რას არეგულირებს ეს გვერდი და ვის ეხება
ტურისტების დაზღვევა და მათი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ტურისტული საქმიანობის სუბიექტის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სამართლებრივი მოვალეობაა. ეს გვერდი განმარტავს, რას მოითხოვს საქართველოს „ტურიზმისა და კურორტების შესახებ“ კანონი ტურისტული და საკურორტო საქმიანობის სუბიექტისგან: როგორ არის განმარტებული ტურისტის ცნება, რომელ საბუთებზეა დაფუძნებული ტურისტული მომსახურება, ვინ აზღვევს ტურისტს, რა კომპენსირდება დაზღვევით და როგორ მოქმედებს ტურისტების დაცვისა და უსაფრთხოების სახელმწიფო პროგრამა.
გვერდი სასარგებლოა ტურისტული საქმიანობის სუბიექტებისთვის, საკურორტო მეურნეობებისთვის და თავად ტურისტებისთვის, რომლებიც საკუთარი უფლებების გაცნობას ისურვებენ. გაითვალისწინეთ, რომ ეს კანონი ჩარჩო ხასიათის აქტია: ის ადგენს ძირითად ცნებებსა და ვალდებულებებს, ხოლო დაზღვევისა და უსაფრთხოების დეტალური წესები ცალკე კანონმდებლო აქტებით რეგულირდება. სადაც კანონი თანხებზე, ვადებზე ან პროცედურებზე დუმს, ეს გვერდი ამის შესახებ პირდაპირ წერს და არ ავსებს ხარვეზებს დაუსაბუთებელი ვარაუდით.
ვინ არის ტურისტი კანონის გაგებით
ყველა ის ვალდებულება, რომელსაც ქვემოთ განვიხილავთ, უკავშირდება კანონით განმარტებულ ტურისტს. ტურისტი არის ფიზიკური პირი, რომელიც ნებაყოფლობით მოგზაურობს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის ფარგლებს გარეთ, დასვენების, გაჯანსაღების, საქმიანი ან სხვა მიზნით, არანაკლებ 24 საათის და არა უმეტეს ერთი წლის ვადით, და რომლის მოგზაურობაც არ ანაზღაურდება დროებითი ყოფნის ადგილის საფინანსო წყაროებიდან. ეს დროითი ჩარჩო საზღვრავს სამართლებრივი ცნების საზღვრებს: 24 საათზე ნაკლები ან ერთ წელზე მეტი ხანგრძლივობის მოგზაურობა ამ ცნებას უკვე გარეთ რჩება.
თავად ტურიზმი კანონით განმარტებულია როგორც ადამიანის თავისუფალი, ნებაყოფლობითი, დროებითი გადაადგილება საკუთარი საცხოვრებელი ადგილიდან — დასვენების, გაჯანსაღების, ისტორიისა და კულტურის ძეგლების დათვალიერების და/ან სხვა მიზნით. კანონი ცალკე განმარტავს სამკურნალო ტურიზმს — კურორტების გამოყენებას მკურნალობის, სამედიცინო გამოკვლევისა და სხვა სამედიცინო მომსახურების მისაღებად.
ტურისტული რესურსები კანონით არის ბუნებრივი, ისტორიულ-კულტურული, შემეცნებითი და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო რესურსებისა და საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის ერთობლიობა, რომელიც აკმაყოფილებს ტურისტის მოთხოვნილებებს. ბუნებრივ სამკურნალო რესურსებს შორის კანონი მოიხსენიებს მინერალურ წყლებს, სამკურნალო ტალახებს, სამკურნალოდ ვარგის კარსტულ მღვიმეებს, ზღვას, ტყესა და სამკურნალო კლიმატს, რომლებიც გამოიყენება მკურნალობის, პროფილაქტიკისა და რეაბილიტაციის მიზნით.
როგორ ხორციელდება ტურისტული მომსახურება
ტურისტული მომსახურება ხორციელდება ჯგუფური და ინდივიდუალური, აგრეთვე ორგანიზებული და არაორგანიზებული ტურისტული მოგზაურობის პროცესში. ეს ნიშნავს, რომ საბუთობრივი ჩარჩო, რომელზეც ქვემოთ ვილაპარაკებთ, ერთნაირად ეხება როგორც ერთ ცალკეულ მოგზაურს, ისე ორგანიზებულ ჯგუფს.
ტურისტული და საკურორტო მომსახურება ხორციელდება ხელშეკრულების, საგზურის, სამარშრუტო წიგნაკის საფუძველზე. სწორედ ეს საბუთი განსაზღვრავს ტურისტისთვის გასაწევი მომსახურების სახეობასა და მოცულობას. არსებობს მნიშვნელოვანი გამონაკლისიც: არაორგანიზებულ ტურისტს შეიძლება ეს მომსახურება არ გაეწიოს. დაზღვევისა და უსაფრთხოების ვალდებულებების შეფასებისას ამ გამონაკლისის გათვალისწინება აუცილებელია.
ვინ აზღვევს ტურისტს და რა კომპენსირდება
კანონი დაზღვევის საკითხს პირდაპირ აწესრიგებს: ტურისტს აზღვევს ტურისტული საქმიანობის სუბიექტი — სადაზღვევო კომპანიასთან დადებული კონტრაქტითა და კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ასე რომ, დაზღვევის ორგანიზება მოგზაურობის ორგანიზატორის მოვალეობაა და არა ის საკითხი, რომელიც თვით ტურისტის განკარგულებაში რჩება.
