მოძრავი ქონების იძულებითი რეალიზაციის საფუძველი
ავტომობილის ან სხვა ტექნიკის იძულებითი რეალიზაცია სააღსრულებო წარმოებაში სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონით არის დეტალურად მოწესრიგებული. მოძრავ ქონებას — ტექნიკას, ავტომობილს — ყადაღის დადების შემდეგ ელის განსაზღვრული გზა: შეფასება, საჯარო აუქციონის გამოცხადება, გამარჯვებულის გამოვლენა და ამონაგების განაწილება. ამ პროცესის თითოეულ ეტაპს კანონი ზუსტი ვადებით და წესებით აწესრიგებს, რაც როგორც მოვალისთვის, ისე კრედიტორისა და შემძენისთვის მნიშვნელოვანია.
ყადაღადადებული ქონების შეფასება
პროცესი იწყება შეფასებით. ქონების აღწერის დროს, თუ საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა შესაძლებელია, ის აღინიშნება აღწერისა და დაყადაღების აქტში. თუ ფასის დადგენა შეუძლებელია, ქონებას ყადაღის რეგისტრაციის შემდეგ შეაფასებს აღსრულების ეროვნული ბიურო ან მისი დავალებით — სხვა კომპეტენტური პირი. საგადასახადო ორგანოსთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე გადამხდელის ქონების შეფასებისას განმეორებითი შეფასება სავალდებულო არ არის, თუ შეფასება სააღსრულებო წარმოების დაწყებამდე 1 წლის განმავლობაში განხორციელდა.
სააღსრულებო წარმოების მხარეს შეუძლია წარმოადგინოს ექსპერტის დასკვნა საბაზრო ღირებულების შესახებ, რომლის მიხედვითაც ქონება შეფასებულია წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში. ბიურო უფლებამოსილია დაეყრდნოს ამ დასკვნას, ხოლო თუ ორივე მხარემ წარმოადგინა დასკვნები — ერთ-ერთ მათგანს. ეს ნიშნავს, რომ შეფასების ეტაპზე მხარეს რეალური გავლენის საშუალება აქვს.
საჯარო აუქციონის გამოცხადება და თვითრეალიზაცია
ყადაღადადებულ სხვა ნივთებს აღსრულების ეროვნული ბიურო საჯაროდ ყიდის აუქციონზე. მოძრავ ქონებაზე აუქციონი გამოცხადდება ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში, ხოლო კანონით გათვალისწინებული საგადასახადო შემთხვევაში — სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან 2 კვირის ვადაში. აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებამდე ბიუროს შეუძლია მოვალეს მისცეს თვითრეალიზაციის შესაძლებლობა საკუთარი კონტროლით — მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები.
აუქციონამდე არსებული კიდევ ერთი შესაძლებლობაა სხვაგვარი რეალიზაცია: კრედიტორისა და მოვალის შეთანხმების შემთხვევაში, მათი განცხადების საფუძველზე, ბიუროს შეუძლია დაადგინოს, რომ ყადაღადადებული ქონება რეალიზდეს სხვაგვარად, ვიდრე კანონით არის განსაზღვრული. ეს გამონაკლისი ორივე მხარის აქტიურ თანხმობას საჭიროებს და აუქციონამდე უნდა გამოიყენოს.
გირავნობა და ამონაგების განაწილება
თუ მოძრავ ქონებაზე, რომლის იძულებით რეალიზაციასაც კრედიტორი ითხოვს, რეგისტრირებულია გირავნობა სხვა მოგირავნის სასარგებლოდ, ბიურო სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით ატყობინებს მოგირავნეს წარმოების დაწყებას და უწესრიგებს მოთხოვნების წარმოდგენის ვადას. სხვა მოგირავნემ შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა წარადგინოს ფულადი მოთხოვნები და პასუხისმგებელია მათ სისწორეზე.
ამონაგები თანხიდან პირველ რიგში დაიფარება საფასური და აღსრულების ხარჯი, შემდეგ კი დაკმაყოფილდება მოგირავნეთა მოთხოვნები რიგითობისამებრ. საგადასახადო გირავნობის არსებობისას საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნა პირველ რიგში დაკმაყოფილდება რეგისტრაციის რიგის მიუხედავად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა საგადასახადო გირავნობამდე რეგისტრირებულია ლიცენზირებული ფინანსური ინსტიტუტის გირავნობა. მნიშვნელოვანია შემძენისთვისაც: საკუთრების გადასვლისას ქონებაზე არსებული ყველა ყადაღა და უფლება უქმდება, თუ შემძენი არ გამოთქვამს სურვილს გახდეს ვალდებულებითი ურთიერთობის მხარე.
