ფულადი მოთხოვნის ამოღება აღსრულების ეროვნული ბიუროს მეშვეობით
საქართველოში აღსასრულებელი გადაწყვეტილებების იძულებით აღსრულება კანონით მხოლოდ ერთი ორგანოს კომპეტენციაა: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის თანახმად, იძულებით აღსრულებას ახორციელებს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — აღსრულების ეროვნული ბიურო. კერძო აღმასრულებლის ინსტიტუტი ამჟამად აღარ ფუნქციონირებს და მოთხოვნის თანხის მიუხედავად, ყველა ფულადი მოთხოვნის ამოღება ბიუროს ერთიანი წესით მიმდინარეობს. ეს გვერდი სწორედ ბიუროს სისტემით ფულადი მოთხოვნის ამოღების პროცედურას და ამ პროცესში იურისტის როლს აღწერს.
კრედიტორისთვის ეს ნიშნავს, რომ გამართული სააღსრულებო სტრატეგიისთვის არსებითია ბიუროს უფლებამოსილებების, წარმოების დაწყების წესისა და მოვალის დაცვის გარანტიების ზუსტი ცოდნა — ისეთი შეცდომები, როგორიცაა არასწორი სააღსრულებო ფურცლის წარდგენა ან დაუშვებელ ქონებაზე ყადაღის მოთხოვნა, პროცესს თვეობით აჭიანურებს.
წარმოების დაწყება: განაცხადი და სააღსრულებო ფურცელი
მუხლი 25 აწესრიგებს აღსრულების დაწყებას: ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. კანონი განსაზღვრავს სპეციალურ შემთხვევებსაც: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება იწყება იუსტიციის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, გირავნობის მოწმობის შემთხვევაში — მოწმობის მფლობელი მოგირავნის განცხადებით, ლიზინგის მოწმობისას — ლიზინგის გამცემის განცხადებით, დავალიანების გადახდევინების ბრძანებისას — ბრძანებით. იურისტის ამოცანაა სწორი საფუძვლის შერჩევა და დოკუმენტების უბრალოებრივ მომზადება.
მოვალის ქონების დაცვის საზღვრები
მე-45 მუხლი განსაზღვრავს იმ ქონების ჩამონათვალს, რომელზეც ყადაღის დადება არ შეიძლება: მოვალის პროფესიული საქმიანობისთვის, ცხოვრებისა და საოჯახო მეურნეობისთვის აუცილებელი ნივთები; ოთხი კვირის საკვები, საწვავი და სანათი საშუალებები მოვალის, ოჯახისა და მასთან მცხოვრები პირებისთვის (ან მათ შესაძენად საჭირო თანხა); შეზღუდული რაოდენობის წვრილფეხა საქონელი და ერთი მეწველი ძროხა ან მოვალის არჩევანით ორი ღორი, ცხვარი ან თხა; სამეურნეო წარმოებისთვის საჭირო ხელსაწყოები, პირუტყვი, სასუფე და პროდუქცია მომავალ მოსავლამდე; შრომითი საქმიანობისთვის აუცილებელი ნივთები; სახელმწიფოს მიზნობრივი დახმარება; სოციალურად დაუცველად რეგისტრირებული ოჯახის წევრის ქონება დადგენილი ზღვრის ფარგლებში. საარსებო მინიმუმის ოდენობა საქართველოს კანონმდებლობით დგინდება, ხოლო გათავისუფლებასთან დაკავშირებული დავა სასამართლო წესით განიხილება.
სიის დეტალებიც გადამწყვეტია: დაცვა ვრცელდება მოვალის, მისი ოჯახისა და მასთან ერთად მცხოვრები პირებისთვის საჭირო ოთხი კვირის საკვებს, საწვავსა და სანათ საშუალებებზე — ან მათ შესაძენად საჭირო თანხაზე; წვრილფეხა საქონელზე შეზღუდული რაოდენობით და ერთ მეწველ ძროხაზე, ან მოვალის არჩევანით ორ ღორზე, ცხვარზე ან თხაზე, თუ ისინი ამ პირების გამოსაკვებად აუცილებელია, ასევე სამი თვის სამყოფი პირუტყვის საკვებისა და ნამჯის მარაგზე — ან მათ შესაძენად საჭირო თანხაზე; მიწათმოქმედ პირებზე — სამეურნეო წარმოებისთვის საჭირო ხელსაწყო-იარაღებზე, პირუტყვზე, სასუფესა და პროდუქციაზე მომავალ მოსავლამდე; ხოლო ფიზიკური თუ გონებრივი შრომით ან სხვა საქმიანობით შემოსავლის მქონე პირებზე — ასეთი საქმიანობისთვის საჭირო ნივთებზე. ყადაღისაგან გათავისუფლება ეხება საარსებო მინიმუმზე ნაკლებ შემოსავალს, ხოლო სოციალურად დაუცველთა ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრის ქონება დაცულია დადგენილი ზღვარის ფარგლებში, გარდა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებული ქონებისა.
