საერთაშორისო დაცვის ფორმები საქართველოში
ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მინიჭება საქართველოში თავშესაფრისა და საერთაშორისო დაცვის შესახებ კანონით არის დარეგულირებული. ამ კანონის შესაბამისად, საქართველოში არსებობს საერთაშორისო დაცვის სამი ფორმა: ლტოლვილის სტატუსი, ჰუმანიტარული სტატუსი და დროებითი დაცვის ქვეშ მყოფი პირის სტატუსი. თითოეული ფორმა საკუთარ საფუძვლებს ეყრდნობა და სხვადასხვა სამართლებრივ შედეგებს იწვევს, ამიტომ განაცხადის მომზადებამდე მნიშვნელოვანია ზუსტად იქნეს გაანალიზებული, რომელი კატეგორიას ერგება პირის ვითარება. სწორად შერჩეული საფუძველი ზრდის დადებითი გადაწყვეტილების შანსს და განსაზღვრავს პირის უფლებებს საქართველოში ყოფნის პერიოდში. ამასთან, პროცედურის თითოეული ეტაპი — განცხადებიდან გადაწყვეტილებამდე — კანონით დადგენილ ფორმებსა და ვადებს ემორჩილება, რის გამოც მხარის მომზადება გადამწყვეტ როლს თამაშობს.
ლტოლვილის სტატუსის მინიჭების საფუძვლები
ლტოლვილის სტატუსი ენიჭება უცხოელს ან მოქალაქეობის არმქონე პირს, რომელიც იმყოფება წარმოშობის ქვეყნის გარეთ, აქვს საფუძვლიანი შიში, რომ იგი შეიძლება გახდეს დევნის მსხვერპლი რასის, რელიგიის, ეროვნების, გარკვეული სოციალური ჯგუფისადმი კუთვნილების ან პოლიტიკური შეხედულების გამო, და არ შეუძლია ან არ სურს, შიშიდან გამომდინარე, დაბრუნდეს თავის წარმოშობის ქვეყანაში ან ისარგებლოს ამ ქვეყნის მფარველობით. დევნის ეს ხუთი საფუძველი — რასა, რელიგია, ეროვნება, სოციალური ჯგუფისადმი კუთვნილება და პოლიტიკური შეხედულება — კლასიკური საერთაშორისო სტანდარტის ასახვაა. იმ ადამიანთა მასობრივი შემოსვლის შემთხვევაში, რომლებიც ამ პირობებს აკმაყოფილებენ, სამინისტრო იღებს გადაწყვეტილებას, აღიაროს ლტოლვილები ჯგუფური პრინციპით, მათი წარმოშობის ქვეყანაში არსებული საერთო მდგომარეობის გათვალისწინებით.
ჰუმანიტარული სტატუსი და მისი ვადა
ჰუმანიტარული სტატუსი ენიჭება უცხოელს ან მოქალაქეობის არმქონე პირს, რომელიც ვერ აკმაყოფილებს ლტოლვილის სტატუსისთვის კანონით განსაზღვრულ პირობებს, მაგრამ არსებობს რეალური რისკი, რომ წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას იგი კანონით გათვალისწინებული სერიოზული ზიანის საფრთხის წინაშე დადგება. ჰუმანიტარული სტატუსი პირს ერთი წლის ვადით ენიჭება და ის შეიძლება გახანგრძლივდეს სამინისტროს გადაწყვეტილებით, იმავე ვადით, არაერთგზის, თუ კვლავ არსებობს გარემოებები, რომლების საფუძველზედაც პირს ეს სტატუსი მიენიჭა. ამრიგად, ჰუმანიტარული დაცვა ლტოლვილის სტატუსის ალტერნატივაა იმ პირებისთვის, რომლებსაც დევნის საფუძვლიანი შიში არ აქვთ, მაგრამ დაბრუნება მაინც საფრთხით არის დატვირთული, და მისი გაგრძელება ყოველ ჯერზე არსებულ გარემოებებზეა დამოკიდებული.