შრომითი საქმიანობის უფლება — რა არის და ვის ესაჭიროება
„შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლი განმარტავს ძირითად ცნებებს: შრომითი იმიგრანტი არის საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვის არმქონე უცხოელი, რომელიც საქართველოში შემოდის ადგილობრივ დამსაქმებელთან შრომითი მოწყობისა და ანაზღაურებადი შრომითი საქმიანობის მიზნით; ადგილობრივი დამსაქმებელი კი — საქართველოში რეგისტრირებული იურიდიული პირი, ინდივიდუალური მეწარმე, ამხანაგობა, უცხოური ორგანიზაციის წარმომადგენლობა ან კანონიერ საფუძველზე მცხოვრები პირი, რომელსაც უფლება აქვს შრომითი ურთიერთობა ჰქონდეს ასეთ უცხოელთან.
ამ ჩარჩოში მუხლი 13-4 აწესებს ძირითად წესს: შრომითი იმიგრანტი ადგილობრივ დამსაქმებელთან შრომითი მოწყობისა და ანაზღაურებადი საქმიანობის შემთხვევაში ვალდებულია მოიპოვოს შრომითი საქმიანობის უფლება ადგილობრივი დამსაქმებლის მეშვეობით, ხოლო თვითდასაქმებული უცხოელის შემთხვევაში — უშუალოდ. ანუ დასაქმების უფლების დადასტურება არის კონკრეტული სახელმწიფო პროცედურა, რომლის გავლის გარეშე ანაზღაურებადი საქმიანობა კანონდარღვევად ითვლება.
გაცემის პროცედურა
შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის თაობაზე განაცხადით მიმართავს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს: თვითდასაქმებული უცხოელი — უშუალოდ, ადგილობრივი დამსაქმებელი კი — შრომითი ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ. სამინისტრო იწყებს გათვლისწინებულ პროცედურებს და იღებს ერთ-ერთ გადაწყვეტილებას: უფლების გაცემის ან გაცემაზე უარის თქმის შესახებ. განხილვის პროცესში დამსაქმებლისგან ან თვითდასაქმებულისგან შეიძლება მოითხოვოს დამატებითი ინფორმაცია ან უზუსტობის აღმოფხვრა.
ვადა კანონით განსაზღვრულია: განაცხადისა და თანდართული დოკუმენტაციის სრულად წარდგენის შემდეგ განხილვის საერთო ვადა 30 კალენდარულ დღეს არ უნდა აღემატებოდეს. გადაწყვეტილების შედეგები ელექტრონული ფორმით ეცნობებათ როგორც დამსაქმებელს, ასევე იმიგრანტს.
მომსახურების საფასური კანონით შეზღუდულია: შრომითი საქმიანობის უფლების გაცემის მომსახურების საფასური, მათ შორის დაჩქარებული ადმინისტრაციული წესით გაცემის შემთხვევაში, არაუმეტეს 500 ლარია და შეიტანება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ბიუჯეტში; თანხის ოდენობასა და გადახდის წესს მთავრობის დადგენილება განსაზღვრავს. უფლება გაიცემა კონკრეტულ ადგილობრივ დამსაქმებელთან მუშაობის უფლებით, თვითდასაქმებულ უცხოელზე კი — კონკრეტული სპეციალობისა და შრომითი/სამეწარმეო სფეროს მითითებით. უარის არცერთი საფუძველი არ შეიძლება აღმოჩნდეს ფორმალური მხარდაჭერის საბაბი: უფლება გაიცემა მხოლოდ მაშინ, თუ პირი კანონითა და კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილ მოთხოვნებს სრულად აკმაყოფილებს.
უფლების მოპოვების შემდეგ — შემდგომი ნაბიჯები
მუხლი 13-5 განსაზღვრავს, რა უნდა მოიქცეს იმიგრანტი უფლების მოპოვების შემდეგ. თუ იგი ჯერ არ იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე, უფლების მოპოვებიდან არაუგვიანეს 30 კალენდარული დღისა უნდა მიმართოს D1 კატეგორიის საიმიგრაციო ვიზის მისაღებად. თუ უკვე იმყოფება საქართველოში — არაუგვიანეს 10 კალენდარული დღისა უნდა მიმართოს შრომითი ბინადრობის ან ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) სფეროში დასაქმებული პირის ბინადრობის ნებართვის მისაღებად.