კრედიტორის მხარის იურისტმა ეს სია თვალის დევნებით უნდა შეისწავლოს: არასწორ ქონებაზე მიმართული მოქმედება დროის და საფასურის კარგვაა, ხოლო მოვალის მხარეს — ეს გარანტიები დაცვის საფუძველია.
ბიუროს შესაძლებლობები და შეფასების მომსახურება
მე-3 მუხლი ბიუროს ფართო უფლებამოსილებებს აძლევს: საგადასახადო ორგანოსთან ხელშეკრულების საფუძველზე ის ახორციელებს საგადასახადო დავალიანების უზრუნველყოფის მიზნით ქონების აღწერა-შეფასებასა და ყადაღს; უფლებამოსილია მიმართოს ადმინისტრაციულ ორგანოებს; პირის მიმართვის საფუძველზე განახორციელოს შეფასების მომსახურება, რომლის საფასურიც იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება; დადოს ხელშეკრულებები და ისარგებლოს მესამე პირთა მომსახურებით.
პრაქტიკული გამოცდილება ჩვენებს, რომ წარმატებული ამოღების საწინააღმდეგოდ ხშირად არა კანონი, არამედ პროცედურული დაუდევრობა დგას: განაცხადში არასწორად მითითებული მოთხოვნის ოდენობა, ვადაგასული სააღსრულებო ფურცელი ან ისეთი ქონების მითითება, რომელიც მე-45 მუხლითაა დაცული. ამიტომ იურისტი განაცხადის შედგენისას ათვალიერებს როგორც საბუთებს, ისე მოვალის ქონებრივ მდგომარეობას, რათა პროცესი თავიდანვე სწორი მიმართულებით აიწყოს და მხარემ დროულად მიიღოს შედეგი.
ხშირად დასმული კითხვები
არსებობს თუ არა კერძო აღმასრულებელი და თანხის ზღვარი?
არა — მოქმედი კანონით იძულებით აღსრულების მონოპოლიური უფლებამოსილი აღსრულების ეროვნული ბიუროს აქვს. ფულადი მოთხოვნის თანხის მიხედვით სხვადასხვა ორგანოს კომპეტენცია აღარ არსებობს — ყველა მოთხოვნა ბიუროს ერთი წესით შემოწმდება.
რის საფუძველზე იწყება ამოღება?
მე-25 მუხლით — კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე; ცალკეულ შემთხვევებში (მაგალითად, ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება ან გირავნობის მოწმობა) განსხვავებული საფუძველი გამოიყენება.
რა ქონებაა დაცული ყადაღისგან?
მე-45 მუხლის სია: პროფესიული და საყოფაცხოვრებო აუცილებელი ნივთები, ოთხი კვირის საკვები და საწვავი, შეზღუდული პირუტყვი, სამეურნეო ინვენტარი მოსავლამდე, მიზნობრივი სახელმწიფო დახმარება. ამ სიასთან დაკავშირებული დავა სასამართლოში განიხილება.
შეიძლება თუ არა ბიუროსგან შეფასების მომსახურების მიღება?
დიახ — მე-3 მუხლით ბიურო პირის მიმართვის საფუძველზე ახორციელებს შეფასების მომსახურებას; მისი საფასური იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით დგინდება.
წყდება თუ არა სარგებლისა და საურავის დარიცხვა წარმოების დაწყებისას?
მე-25 მუხლით — ძირითად თანხაზე დარიცხვა დაწყების დღიდან წყდება, გარდა საგადასახადო მოთხოვნისა და დაგროვებითი პენსიის შესახებ კანონით განსაზღვრული საურავისა; დარიცხვა გაგრძელდება ბიუროს მიერ ფურცლის დაბრუნების დღიდან, რაც მოთხოვნის გაანგარიშებაში დაუყოვნებლივ უნდა გაითვალისწინოს კრედიტორმა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge აერთიანებს სააღსრულებო სამართლის მცოდნე იურისტებს, რომლებიც დაგეხმარებთ განაცხადის მომზადებაში, ბიუროს წარმოებაში წარმომადგენლობაში და მოვალის ქონების დაცვის საზღვრების გამოყენებაში. საიტზე შეგიძლიათ შეადაროთ სპეციალისტების გამოცდილება და შეფასებები, დაუკავშირდეთ მათ პირდაპირ და მიიღოთ პირველი კონსულტაცია თქვენი სააღსრულებო საკითხის შესახებ. აირჩიეთ სპეციალისტი დღესვე Legal.ge-ზე.