სერვისის შესახებ
ფასიანი ქაღალდებისა და წილების რეალიზაცია აუქციონზე სააღსრულებო წარმოების ის ეტაპია, სადაც ყადაღა უკვე დედნადებულია და კვირდება — რამდენად სწორად მოხდება შეფასება, გამოცხადდება აუქციონი და განაწილდება ამონაგები. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი ამ პროცესს მოძრავი ქონების წესებით მართავს, და სწორედ ეს არჩევანი განსაზღვრავს მთელ ქრონოლოგიას: შეფასებიდან საჯარო აუქციონამდე და აუქციონის შედეგების გაუქმებამდე. ეს გვერდი ხსნის ამ ჯაჭვს კრედიტორისა და მოვალის ორივე პოზიციიდან.
ფასიანი ქაღალდები მოძრავი ქონების წესით
კანონის 52-ე მუხლი მთავარ გასაღებს იძლევა: ფასიან ქაღალდებზე ვრცელდება მოძრავ ნივთებზე ყადაღის დადებისა და რეალიზაციის წესები. ეს მარტივი ფორმულა პრაქტიკულად მთელ სამართლებრივ რეჟიმს ამოცნობს: არც სპეციალური ბირჟული პროცედურა და არც განსაკუთრებული რეგისტრაცია — წილები და ფასიანი ქაღალდები ისევე ყადაღდება და ისევე ერთობა აუქციონს, როგორც სხვა მოძრავი ნივთები.
შეფასება და აუქციონის გამოცხადება
კანონის 47-ე მუხლი შეფასების ორ გზას აწესრიგებს. თუ აღწერის დროს საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა შესაძლებელია, ის ყადაღის აქტშივე აღინიშნება; თუ ვერა — ქონებას ყადაღის რეგისტრაციის შემდეგ შეაფასებს აღსრულების ეროვნული ბიურო ან მისი დავალებით სხვა კომპეტენტური პირი. მხარეს კი საკუთარი ინსტრუმენტიც აქვს: სააღსრულებო წარმოების დაწყებისას ან ბიუროს მიერ შეფასებამდე მას უფლება აქვს წარადგინოს ექსპერტის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქონება შეფასებულია წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში; თუ დასკვნები ორივე მხარემ წარადგინა, ბიურო დაეყრდნობა ერთ-ერთ დასკვნას. შეფასება სწორედ ის წერტილია, სადაც აუქციონის მთელი შემდგომი არითმეტიკა იბადება — საწყისი ფასის შეცდომა ყველა ტურში მეორდება.
შეფასებულ ქონებაზე კანონის 50-ე მუხლი ვადას აწესებს: მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში (საგადასახადო შემთხვევაში — წარმოების დაწყებიდან 2 კვირის ვადაში) ბიურო ან ხელშეკრულების საფუძველზე სხვა პირი აცხადებს საჯარო აუქციონს, ხოლო რეალიზაცია მიმდინარეობს კანონის შესაბამისი თავით დადგენილი წესით. ამას ინსტრუმენტი ერთვის: კანონის 49-ე მუხლით ბიუროს შეუძლია აუქციონის გამოცხადებამდე მოვალეს მისცეს თვითრეალიზაციის შესაძლებლობა — ბიუროს კონტროლით, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი რეალიზაციით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები. მოვალისთვის ეს ფანჯარაა — საკუთარი წილები თავად გაყიდოს უფრო კარგ ფასად; წილების შემთხვევაში, სადაც ბაზრის კვირდება ცოცხლად მიმდინარეობს, ეს განსხვავება ხშირაც კი არსებითია.
