რა ითვლება მოგებად და როდის წარმოიშობა დასაბეგრი შემოსავალი
მოთამაშისთვის, რომელიც უცხოურ პლატფორმაზე თამაშობს, საგადასახადო კითხვა ორი განსაზღვრებიდან იწყება. კოდექსის მუხლი 8 განსაზღვრავს: სათამაშო ბიზნესით დაკავებული პირისგან მიღებული მოგება არის შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება ფიზიკური პირის (მოთამაშის) მიერ აზარტული და მომგებიანი თამაშობებიდან ერთ ბილეთზე, ჟეტონზე, მონეტაზე ან/და სხვა საშუალებაზე მიღებული და დადებული თანხის ან/და ნივთის ღირებულების დადებითი სხვაობით. ანუ ზარალი სხვა ბილეთზე მოგებას ვერ ანაზღაურებს — გათვლა თითოეულ ცალკეულ ბილეთზე ხდება.
მეორე ღერძი მუხლი 80-ია: რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და კოდექსით გათვალისწინებულ გამოქვითვებს შორის სხვაობად. მოთამაშის მოგება სწორედ ამ ერთობლივ შემოსავალში შედის და მისი დეკლარირება წლიური ციკლის ნაწილია.
განაკვეთები — ვისთვის რამდენი
მუხლი 81 სარკმელს აღწერს. ზოგადი წესით ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით. ამავე მუხლის ერთ-ერთი ნაწილი სპეციალურ შემთხვევებს განიხილავს: სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობიდან ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზებიდან მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი — ორგანიზატორის შემოსავალი, და არა მოთამაშის — იბეგრება 20 პროცენტით, ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეების მონაწილეობით მიღებული ნაწილი — 5 პროცენტით. ასევე, კოდექსის მიხედვით, სისტემურ-ელექტრონული სათამაშო ანგარიშიდან გატანილი თანხა — მოთამაშის საგადასახადო ობიექტი — იბეგრება 5 პროცენტით.
მნიშვნელოვანია ზუსტი გამიჯვნა: ეს განაკვეთები სხვადასხვა სუბიექტზეა მიბმული — ორგანიზატორის შემოსავალზე, ქართველ და უცხოელ მოთამაშეებზე, სალონის და ონლაინ რეჟიმზე. უცხოური პლატფორმიდან მოგების მიმღებმა ქართველმა რეზიდენტმა ზოგადი რეჟიმით უნდა იმსჯელოს: მისი შემოსავალი ერთობლივ შემოსავალში შედის და მისი განაკვეთი სწორედ ამ რეჟიმით განისაზღვრება, რადგან უცხოური ორგანიზატორი ქართული საგადასახადო აგენტის ფუნქციას არ ასრულებს.
გადახდის წყაროსთან დაკავება — ვინ არის აგენტი
მუხლი 154 აღწერს საგადასახადო აგენტის ინსტიტუტს და სწორედ აქ ჩნდება უცხოური პლატფორმის კონტრასტი. გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება აგენტს, და კოდექსი ამ სიაში პირდაპირ ასახელებს წამახალისებელი გათამაშების, სამორინის (აზარტული ტურნირის ნაწილში), აზარტული კლუბის (აზარტული ტურნირის ნაწილში), ლოტოს, ბინგოსა და ლატარიის მომწყობ პირს, რომელიც ფიზიკურ პირს უხდის მოგებას. ასევე — სათამაშო აპარატების სალონის მომწყობსა და სისტემურ-ელექტრონული თამაშობების ორგანიზატორს, რომელიც მოთამაშეზე გასცემს თანხას.
შენიშვნა ამ მუხლის ქვეშ კიდევ უფრო აწვრილებს სურათს: ფიზიკური პირის მოთხოვნის შემთხვევაში სამორინის, აზარტული კლუბის, ტოტალიზატორის მომწყობი ვალდებულია ამ საქმიანობის ნაწილში შეასრულოს აგენტის ვალდებულებები. ანუ ქართულ ოპერატორთან თამაშისას გადასახადი ხშირად უკვე წყაროსთანაა დაკავებული, ხოლო უცხოურ პლატფორმასთან — ეს ფუნქცია არავინ ასრულებს, და მოთამაშე თავად გადახდის წყაროსთან აგენტი ხდება საკუთარი თავისთვის.
