სააღსრულებო წარმოების დაწყება აღსრულების ეროვნულ ბიუროში
საქართველოში აღსასრულებელი გადაწყვეტილებების იძულებით აღსრულება კანონით მხოლოდ ერთი ორგანოს კომპეტენციაა: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის თანახმად, იძულებით აღსრულებას ახორციელებს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — აღსრულების ეროვნული ბიურო. კერძო აღმასრულებლის ინსტიტუტი ამჟამად აღარ ფუნქციონირებს და მოთხოვნის თანხის მიუხედავად, სააღსრულებო წარმოება ბიუროს ერთიანი წესით მიმდინარეობს. ეს გვერდი წარმოების დაწყების საფუძვლებს, მონაწილე პირებს და ამ ეტაპზე იურისტის როლს აღწერს.
კრედიტორისთვის ეს ნიშნავს, რომ გამართული სააღსრულებო სტრატეგიისთვის არსებითია ბიუროს უფლებამოსილებების, წარმოების დაწყების წესისა და მოვალის დაცვის გარანტიების ზუსტი ცოდნა — ისეთი შეცდომები, როგორიცაა არასწორი სააღსრულებო ფურცლის წარდგენა ან დაუშვებელ ქონებაზე ყადაღის მოთხოვნა, პროცესს თვეობით აჭიანურებს.
წარმოების დაწყება: განაცხადი და სააღსრულებო ფურცელი
მუხლი 25 აწესრიგებს აღსრულების დაწყებას: ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. კანონი განსაზღვრავს სპეციალურ შემთხვევებსაც: ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება იწყება იუსტიციის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, გირავნობის მოწმობის შემთხვევაში — მოწმობის მფლობელი მოგირავნის განცხადებით, ლიზინგის მოწმობისას — ლიზინგის გამცემის განცხადებით, დავალიანების გადახდევინების ბრძანებისას — ბრძანებით. იურისტის ამოცანაა სწორი საფუძვლის შერჩევა და დოკუმენტების უბრალოებრივ მომზადება.
მე-25 მუხლი ტერიტორიულობასაც აწესრიგებს: სააღსრულებო ფურცელი ან/და აღსასრულებელი გადაწყვეტილება ბიუროს ტერიტორიულ ორგანოს წარედგინება მოვალის ან მისი ქონების ადგილსამყოფლის მიხედვით, თუმცა როცა ბიუროსთვის მიმართავს ფიზიკური პირი, კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან იურიდიული პირის შეუქმნელად პირთა გაერთიანება, ტერიტორიულობის პრინციპის დაცვა სავალდებულო არ არის. ფურცელს უნდა დაერთოს აღსასრულებელი გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი. ხოლო თუ მოთხოვნა იპოთეკით ან რეგისტრირებული გირავნობითაა უზრუნველყოფილი, იძულებითი აღსრულება მაშინაც წარმოებს, როცა უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებული ქონების მესაკუთრე ფურცელში მოხსენიებული მოვალე არ არის — ასეთ შემთხვევაში რეგისტრირებული მესაკუთრის მიმართ მოქმედებს მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია, სანამ სხვა რამ არ დამტკიცდება.
მნიშვნელოვანია სარგებლისა და საურავის რეჟიმიც: იმ გადაწყვეტილების აღსრულებისას, რომელითაც გათვალისწინებულია მოთხოვნის ზრდა სარგებლის ან/და საურავის დარიცხვით, სააღსრულებო წარმოების დაწყების დღიდან ეს დარიცხვა ძირითად თანხაზე წყდება — გარდა საგადასახადო მოთხოვნისა და დაგროვებითი პენსიის შესახებ კანონით განსაზღვრული საურავისა; დარიცხვა გაგრძელდება ბიუროს მიერ კანონით დადგენილი წესით ფურცლის დაბრუნების დღიდან. კრედიტორმა ეს წესი მოთხოვნის გაანგარიშებისას თავიდანვე უნდა გაითვალისწინოს.
სააღსრულებო წარმოების მონაწილენი
მე-15 მუხლი განსაზღვრავს წარმოებაში მონაწილე პირებს: კრედიტორი და მოვალე — სააღსრულებო წარმოების მხარეები; აღმასრულებელი; ასევე სხვა პირები, რომლებიც პროცესში მონაწილეობენ. თითოეულ მონაწილეს თავისი უფლებები და ვალდებულებები აქვს, და იურისტის როლია მხარის პოზიცია ამ ჩარჩოში განათავსოს — კრედიტორისთვის დროული და სრული ამოღების, მოვალისთვის კანონიერი დაცვის უზრუნველყოფით.
პრაქტიკაში წარმოების დაწყების სერვისი მოიცავს საბუთების აუდიტს — სააღსრულებო ფურცლის ვადის, რეკვიზიტებისა და მოთხოვნის ოდენობის შემოწმებას; განაცხადის შედგენას ბიუროსთან; კორესპონდენციის წარმოებას და მიმდინარეობის კონტროლს. ხშირი შეცდომაა განაცხადში არასწორი მონაცემების მითითება, რაც ხარვეზის გამოსწორების მოთხოვნას იწვევს.
ბიუროს შესაძლებლობები და შეფასების მომსახურება
მე-3 მუხლი ბიუროს ფართო უფლებამოსილებებს აძლევს: საგადასახადო ორგანოსთან ხელშეკრულების საფუძველზე ის ახორციელებს საგადასახადო დავალიანების უზრუნველყოფის მიზნით ქონების აღწერა-შეფასებასა და ყადაღს; უფლებამოსილია მიმართოს ადმინისტრაციულ ორგანოებს; პირის მიმართვის საფუძველზე განახორციელოს შეფასების მომსახურება, რომლის საფასურიც იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება; დადოს ხელშეკრულებები და ისარგებლოს მესამე პირთა მომსახურებით.
პრაქტიკული გამოცდილება ჩვენებს, რომ წარმატებული ამოღების საწინააღმდეგოდ ხშირად არა კანონი, არამედ პროცედურული დაუდევრობა დგას: განაცხადში არასწორად მითითებული მოთხოვნის ოდენობა, ვადაგასული სააღსრულებო ფურცელი ან ისეთი მონაცემების მითითება, რომელიც კანონით დადგენილ საფუძვლებს არ შეესაბამება. ამიტომ იურისტი განაცხადის შედგენისას ათვალიერებს როგორც საბუთებს, ისე მოთხოვნის საფუძვლებს, ამოწმებს ვადებს და მხარის მდგომარეობას, რათა პროცესი თავიდანვე სწორი მიმართულებით აიწყოს და მხარემ დროულად მიიღოს შედეგი; სწორად დაწყებული წარმოება ზოგავს როგორც დროს, ისე საფასურს, და შეცდომების გამოსწორებას აღარ მოითხოვს.
რა ხდება დაწყების შემდეგ
განაცხადის მიღების შემდეგ ბიურო ამოწმებს საბუთებს და წარმოებას აწარმოებს კანონით დადგენილი წესით: მხარეები ინფორმირდებიან, მოვალეს ეძლება ნებაყოფლობითი შესრულების შესაძლებლობა, ხოლო შემდეგ იწყება აღსრულების ზომები. ამ ეტაპებზე თითოეულ ნაბიჯს თავისი ვადა და ფორმა აქვს, და სწორედ ამიტომ პროცესის დასაწყისშივე ჩართული იურისტი ზღუდავს შუალედურ რისკებს.
ხშირად დასმული კითხვები
არსებობს თუ არა კერძო აღმასრულებელი და თანხის ზღვარი?
არა — მოქმედი კანონით იძულებით აღსრულების მონოპოლიური უფლებამოსილი აღსრულების ეროვნული ბიუროს აქვს. ფულადი მოთხოვნის თანხის მიხედვით სხვადასხვა ორგანოს კომპეტენცია აღარ არსებობს — ყველა მოთხოვნა ბიუროს ერთი წესით შემოწმდება.
რის საფუძველზე იწყება ამოღება?
მე-25 მუხლით — კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე; ცალკეულ შემთხვევებში (მაგალითად, ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება ან გირავნობის მოწმობა) განსხვავებული საფუძველი გამოიყენება.
ვინ მონაწილეობს სააღსრულებო წარმოებაში?
მე-15 მუხლით: კრედიტორი და მოვალე — მხარეები, აღმასრულებელი და პროცესში ჩართული სხვა პირები; თითოეულ მათგანს განსაზღვრული უფლებები აქვს.
შეიძლება თუ არა ბიუროსგან შეფასების მომსახურების მიღება?
დიახ — მე-3 მუხლით ბიურო პირის მიმართვის საფუძველზე ახორციელებს შეფასების მომსახურებას; მისი საფასური იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით დგინდება.
რამდენ დღეში ეცნობება მოვალეს წარმოების დაწყება და რას ნიშნავს ნებაყოფლობითი შესრულების ვადა?
მე-25 მუხლით მოვალე ინფორმირებულია დაწყებიდან არა უგვიანეს ხუთი დღისა; ინფორმირებიდან შვიდი დღის ვადაში ნებაყოფლობითი შესრულების შემთხვევაში მას მხოლოდ კრედიტორის მიერ წინასწარ გადახდილი საფასურის შესაბამისი ნაწილი დაეკისრება, უარის შემთხვევაში კი — სრული ოდენობა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge აერთიანებს სააღსრულებო სამართლის მცოდნე იურისტებს, რომლებიც დაგეხმარებთ განაცხადის მომზადებაში, ბიუროს წარმოებაში წარმომადგენლობაში და წარმოების დაწყების პროცედურის წარმართვაში. საიტზე შეგიძლიათ შეადაროთ სპეციალისტების გამოცდილება და შეფასებები, დაუკავშირდეთ მათ პირდაპირ და მიიღოთ პირველი კონსულტაცია თქვენი სააღსრულებო საკითხის შესახებ. აირჩიეთ სპეციალისტი დღესვე Legal.ge-ზე.