მედია სამართალი და რეგულაციები

სერვისის შესახებ

მედია-სამართლის სანქციური ბეჭედი სიტყვის თავისუფლების კანონმდებლობაში ცილისწამების რეჟიმია — და სწორედ ის წარმოადგენს ჟურნალისტური რისკის მთავარ წყაროს. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონი ამ სფეროს რამდენიმე წყალობით აწყობს: პროფესიული საიდუმლოებისა და მისი წყაროს აბსოლუტური დაცვა, კერძო და საჯარო პირის ცილისწამების სხვადასხვა სტანდარტი, პასუხისმგებლობის ფარგლები და ზიანის ანაზღაურების წესი. ეს გვერდი მედიის შესაბამისობის თვალსაზრისით კითხულობს ამ ნორმებს: რა უნდა იცოდეს რედაქციამ, რომ გამოქვეყნებული მასალა არ აღმოჩნდეს სარჩელის საგანი, და რა არგუმენტები რჩება მის ხელში, თუ სარჩელი მაინც აღძრეს.

ინფორმაციის წყაროს აბსოლუტური დაცვა

კანონის 11-ე მუხლი პროფესიული საიდუმლოების წყაროს აბსოლუტური პრივილეგიით იცავს: არავის არ აქვს უფლება, მოითხოვოს ამ წყაროს გამხელა, და სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის შესახებ სასამართლო დავისას მოპასუხეს არ შეიძლება დაეკისროს კონფიდენციალური ინფორმაციის წყაროს გამხელის ვალდებულება. ეს გარანტია ჟურნალისტიკის საფუძველია — წყაროს დაცვის გარეშე გამოძიებითი ჟურნალისტიკა შეუძლებელია.

პრივილეგიის საზღვრებიც კანონით არის დაწვრილებით განსაზღვრული: დაუშვებელია კონფიდენციალური ინფორმაციის გამხელა თვით მისი მფლობელის თანხმობის ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სასამართლოს დასაბუთებული გადაწყვეტილების გარეშე. სასამართლო უფლებამოსილია გამოიტანოს მტკიცებულების უზრუნველყოფის შესახებ განჩინება მხოლოდ იმ ნაწილის გამხელასთან დაკავშირებით, რომლის გამხელის აუცილებლობაც დამტკიცდა, ხოლო გამხელით მიღებული ინფორმაცია შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ იმ მიზნით, რომლისთვისაც მოხდა მისი გამხელა.

კერძო პირის ცილისწამება

კანონის 13-ე მუხლი კერძო პირის ცილისწამების სარჩელს აწყობს. მოსარჩელემ, რომელიც თავს ცილისწამების ადრესატად თვლის, სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ის განცხადება, რომელიც მას ცილისწამებად მიაჩნია, სარჩელში მიუთითოს, მის შესახებ რა არსებითად მცდარ ფაქტს შეიცავს ეს განცხადება, და დაასაბუთოს, რატომ არის აღნიშნული განცხადება მისი სახელის გამტეხი. სარჩელის ეს სტრუქტურა თავად მედიისთვისაც მნიშვნელოვანია: ის ზუსტად აჩვენებს, რაზე უნდა იყოს გამართული პასუხისმგებლობის თავდაცვა.

პასუხისმგებლობის განაწილება აქ გადატანილია: მოპასუხეს ცილისწამებისთვის პასუხისმგებლობა დაეკისრება, თუ იგი ვერ დაამტკიცებს, რომ სადავო განცხადება მოსარჩელის შესახებ არსებითად მცდარ ფაქტს არ შეიცავს. ანუ ჭმუნჭული კერძო პირის შემთხვევაში სიმართლის დამტკიცების ტვირთი მედიაზეა — გამოქვეყნებული ფაქტის დადასტურება წინასწარ უნდა იყოს მომზადებული.