მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების არსი
სააღსრულებო წარმოების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ინსტრუმენტია მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება: კანონის თანახმად, ეს ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, მესაკუთრისათვის ქონების განკარგვის — ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, მასზე ქირავნობისა და იჯარის ხელშეკრულებების დადების — აკრძალვის გამოცხადებას ან/და ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში, რაც ქმედების კანონიერების მთავარი დოკუმენტური საფუძველია. თუ თქვენი ქონება დაყადაღდა ან, პირიქით, კრედიტორის უფლებების რეალიზაციას ელოდებით, ამ გვერდზე დეტალურად ავხსნით პროცედურის თითოეული ეტაპის სამართლებრივ ნიუანსებს.
აკრძალული განკარგვა და გარიგების ბათილობა
კანონი მკაფიოდ ადგენს: ბათილია ყადაღადადებულ მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების შემდეგ მისი დაყადაღების შესახებ აქტში აღნიშნული გარიგება. ეს ნიშნავს, რომ მოვალის მიერ ჩადენილი გაყიდვა, დაგირავება ან გაქირავება ყადაღის შემდგომ იურიდიულ შედეგს არ იწვევს, ხოლო ყადაღადადებული ქონების მოვალის ან მინდობილი პირის — შემნახველის — მიერ ყოველგვარი განკარგვა გამოიწვევს პასუხისმგებლობას საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით. ამიტომ ყადაღის შემდეგ ქონებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილება მართლმშრომელ კონსულტაციას მოითხოვს: არასწორი ნაბიჯი ახალ სამართლებრივ პრობლემას დაამატებს არსებულ ვალდებულებას, ხოლო აქტის დროული ანალიზი მხარის პოზიციას ინახავს და თავიდან ირიდებს ზედმეტ დანაკარგებს.
ფულის, ფასიანი ქაღალდებისა და ძვირფასეულობის შენახვის წესი
კანონი დამატებით რეგულირებს ყადაღადადებული ქონების ფიზიკური შენახვის წესს: აღმასრულებელს ყადაღადადებული ფული დაუყოვნებლივ შეაქვს აღსრულების ეროვნული ბიუროს სადეპოზიტო ანგარიშზე (კერძო აღმასრულებელს — საანგარიშსწორებო (მიმდინარე) ანგარიშზე), ხოლო ყადაღადადებულ ფასიან ქაღალდებსა და ძვირფასეულობას იგი იღებს და ინახავს ამისათვის სპეციალურად გამოყოფილ, დაცულ სათავსში. ეს ეხება სხვა ყადაღადადებულ ნივთებსაც, თუ არსებობს ამ ნივთების ხელყოფის საშიშროება. თუ ყადაღადადებული მოძრავი ნივთები რჩება მოვალესთან ან შესანახად ბარდება სხვა პირს, ყადაღის დადება შეიძლება მოხდეს დალუქვით. ბანკებთან და სხვა ფინანსურ ინსტიტუტებთან დაკავშირებულ შემთხვევებში კანონი ლიკვიდატორსა და სპეციალურ მმართველს ანიჭებს უფლებამოსილებას, ყადაღადადებული ანგარიშები შესაბამის წესით გადაიტანოს სხვა ფინანსურ ინსტიტუტში.
მესამე პირის უფლებები და მოსავლის განსაკუთრებული რეჟიმი
თუ მოვალის ქონებაზე ყადაღის დადებისას მესამე პირი განაცხადებს ამ ქონებაზე თავის უფლებას, იგი მაინც შეიტანება ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში და კეთდება აღნიშვნა. აღმასრულებელი პირს იმავდროულად განუმარტავს მის უფლებას — მიმართოს სასამართლოს სარჩელით ქონების ყადაღისგან გათავისუფლების მოთხოვნით; ხოლო თუ მესამე პირი წარმოადგენს საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს, აღმასრულებელი, კრედიტორის თანხმობის შემთხვევაში, უფლებამოსილია ეს ქონება აქტიდან ამორიცხოს. ცალკე არის რეგულირებული ნაყოფი: ნაყოფს, რომელიც ჯერ არ არის მოცილებული მიწას, შეიძლება დაედოს ყადაღა მანამ, სანამ არ მომხდარა უძრავ ქონებაზე აღსრულება, თუმცა ყადაღის დადება არ შეიძლება მოსავლის მოწევამდე ერთი თვით ადრე.