თუ იმიგრანტს უკვე აქვს კანონმდებლობით განსაზღვრული რომელიმე სახის ბინადრობის ნებართვა ან საქმიანობას სრულად დისტანციურად ახორციელებს და შემოსვლა არ სჭირდება, ეს ვალდებულება არ ეკისრება. დამსაქმებლის მხრიდან კი მნიშვნელოვანია: ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტის ან ცვლილების შემთხვევაში ინფორმაცია შრომითი მიგრაციის სპეციალურ ელექტრონულ სისტემაში უნდა აისახოს 5 კალენდარული დღის ვადაში; ურთიერთობის გაგრძელების სურვილის შემთხვევაში კი უფლების ვადის გაგრძელება უნდა მოითხოვოს ვადის ამოწურვამდე არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე; იგივე წესი ეხება თვითდასაქმებულ უცხოელს, რომელიც გაგრძელებას პირადად ითხოვს, და გაგრძელების განაცხადის განხილვის ვადაც 30 კალენდარულ დღეს არ აღემატება.
გაცემაზე უარის საფუძვლები
მუხლი 13-6 აწესებს, რომ უფლების გაცემაზე უარი ეთქმევათ, თუ: წარდგენილია არასრულყოფილი ინფორმაცია ან დოკუმენტაცია და ხარვეზი დადგენიდან 10 კალენდარულ დღეში არ აღმოიფხვრა; გაგრძელების განაცხადი წარდგენილია დადგენილი ვადების დარღვევით; უცხოელის პროფესია და პოზიცია არ შეესაბამება შრომის ბაზრის მოთხოვნებს ან შეზღუდული ნუსხის ჩამონათვალშია; დაწყებულია გაძევების საკითხის განხილვა ან მიღებულია გაძევების გადაწყვეტილება; ან არ არის წარდგენილი კრიტერიუმების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.
ეს ჩამონათვალი ზუსტად აჩვენებს, სად იშლება განაცხადი ყველაზე ხშირად: დოკუმენტაციის სისრულე და ვადების დაცვა გადამწყვეტია.
გადაწყვეტილების გასაჩივრება
უფლების გაცემის შესახებ გადაწყვეტილება შესაძლებელია გასაჩივრდეს სასამართლოში გაცნობიდან 1 თვის ვადაში. ამავე დროს კანონი საჩივრის ეფექტებსაც ზუსტად განსაზღვრავს: საჩივრის განხილვის პერიოდში ის არ წარმოშობს უცხოელის მუშაობის უფლებას, არ წარმოშობს საქართველოდან გასვლის ვალდებულების გადავადების საფუძველს და არ აფერხებს გაძევების საკითხის განხილვას ან გაძევების გადაწყვეტილების აღსრულებას.
ამრიგად, გასაჩივრება შესაძლებელი და აუცილებელი ინსტრუმენტია, მაგრამ ის არ ცვლის სტატუსს მის განხილვამდე — დროის დაგეგმვა აქ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ დასაქმების უფლების დადასტურებასთან დაკავშირებულ ხშირად დასმულ კითხვებს.
ვინ მიმართავს განაცხადს?
ადგილობრივი დამსაქმებელი — ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ; თვითდასაქმებული უცხოელი — პირადად. განხილვა 30 კალენდარულ დღეს არ აღემატება.
რა ხდება უფლების მიღების შემდეგ?
საზღვარგარეთ მყოფმა იმიგრანტმა 30 კალენდარულ დღეში უნდა მიმართოს D1 ვიზაზე, საქართველოში მყოფმა — 10 კალენდარულ დღეში შრომითი ბინადრობის ნებართვაზე.
რა შემთხვევაში ითქმევა უარი?
არასრულყოფილი დოკუმენტაციის დაუხვეწრად დატოვებისას, ვადების დარღვევით მიმართვისას, პროფესიის ბაზრის მოთხოვნებთან შეუთავსებლობისას და გაძევების პროცესის არსებობისას.
შეიძლება თუ არა უარის გასაჩივრება?
დიახ — სასამართლოში, გაცნობიდან 1 თვის ვადაში; საჩივარი არ ქმნის მუშაობის უფლებას განხილვის პერიოდში.
როდის უნდა მოვითხოვოთ გაგრძელება?
ვადის ამოწურვამდე არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე — დამსაქმებლის მხრიდან.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი დაგეხმარებით განაცხადის მომზადებაში და დოკუმენტაციის სისრულის კონტროლში, ვადების დაგეგმვაში — ვიზიდან ბინადრობამდე — და უარის შემთხვევაში სასამართლო გასაჩივრის პოზიციის აგებაში.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე: ერთი დაგეგმილი პროცედურა მრავალი შეცდომისგან იხსნის.