მოქალაქეობის გამოცდის მოთხოვნები „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ ორგანული კანონის მუხლი 12-ით, მუხლი 24-ით და მუხლი 29-ით განისაზღვრება. გამოცდის საგნები — სახელმწიფო ენა, საქართველოს ისტორია და სამართლის ძირითადი საფუძვლები — ჩვეულებრივი ნატურალიზაციის მოთხოვნებშია ჩადებული, შემოწმების წესი კი სააგენტოს კომისიასთან ერთად მუხლი 24 აწესრიგებს. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რას ამოწმებენ, როდის და როგორ აიღებს გამოცდის შედეგი, და როგორ შეიძლება უარყოფითი გადაწყვეტილების გასაჩივრება.
გამოცდის საგნები და ადგილი ნატურალიზაციის სისტემაში
მუხლი 12-ის პირველი პუნქტის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით სრულწლოვანი პირი ჩვეულებრივი წესით მოქალაქეობას იმ შემთხვევაში იღებს, თუ დადგენილ ფარგლებში იცის საქართველოს სახელმწიფო ენა და დადგენილ ფარგლებში იცის საქართველოს ისტორია და სამართლის ძირითადი საფუძვლები. ცოდნის ფარგლები ცალკე დებულებით დგინდება — გამოცდის პროგრამა ამ დებულებას აგებს.
მუხლი 12 გამონაკლისებსაც განსაზღვრავს: მხარდაჭერის მიმღებისთვის ენის, ისტორიისა და სამართლის ცოდნის მოთხოვნა არ ვრცელდება; მყარი ფიზიკური, ფსიქიკური, ინტელექტუალური ან/და სენსორული დარღვევის მქონე პირიც ამ მოთხოვნებისგან თავისუფლდება, თუ დარღვევა შემოწმებას შეუძლებელს ხდის.
ვინ და როგორ ატარებს შემოწმებას — მუხლი 24
ნატურალიზაციისა და მოქალაქეობის შენარჩუნების საკითხებზე განცხადებას განიხილავს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო კომისიის დახმარებით. კომისია 6 წევრისგან შედგება, რომელთაგან 2 (თავმჯდომარის ჩათვლით) სააგენტოს თანამშრომლებისგან ინიშნება, 2 — სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისა და 2 — პრეზიდენტის ადმინისტრაციის მოსამსახურეებისგან. ხმების გაყოფისას გადამწყვეტი თავმჯდომარის ხმაა.
მუხლი 24-ის დართული ნორმები შემოწმების პრაქტიკულ წესებს აწესრიგებს: ენის, ისტორიისა და სამართლის ცოდნის დონე მოწმდება განაცხადის სააგენტოსთვის ან საზღვარგარეთ დიპლომატიურ წარმომადგენლობასთვის/საკონსულოსთვის წარდგენამდე, და ამ შემოწმებას სააგენტო უზრუნველყოფს; დარღვევის მქონე პირის გათავისუფლებას კომისია წყვეტს; შემოწმების შედეგი, რომელიც განაცხადის წარდგენის უფლებას იძლევა, ძალაშია 1 წლის განმავლობაში; წარდგენის პროცედურა, შემოწმების წესი და მომსახურების საფასური იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება.