მოძრავი ქონების იძულებითი რეალიზაციის საფუძველი
ავტომობილის ან სხვა ტექნიკის იძულებითი რეალიზაცია სააღსრულებო წარმოებაში სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონით არის დეტალურად მოწესრიგებული. მოძრავ ქონებას — ტექნიკას, ავტომობილს — ყადაღის დადების შემდეგ ელის განსაზღვრული გზა: შეფასება, საჯარო აუქციონის გამოცხადება, გამარჯვებულის გამოვლენა და ამონაგების განაწილება. ამ პროცესის თითოეულ ეტაპს კანონი ზუსტი ვადებით და წესებით აწესრიგებს, რაც როგორც მოვალისთვის, ისე კრედიტორისა და შემძენისთვის მნიშვნელოვანია.
ყადაღადადებული ქონების შეფასება
პროცესი იწყება შეფასებით. ქონების აღწერის დროს, თუ საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა შესაძლებელია, ის აღინიშნება აღწერისა და დაყადაღების აქტში. თუ ფასის დადგენა შეუძლებელია, ქონებას ყადაღის რეგისტრაციის შემდეგ შეაფასებს აღსრულების ეროვნული ბიურო ან მისი დავალებით — სხვა კომპეტენტური პირი. საგადასახადო ორგანოსთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე გადამხდელის ქონების შეფასებისას განმეორებითი შეფასება სავალდებულო არ არის, თუ შეფასება სააღსრულებო წარმოების დაწყებამდე 1 წლის განმავლობაში განხორციელდა.
სააღსრულებო წარმოების მხარეს შეუძლია წარმოადგინოს ექსპერტის დასკვნა საბაზრო ღირებულების შესახებ, რომლის მიხედვითაც ქონება შეფასებულია წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში. ბიურო უფლებამოსილია დაეყრდნოს ამ დასკვნას, ხოლო თუ ორივე მხარემ წარმოადგინა დასკვნები — ერთ-ერთ მათგანს. ეს ნიშნავს, რომ შეფასების ეტაპზე მხარეს რეალური გავლენის საშუალება აქვს.
საჯარო აუქციონის გამოცხადება და თვითრეალიზაცია
ყადაღადადებულ სხვა ნივთებს აღსრულების ეროვნული ბიურო საჯაროდ ყიდის აუქციონზე. მოძრავ ქონებაზე აუქციონი გამოცხადდება ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში, ხოლო კანონით გათვალისწინებული საგადასახადო შემთხვევაში — სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან 2 კვირის ვადაში. აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებამდე ბიუროს შეუძლია მოვალეს მისცეს თვითრეალიზაციის შესაძლებლობა საკუთარი კონტროლით — მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები.
აუქციონამდე არსებული კიდევ ერთი შესაძლებლობაა სხვაგვარი რეალიზაცია: კრედიტორისა და მოვალის შეთანხმების შემთხვევაში, მათი განცხადების საფუძველზე, ბიუროს შეუძლია დაადგინოს, რომ ყადაღადადებული ქონება რეალიზდეს სხვაგვარად, ვიდრე კანონით არის განსაზღვრული. ეს გამონაკლისი ორივე მხარის აქტიურ თანხმობას საჭიროებს და აუქციონამდე უნდა გამოიყენოს.
გირავნობა და ამონაგების განაწილება
თუ მოძრავ ქონებაზე, რომლის იძულებით რეალიზაციასაც კრედიტორი ითხოვს, რეგისტრირებულია გირავნობა სხვა მოგირავნის სასარგებლოდ, ბიურო სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით ატყობინებს მოგირავნეს წარმოების დაწყებას და უწესრიგებს მოთხოვნების წარმოდგენის ვადას. სხვა მოგირავნემ შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა წარადგინოს ფულადი მოთხოვნები და პასუხისმგებელია მათ სისწორეზე.
ამონაგები თანხიდან პირველ რიგში დაიფარება საფასური და აღსრულების ხარჯი, შემდეგ კი დაკმაყოფილდება მოგირავნეთა მოთხოვნები რიგითობისამებრ. საგადასახადო გირავნობის არსებობისას საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნა პირველ რიგში დაკმაყოფილდება რეგისტრაციის რიგის მიუხედავად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა საგადასახადო გირავნობამდე რეგისტრირებულია ლიცენზირებული ფინანსური ინსტიტუტის გირავნობა. მნიშვნელოვანია შემძენისთვისაც: საკუთრების გადასვლისას ქონებაზე არსებული ყველა ყადაღა და უფლება უქმდება, თუ შემძენი არ გამოთქვამს სურვილს გახდეს ვალდებულებითი ურთიერთობის მხარე.