მოძრავი ნივთის ჩამორთმევა და კრედიტორისთვის გადაცემა
როდესაც მოვალემ უნდა გადასცეს მოძრავი ნივთი, აღსრულების ეროვნული ბიურო ნივთს ჩამოართმევს მოვალეს და გადასცემს მას კრედიტორს. თუ გადასაცემ ნივთს ვერ იპოვიან, მოვალემ უნდა აცნობოს აღსრულების ეროვნულ ბიუროს, სად იმყოფება ნივთი; ხოლო თუ მოვალე განაცხადებს, რომ მას ეს არ შეუძლია, ის ვალდებულია სააღსრულებო მოქმედების ოქმში წერილობითი გარანტიის სახით მიუთითოს, რომ ის არ ფლობს ამ ნივთს. მოვალეს, რომელიც არ ასრულებს თავს ამ მოვალეობას, ეკისრება პასუხისმგებლობა კანონით დადგენილი წესით. აქედან გამომდინარე, როგორც კრედიტორის, ისე მოვალის პოზიცია მოითხოვს ზუსტ პროცედურულ ცოდნას, ოქმების დროულ ანალიზს და დარღვევის აღმოჩენის შემთხვევაში — სააღსრულებო წარმოებაში არსებული საშუალებებით ოპერატიულ რეაგირებას, რადგან ფორმალური ხარვეზი აქტში ხშირად მთელ ღონისძიებას ასაჩივრებელს ხდის.
ხშირად დასმული კითხვები ყადაღასა და ჩამორთმევაზე
რას ნიშნავს მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება?
ეს არის მოვალის ქონების აღწერა, მისი განკარგვის — გასხვისების, დაგირავების, ქირავნობისა და იჯარის — აკრძალვის გამოცხადება ან/და ქონების შესანახავად გადაცემა. აღმასრულებელი ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში.
ჩამორთმევს ვერ იპოვნიან ნივთს — რა ხდება შემდეგ?
მოვალემ ბიუროს უნდა აცნობოს, სად იმყოფება ნივთი, ანდა წერილობითი გარანტიის სახით მიუთითოს ოქმში, რომ ნივთს არ ფლობს. მოვალეობის არასრულყოფილება კანონით დადგენილი წესით იწვევს პასუხისმგებლობას.
შეიძლება თუ არა ყადაღის შემდეგ ნივთის გაყიდნა?
არა — ბათილია ყადაღის დადების შემდეგ დადებული აკრძალული გარიგება, ხოლო მოვალის ან შემნახველის მიერ ნივთის განკარგვა სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს.
როგორ იცავს კანონი მესამე პირს?
მესამე პირის უფლებაზე განცხადება აღინიშნება აქტში, აღმასრულებელი უხსნის მას სასამართლოსათვის მიმართვის უფლებას, ხოლო საკუთრების დოკუმენტისა და კრედიტორის თანხმობის შემთხვევაში ქონება აქტიდან ამოირიცხება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის სამართლის ადვოკატები დაეხმარებიან როგორც კრედიტორს, ისე მოვალესა და მესამე პირს: განვახორციელებთ აქტებისა და ოქმების ანალიზს, მოვამზადებთ საჩივარს ან სარჩელს და დავიცავთ თქვენს ინტერესებს აღსრულების ეროვნულ ბიუროსთან და სასამართლოში. დაგვიკავშირდით — შევაფასებთ თქვენს მდგომარეობას და ვიმოქმედებთ ოპერატიულად.