დაზღვევის ობიექტების მხრივ კანონი განსაზღვრავს, რომ ტურისტის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევა, აგრეთვე დაზღვეულ ქონებას მიყენებული ზარალი კომპენსირდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. კომპენსაციის მიღების წესი და პირობები ამ ჩარჩო ნორმებში დეტალურად არ არის დაწერილი — ისინი სხვა კანონმდებლო აქტებით რეგულირდება.
საჭიროა ხაზგასმა: ამ ნორმებში არ არის დაწერილი არც სადაზღვევო თანხის ოდენობა, არც სადაზღვევო პრემიის ზომა და არც კომპენსაციის გაცემის ვადები. ამიტომ კონკრეტულ ციფრებზე მსჯელობა მხოლოდ შესაბამის კანონმდებლო აქტებთან და სადაზღვევო კონტრაქტის პირობებთან კონსულტაციის შემდეგაა შესაძლებელი. ამ გვერდზე არცერთი ასეთი ციფრი შეგხვდებათ, რადგან ისინი აქ აღწერილ ნორმებში საერთოდ არ ფიგურირებს.
უსაფრთხოების გარანტია და სახელმწიფო პროგრამა
კანონი უსაფრთხოებას ორ დონეზე აწესრიგებს. პირველი სახელმწიფო დონეა: დარგის მართვის უფლებამოსილი ორგანო შესაბამის სამინისტროებთან, სხვა უწყებებთან, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკებისა და სხვა ტერიტორიული ერთეულების აღმასრულებელ ორგანოებთან ერთად შეიმუშავებს ტურისტების დაცვისა და უსაფრთხოების პროგრამას და კოორდინაციას უწევს მის შესრულებას. პროგრამა სწორედ ამ უწყებათაშორისი თანამშრომლობის ფორმატში იქმნება.
მეორე დონე საქმიანობის სუბიექტებს ეხება: ტურისტული და საკურორტო საქმიანობის სუბიექტები ვალდებულნი არიან უზრუნველყონ ტურისტებისა და დამსვენებლების უსაფრთხოება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესების შესაბამისად. გაითვალისწინეთ, რომ ეს ვალდებულება ვრცელდება არა მხოლოდ ტურისტებზე ვიწრო გაგებით, არამედ დამსვენებლებზეც. უსაფრთხოების კონკრეტული წესები კი ცალკე კანონმდებლო აქტებით არის დადგენილი.
ტურისტული საქმიანობის სუბიექტის საკონტროლო სია
თუ ტურისტულ ან საკურორტო საქმიანობას ახორციელებთ, ქვემოთ მოყვანილი საკონტროლო წერტილები დაგეხმარებათ ზემოთ აღწერილი მოთხოვნების დაცვაში:
- განსაზღვრეთ, არის თუ არა თქვენი კლიენტი კანონის გაგებით ტურისტი — მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის ფარგლებს გარეთ, არანაკლებ 24 საათით და არა უმეტეს ერთი წლით მოგზაურობის შემთხვევაში;
- მომსახურება გაიწიეთ ხელშეკრულების, საგზურის ან სამარშრუტო წიგნაკის საფუძველზე და საბუთში ზუსტად აღწერეთ მომსახურების სახეობა და მოცულობა;
- უზრუნველყავით ტურისტის დაზღვევა სადაზღვევო კომპანიასთან დადებული კონტრაქტით, კანონმდებლობით დადგენილი წესით;
- დაიცავით ტურისტებისა და დამსვენებლების უსაფრთხოების წესები, რომლებიც საქართველოს კანონმდებლობით არის დადგენილი;
- არაორგანიზებული ტურისტის შემთხვევაში გაითვალისწინეთ, რომ მას შეიძლება ეს მომსახურება არ გაეწიოს.
რა საკითხები რეგულირდება სხვა ნორმებით და როდის მიმართოთ იურისტს
„ტურიზმისა და კურორტების შესახებ“ კანონი ჩარჩო ხასიათის აქტია: ის ადგენს ვალდებულებებს, მაგრამ დაზღვევის დეტალურ წესს, კომპენსაციის პროცედურას, უსაფრთხოების კონკრეტულ წესებსა და პასუხისმგებლობის საკითხებს ცალკე კანონმდებლო აქტებს ანდობს. ამ გვერდზე ამიტომ ვერ იპოვით ვადებს, თანხებს ან პროცედურულ დეტალებს — ისინი აქ აღწერილ ნორმებში არ შედის და მათი უზუსტოდ მოყვანა მიზანშეუსაბამებელი იქნებოდა.
თუ გაქვთ კონკრეტული სადავო სიტუაცია — მაგალითად, დაზღვევის ობიექტის განსაზღვრა, საგზურით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობა თუ უსაფრთხოების წესების გამოყენება — იურიდიული კონსულტაცია დაგეხმარებათ სიტუაციის სწორ სამართლებრივ შეფასებაში. Legal.ge-ის სპეციალისტები გაეცნობიან თქვენს საბუთებს და განმარტავენ, რომელი ნორმები გამოიყენება თქვენს შემთხვევაში.