აუქციონის ჩაიშალა თუ გამარჯვებულმა არ გადაიხადა
თუ აუქციონში გამარჯვებულმა პირმა ქონების ფასი დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა, ის კარგავს აუქციონის ჩატარების დღეს გარანტიის სახით წარმოდგენილ თანხას, რომელიც აღსრულების ეროვნული ბიუროს საკუთრებაში მიექცევა. ბიურო გამოსცემს აუქციონის შედეგების გაუქმების განკარგულებას და მისი გამოცემიდან 3 დღის ვადაში აცხადებს ხელახალ აუქციონს, რომელიც განმეორებით აუქციონად არ ჩაითვლება.
ბიუჯეტის სასარგებლოდ მიმდინარე წარმოებისას, თუ პირველ აუქციონზე გამარჯვებული არ გამოვლინდა ან გამარჯვებულმა ფასი არ გადაიხადა, ბიუროს უფლება აქვს აუქციონის დასრულებიდან 15 დღის ვადაში გამოსცეს ქონების სახელმწიფო საკუთრებაში ნატურით გადაცემის განკარგულება; თუ განკარგულება არ გამოიცა, ის გამართავს განმეორებით აუქციონს. მეორე განმეორებითი აუქციონის ჩაშლის შემთხვევაში ქონება თავისუფლდება ყადაღისგან და მოვალეს უბრუნდება. ყადაღადადებული ან მოვალის მიერ გადახდილი თანხიდან, საფასურისა და აღსრულების ხარჯის გამოკლებით, დარჩენილი თანხა კრედიტორს გადაეცემა.
ავტომობილის ყადაღა და იძულებითი აუქციონი: რა უნდა იცოდეს მოვალემ
სატრანსპორტო საშუალება ყადაღადადებულ მოძრავ ქონებას მიეკუთვნება, ამიტომ მასზე აუქციონის გამოცხადების ზოგადი ვადა ვრის: ყადაღის დადებიდან ერთი თვე, ხოლო საგადასახადო შემთხვევაში — სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან ორი კვირე. გამარჯვებულის გადაუხდელობისას აუქციონის შედეგები ქარწყლდება, გარანტია ბიუროს რჩება და ბიურო გამოსცემს აუქციონის შედეგების გაუქმების განკარგულებას, განკარგულების გამოცემიდან სამი დღის ვადაში კი ხელახალი აუქციონი ცხადდება, რომელიც განმეორებით არ ჩაითვლება.
მოვალისთვის მნიშვნელოვანია ორი გზა, რომელიც აუქციონამდე რჩება: პირველი — ბიუროს შეუძლია აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებამდე მისცეს მოვალეს თვითრეალიზაციის შესაძლებლობა ბიუროს კონტროლით, თუ ამით დაიფარება საფასური, ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები; მეორე — კრედიტორისა და მოვალის შეთანხმების შემთხვევაში, მათი განცხადების საფუძველზე, აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებამდე ბიუროს შეუძლია დაადგინოს, რომ ქონების რეალიზაცია სხვაგვარად მოხდეს, ვიდრე კანონით არის განსაზღვრული. დაკავშირებული პროცედურები — მოძრავი ქონების აუქციონი, უძრავი ქონების აუქციონი და ყადაღისაგან გათავისუფლების სარჩელი — ცალკე გვერდებზე არის დეტალურად განხილული.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის ცხადდება მოძრავ ქონებაზე აუქციონი?
ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში, ხოლო კანონით გათვალისწინებულ საგადასახადო შემთხვევაში — სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან 2 კვირის ვადაში.
შეუძლია თუ არა მოვალეს თვითონ გაყიდოს ქონება?
დიახ, აუქციონის გამოცხადებამდე ბიუროს შეუძლია მისცეს მას თვითრეალიზაციის შესაძლებლობა კონტროლით, თუ ამით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები; ასევე შესაძლებელია მხარეთა შეთანხმებით სხვაგვარი რეალიზაცია.
რა ხდება ამონაგებ თანხასთან?
პირველ რიგში ფარდება საფასური და აღსრულების ხარჯი, შემდეგ კმაყოფილდება მოგირავნეთა მოთხოვნები რიგითობისამებრ; საგადასახადო გირავნობა რიგის მიუხედავად პირველია, თუ მასზე ადრე არ არის ფინანსური ინსტიტუტის გირავნობა. ნაშთი კრედიტორს გადაეცემა.
რა ელის გამარჯვებულს ფასის გადაუხდელობისას?
ის კარგავს გარანტიის სახით შეტანილ თანხას, რომელიც ბიუროს რჩება; აუქციონის შედეგები ქარწყლდება და 3 დღეში ცხადდება ხელახალი აუქციონი.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
სატრანსპორტო საშუალების იძულებითი აუქციონი მოითხოვს ვადების, შეფასებისა და ამონაგების განაწილების ზუსტ ცოდნას. Legal.ge-ზე დაგეხმარებთ როგორც მოვალის — ყადაღისა და თვითრეალიზაციის შესაძლებლობების შეფასებაში, ასევე კრედიტორისა და შემძენის — პროცედურის კანონიერების კონტროლში. მოგვმართეთ — თქვენს ინტერესებს კანონის ზუსტი ნორმებით დავიცავთ.