სააუქციონო პროცესი აღსრულების ეროვნულ ბიუროში
ყადაღადადებული ქონების რეალიზაცია სააღსრულებო წარმოების გადამწყვეტი ეტაპია. მოქმედი კანონმდებლობით ეს პროცესი სრულად აღსრულების ეროვნული ბიუროს სისტემაში მიმდინარეობს: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლით იძულებითი აღსრულების მონოპოლიური ორგანო ბიუროა, და კერძო აღმასრულებლის აუქციონის სერვისი, როგორც ცალკეული ინსტიტუტი, აღარ არსებობს. ეს გვერდი აღწერს ბიუროს მიერ შეფასებისა და რეალიზაციის (აუქციონის) წესებს და მხარეთა უფლებებს ამ პროცესში.
ყადაღადადებული ქონების შეფასება
მე-47 მუხლი აწესრიგებს შეფასებას: ქონების აღწერის დროს, საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესაძლებლობის შემთხვევაში, ის აღინიშნება აღწერისა და დაყადაღების აქტში; თუ ფასების დადგენა შეუძლებელია, ქონებას ყადაღის რეგისტრაციის შემდეგ აფასებს ბიურო ან მისი დავალებით სხვა კომპეტენტური პირი. სააღსრულებო წარმოების მხარეს უფლება აქვს წარმოადგინოს ექსპერტის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქონება შეფასებულია წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში; ბიურო უფლებამოსილია დაეყრდნოს ამ დასკვნას, ხოლო ორივე მხარის დასკვნების არსებობისას — ერთ-ერთ მათგანს.
დასკვნის წარდგენის მომენტიც ნორმითაა განსაზღვრული: მხარე ექსპერტის დასკვნას სააღსრულებო წარმოების დაწყებისას ან ბიუროს მიერ ქონების შეფასებამდე წარადგენს, და დასკვნის დაშვებადად მიჩნევის მიზანშეწონილობის საკითხს თვითონ ბიურო წყვეტს. ამავდროულად, ქონების აღწერისას საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესაძლებლობის შემთხვევაში ეს ღირებულება პირდაპირ აღწერისა და დაყადაღების აქტში აღინიშნება — ეს ჩანაწერი შემდგომი რეალიზაციის საყრდენი ხდება, და მხარეებმა ის დაუყოვნებლივ უნდა გადაამოწმონ.
საგადასახადო დავალიანების უზრუნველყოფის სპეციალური წესიც არსებობს: ბიუროსა და საგადასახადო ორგანოს შორის ხელშეკრულების საფუძველზე განხორციელებული შეფასება სააღსრულებო წარმოებაში განმეორებით სავალდებულო არ არის, თუ იგი წარმოების დაწყებამდე 1 წლის განმავლობაში ჩატარდა.
ქონების რეალიზაცია და აუქციონი
მე-49 მუხლის მიხედვით, ყადაღადადებულ ან მოვალის მიერ გადახდილ თანხას ბიურო საფასურისა და აღსრულების ხარჯის გამოკლებით გადასცემს კრედიტორს, ხოლო სხვა ყადაღადადებულ ნივთებს საჯაროდ ყიდის აუქციონზე. საჯარო გამოცხადებამდე ბიუროს შეუძლია მოვალეს მისცეს საშუალება თვითონ მოახდინოს რეალიზაცია ბიუროს კონტროლით — მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები. მოძრავი ნივთების რეალიზაციამდე ან მის შემდეგ ბიუროს უფლება აქვს ამოიღოს ის მოვალის მფლობელობიდან.
გადახდისუუნარობის საქმეში ბიურო სააუქციონო მომსახურებას ახორციელებს „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით; მომსახურების საფასური იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება.
ბიუროს სააუქციონო მომსახურება გადახდისუუნარობის საქმეში
გადახდისუუნარობის საქმის წარმოებისას აღსრულების ეროვნული ბიურო სააუქციონო მომსახურებას ახორციელებს „რეაბილიტაციისა და კრედიტორთა კოლექტიური დაკმაყოფილების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით. ეს ნიშნავს, რომ გადახდისუუნარო მოვალის ქონების გასაღების ორგანიზებაც ამავე სისტემაში ჯდება და მხარეები ურთიერთობას აწარმოებენ ბიუროსთან. ამ მომსახურების საფასური, ისევე როგორც შეფასების მომსახურებისა, იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება, ამიტომ კონკრეტული ტარიფების დასადგენად მოქმედ შემდგენ აქტს მიმართავს იურისტი.