გირავნობის უფლებები და ამონაგების განაწილება
თუ ყადაღადადებულ მოძრავ ქონებაზე, რომლის იძულებით რეალიზაციასაც კრედიტორი ითხოვს, რეგისტრირებულია გირავნობის უფლება სხვა მოგირავნის სასარგებლოდ, ბიურო ატყობინებს მას წარმოების დაწყების შესახებ და განუსაზღვრავს მოთხოვნების წარმოდგენის ვადას; სხვა მოგირავნემ შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა წარადგინოს ფულადი მოთხოვნები და თავად პასუხისმგებელია მათ სისწორეზე. ამონაგები თანხიდან პირველ რიგში დაიფარება საფასური და აღსრულების ხარჯი, შემდეგ — მოგირავნეთა მოთხოვნები რიგითობისამებრ. შემძენის საკუთრებაში გადასვლით კი ქონებაზე არსებული ყველა ყადაღა და სანივთო უფლება უქმდება, თუ შემძენს არ სურს ვალდებულებითი ურთიერთობის მხარე გახდომა. სახელმწიფოს სასარგებლოდ მიმდინარე წარმოებაში, თუ პირველ ან განმეორებით აუქციონებზე გამარჯვებული არ გამოვლინდა, ბიურო აუქციონის დასრულებიდან 15 დღის ვადაში გამოსცემს სახელმწიფოს საკუთრებაში ქონების ნატურით გადაცემის განკარგულებას; თუ განკარგულება ამ ვადაში არ გამოიცა, წარმოება განმეორებით ტურებში გრძელდება. ამონაგების თითოეული ლარი ამ რიგითობის მიხედვით ნაწილდება, და მოგირავნისთვის შეცდომა აქ პირდაპირ ფულად ზიანად ითარგმნება.
აუქციონის შედეგების გაუქმება და გარანტია
კანონის 76-ე მუხლი შემძენის დისციპლინას ეხება: თუ აუქციონში გამარჯვებულმა პირმა ქონების ფასი დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა, იგი კარგავს აუქციონის ჩატარების დღეს გარანტიის სახით წარმოდგენილ თანხას, რომელიც ბიუროს საკუთრებაში რჩება. ბიურო გამოსცემს აუქციონის შედეგების გაუქმების განკარგულებას და მისი გამოცემიდან 3 დღის ვადაში აცხადებს ხელახალ აუქციონს, რომელიც განმეორებით აუქციონად არ ჩაითვლება. კრედიტორისთვის ეს ნიშნავს, რომ ჩავარდნილი გარიგება პროცესს არ ჩამოფლობს — ის სწრაფად ახალ ტურში გადადის.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი წესით რეალიზდება ფასიანი ქაღალდები?
მოძრავ ნივთებზე ყადაღის დადებისა და რეალიზაციის წესით — კანონის 52-ე მუხლის მიხედვით.
რამდენ დროში გამოცხადდება აუქციონი?
ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში, საგადასახადო შემთხვევაში კი — სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან 2 კვირის ვადაში.
შეუძლიათ თუ არა მოვალეს თავად გაყიდოს ქონება?
დიახ — აუქციონის გამოცხადებამდე ბიუროს კონტროლით, იმ პირობით, რომ რეალიზაციით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები.
რა ხდება, თუ გამარჯვებული ფასს არ გადაიხდის?
ის კარგავს გარანტიას, ბიურო შედეგებს აუქმებს და 3 დღის ვადაში ხელახალ აუქციონს აცხადებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ ვაწყობთ აუქციონის სრულ კონტროლს: კრედიტორის პოზიციაში — ვადგენთ შეფასების სისწორეს და წარმოვადგენთ საკუთარ ექსპერტის დასკვნას, ვაკონტროლებთ 1 თვის ვადას და ამონაგების განაწილების რიგითობას; მოვალის პოზიციაში — ვააქტიურებთ თვითრეალიზაციის ფანჯარას და ვიცავთ წილების ღირებულებას დაბალი საწყისი ფასისგან; მოგირავნის პოზიციაში — ვიცავთ 10 კალენდარული დღის ვადას მოთხოვნის წარსადგენად. მიმართეთ — მიიღეთ აუქციონის პროცესის ისეთი მართვა, რომელიც თქვენს ფინანსურ ინტერესს ემსახურება.