დეკლარირების პრაქტიკული ციკლი
პრაქტიკულად უცხოური პლატფორმიდან მიღებული მოგების დეკლარირება შემდეგ ნაბიჯებად იწერება: მოგების დოკუმენტირება — პლატფორმის ისტორია, გაცემების დასტურები, გადახდის დოკუმენტები; ერთობლივ შემოსავალში ჩართვა და გამოქვითვების გათვალისწინება მუხლი 80-ის წესით; წლიური დეკლარაციის შევსება და განაკვეთის გამოყენება; და თუ თანხა უცხოურ ანგარიშზეა მიღებული — ანგარიშების დეკლარირების საკითხის გადაწყვეტა შესაბამის წესებთან მიმართებაში.
გამოცდილება აჩვენებს, რომ ყველაზე დაუცველი მოთამაშე ის არის, ვინც მცირე თანხებს სერიოზულ კატეგორიად არ აღიქვამს: რამდენიმე მცირე მოგებაც კი, დროულად არადეკლარირებული, წლების შემდეგ ხელახალ გაანგარიშებად გადაიზრდება. რისკები, რომლებიც ამ ციკლში ყველაზე ხშირად ჩნდება: მოგების და ზარალის შერჩევითი წარმოდგენა — კოდექსის განსაზღვრება ერთ ბილეთზე ანგარიშობს და არა პერიოდზე; უცხოური დოკუმენტაციის არასაკმარისი დეტალიზაცია; და გადახდის წყაროსთან დაკავების ცალმხრივი მოლოდინი, როდესაც აგენტი ფაქტობრივად არ არსებობს.
ცალკე საკითხია ვალუტა და გადახდის არხი: მოგება, რომელიც უცხოურ ვალუტაში ან კრიპტოვალუტის მსგავს ინსტრუმენტში მიიღება, ლარში გადაყვანის წესით ფიქსირდება, და ამ გადაყვანის დოკუმენტური კვალი დეკლარაციის საფუძვლის ნაწილია. პრაქტიკული რეკომენდაცია მარტივია: თითოეული მიღების მომენტის დათარიღება და სურათის აღებაც კი — მოგების თანხა დროში იცვლება და მისი აღდგენა შემდგომ უფრო ძვირი ჯდება.
ხშირად დასმული კითხვები
როგორ ითვლება მოგება — ჯამურად თუ ბილეთებად?
ერთ ბილეთზე, ჟეტონზე, მონეტაზე ან სხვა საშუალებაზე მიღებული და დადებული თანხის დადებითი სხვაობით — ერთი ბილეთის ზარალი მეორეს მოგებას ვერ ანულებს.
ხდება თუ არა უცხოურ პლატფორმაზე გადასახადის დაკავება?
არა — აგენტის ვალდებულებები კოდექსით ქართულ ორგანიზატორებზეა დადებული, ამიტომ უცხოური პლატფორმიდან მიღებული მოგების დეკლარირება მოთამაშის საკუთარი მოვალეობაა.
რომელი განაკვეთი გამოიყენება?
ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავლის ზოგადი განაკვეთი 20 პროცენტია; სპეციალური 5-პროცენტიანი წესები სხვა, კონკრეტულად განსაზღვრულ შემთხვევებს ეხება.
რა უნდა შევინახოთ დეკლარაციისთვის?
მოგების დასტურები: პლატფორმის ისტორია, გაცემებისა და გადახდების დოკუმენტები, რათა ერთობლივ შემოსავალში შესატანი თანხა დასაბუთდეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ განვსაზღვრავთ თქვენს დასაბეგრ ბაზას მოგების კოდექსისეული განსაზღვრებით, მოვამზადებთ დეკლარაციას, შევაფასებთ გამოქვითვებს და წარმოვადგენთ თქვენს ინტერესებს საგადასახადო ორგანოსთან. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — საზღვარგარეთული მოგების დეკლარირება ზუსტად ის სფეროა, სადაც დოკუმენტური დისციპლინა ყველაფერს წყვეტს.