირღვა ან ამოღებული მასალის აღდგენა გსურთ, მოგვწერეთ Legal.ge-ზე — შევაფასებთ ვითარებას და გამოვიყენებთ კანონით დადგენილ მექანიზმებს.