ფულადი მოთხოვნის ამოღება აღსრულების ეროვნული ბიუროს მეშვეობით
საქართველოში აღსასრულებელი გადაწყვეტილებების იძულებით აღსრულება კანონით მხოლოდ ერთი ორგანოს კომპეტენციაა: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის თანახმად, იძულებით აღსრულებას ახორციელებს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — აღსრულების ეროვნული ბიურო. კერძო აღმასრულებლის ინსტიტუტი ამჟამად აღარ ფუნქციონირებს და მოთხოვნის თანხის მიუხედავად, ყველა ფულადი მოთხოვნის ამოღება ბიუროს ერთიანი წესით მიმდინარეობს. ეს გვერდი სწორედ ბიუროს სისტემით ფულადი მოთხოვნის ამოღების პროცედურას და ამ პროცესში იურისტის როლს აღწერს.
კრედიტორისთვის ეს ნიშნავს, რომ გამართული სააღსრულებო სტრატეგიისთვის არსებითია ბიუროს უფლებამოსილებების, წარმოების დაწყების წესისა და მოვალის დაცვის გარანტიების ზუსტი ცოდნა — ისეთი შეცდომები, როგორიცაა არასწორი სააღსრულებო ფურცლის წარდგენა ან დაუშვებელ ქონებაზე ყადაღის მოთხოვნა, პროცესს თვეობით აჭიანურებს.
წარმოების დაწყება: განაცხადი და სააღსრულებო ფურცელი
მუხლი 25 აწესრიგებს აღსრულების დაწყებას: ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. კანონი განსაზღვრავს სპეციალურ შემთხვევებსაც: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება იწყება იუსტიციის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, გირავნობის მოწმობის შემთხვევაში — მოწმობის მფლობელი მოგირავნის განცხადებით, ლიზინგის მოწმობისას — ლიზინგის გამცემის განცხადებით, დავალიანების გადახდევინების ბრძანებისას — ბრძანებით. იურისტის ამოცანაა სწორი საფუძვლის შერჩევა და დოკუმენტების უბრალოებრივ მომზადება.
მოვალის ქონების დაცვის საზღვრები
მე-45 მუხლი განსაზღვრავს იმ ქონების ჩამონათვალს, რომელზეც ყადაღის დადება არ შეიძლება: მოვალის პროფესიული საქმიანობისთვის, ცხოვრებისა და საოჯახო მეურნეობისთვის აუცილებელი ნივთები; ოთხი კვირის საკვები, საწვავი და სანათი საშუალებები მოვალის, ოჯახისა და მასთან მცხოვრები პირებისთვის (ან მათ შესაძენად საჭირო თანხა); შეზღუდული რაოდენობის წვრილფეხა საქონელი და ერთი მეწველი ძროხა ან მოვალის არჩევანით ორი ღორი, ცხვარი ან თხა; სამეურნეო წარმოებისთვის საჭირო ხელსაწყოები, პირუტყვი, სასუფე და პროდუქცია მომავალ მოსავლამდე; შრომითი საქმიანობისთვის აუცილებელი ნივთები; სახელმწიფოს მიზნობრივი დახმარება; სოციალურად დაუცველად რეგისტრირებული ოჯახის წევრის ქონება დადგენილი ზღვრის ფარგლებში. საარსებო მინიმუმის ოდენობა საქართველოს კანონმდებლობით დგინდება, ხოლო გათავისუფლებასთან დაკავშირებული დავა სასამართლო წესით განიხილება.
სიის დეტალებიც გადამწყვეტია: დაცვა ვრცელდება მოვალის, მისი ოჯახისა და მასთან ერთად მცხოვრები პირებისთვის საჭირო ოთხი კვირის საკვებს, საწვავსა და სანათ საშუალებებზე — ან მათ შესაძენად საჭირო თანხაზე; წვრილფეხა საქონელზე შეზღუდული რაოდენობით და ერთ მეწველ ძროხაზე, ან მოვალის არჩევანით ორ ღორზე, ცხვარზე ან თხაზე, თუ ისინი ამ პირების გამოსაკვებად აუცილებელია, ასევე სამი თვის სამყოფი პირუტყვის საკვებისა და ნამჯის მარაგზე — ან მათ შესაძენად საჭირო თანხაზე; მიწათმოქმედ პირებზე — სამეურნეო წარმოებისთვის საჭირო ხელსაწყო-იარაღებზე, პირუტყვზე, სასუფესა და პროდუქციაზე მომავალ მოსავლამდე; ხოლო ფიზიკური თუ გონებრივი შრომით ან სხვა საქმიანობით შემოსავლის მქონე პირებზე — ასეთი საქმიანობისთვის საჭირო ნივთებზე. ყადაღისაგან გათავისუფლება ეხება საარსებო მინიმუმზე ნაკლებ შემოსავალს, ხოლო სოციალურად დაუცველთა ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრის ქონება დაცულია დადგენილი ზღვარის ფარგლებში, გარდა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებული ქონებისა.
კრედიტორის მხარის იურისტმა ეს სია თვალის დევნებით უნდა შეისწავლოს: არასწორ ქონებაზე მიმართული მოქმედება დროის და საფასურის კარგვაა, ხოლო მოვალის მხარეს — ეს გარანტიები დაცვის საფუძველია.