აუქციონის ეტაპზე ყურადღება ეთმობა იმასაც, რომ მოძრავი ნივთების რეალიზაციამდე ან მის შემდეგ ბიუროს უფლება აქვს ამოიღოს ყადაღადადებული ნივთი მოვალის მფლობელობიდან — ეს გარანტია ხელს უშლის ქონების დამალვას ან განზრახ გაუარესებას გაყიდვამდე.
მხარეთა სტრატეგია სააუქციონო პროცესში
კრედიტორისთვის არსებითია დროულად მოეპოვოს საყრდენი შეფასების სიზუსტისათვის — არასწორად შეფასებული ქონება აუქციონზე დაბალ ფასად გადის. მოვალისთვის კი მნიშვნელოვანია ექსპერტის დასკვნის უფლება, აუქციონამდე თვითრეალიზაციის შესაძლებლობა და ის პირობა, რომ გადარიცხვა კრედიტორს ხდება მხოლოდ საფასურისა და ხარჯების გამოკლებით.
ღირს ასევე გავითვალისწინოთ, რომ შეფასების საკითხი აუქციონამდე წყდება: საბაზრო ღირებულება, რომელიც აღწერისა და დაყადაღების აქტშია ასახული, შემდგომი პროცესის საყრდენი ხდება, და მხარე, რომელსაც სხვა დასკვნა აქვს, ვალდებულია ის დროულად და დოკუმენტურად წარმოადგინოს. ექსპერტის დასკვნის უფლება ორივე მხარეს აქვს, ბიურო კი განსაზღვრავს, რომელ დასკვნას დაეყრდნოს — ამ გადაწყვეტილების საფუძვლიანობა დავის საგანი შეიძლება გახდეს, ამიტომ პოზიციის მომზადება აუქციონამდე იწყება.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ აწარმოებს აუქციონს სააღსრულებო წარმოებაში?
აღსრულების ეროვნული ბიურო — მე-3 მუხლით ის არის იძულებითი აღსრულების ერთადერთი ორგანო; ყადაღადადებულ ნივთებს ის საჯაროდ ყიდის აუქციონზე.
შეიძლება თუ არა ექსპერტის დასკვნის წარდგენა?
დიახ — მხარეს უფლება აქვს წარმოადგინოს ქონების საბაზრო ღირებულების დასკვნა, რომლითაც ქონება შეფასებულია წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში; ბიუროს შეუძლია მას დაეყრდნოს.
როდის შეუძლია მოვალეს თვითონ გაყიდოს ქონება?
აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებამდე, ბიუროს კონტროლით, თუ რეალიზაციით დაიფარება საფასური, აღსრულების ხარჯი და კრედიტორის მოთხოვნები.
როგორ ნაწილდება გაყიდვის თანხა?
ყადაღადადებული ან მოვალის მიერ გადახდილი თანხა ბიუროს გადაეცემა კრედიტორს საფასურისა და აღსრულების ხარჯის გამოკლებით.
როგორ წყდება ორივე მხარის მიერ წარდგენილი დასკვნების კონკურენცია?
მე-47 მუხლით ბიურო უფლებამოსილია დაეყრდნოს მხარის დასკვნას, ხოლო თუ დასკვნები ორივე მხარემ წარადგინა — ერთ-ერთ მათგანს; დასკვნის დაშვებადობის მიზანშეწონილობას ბიურო თვითონ განსაზღვრავს, და ეს გადაწყვეტილება დავის საგანი შეიძლება გახდეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს სპეციალისტები დაგეხმარებთ შეფასების დავებში, ექსპერტის დასკვნის მომზადებაში, აუქციონის პროცედურის კონტროლსა და მხარის ინტერესების დაცვაში. პლატფორმაზე თითოეულ იურისტს აქვს პროფილი გამოცდილების აღწერით, რაც გამართავს შერჩევას; დაუკავშირდით შერჩეულ სპეციალისტს და განიხილეთ სააუქციონო პროცესის ყველა დეტალი თქვენს საქმეში. აირჩიეთ იურისტი დღესვე Legal.ge-ზე.