სერვისის შესახებ
მედიაცია მაშინ ამართლებს მოლოდინებს, როცა მიღწეული მორიგება რეალურად აღსრულებადია — და ეს თვისება პროცესის დაწყებამდე იბადება. „მედიაციის შესახებ“ კანონის მუხლები 8, 9, 13 და 13-1 სწორედ ამ გზას აწყობენ: მედიატორის განმარტებითი მოვალეობა, მორიგების ფორმა და ხელმოწერები, კერძო მედიაციის მორიგების სასამართლო აღსრულება და საერთაშორისო მორიგების ცნობა. ჩვენი სერვისი მხარეებს მორიგების აღსრულებადობაზე მოლაპარაკებიდან სასამართლო შუამდგომლობამდე თან ადგება — რადგან აღსრულებადობა ფორმის, ხელმოწერებისა და მხარეთა შეთანხმების ერთობლივი შედეგია.
რა უნდა იცოდეს მხარემ აღსრულების წესზე პროცესის დაწყებამდე
მუხლი 8 მედიატორს მედიაციის დაწყებამდე ავალდებულებს, მხარეებს განუმარტოს პროცესის წარმართვის პრინციპები, საკუთარი როლი, მხარეთა უფლებები და მოვალეობები, მედიაციის შესაძლო შედეგები და — გადამწყვეტი დეტალი — მხარეთა შეთანხმების მიღწევის შედეგად შედგენილი სამედიაციო მორიგების აღსრულების წესი, აგრეთვე ანაზღაურების წესი და პირობები. ეს მოვალეობა იმიტომაა ასე ადრეული, რომ აღსრულების პერსპექტივა პირობებზე მოლაპარაკების ვალუტაა: მხარე, რომელიც იცის, როგორ აღსრულდება მორიგება, სხვანაირად აყალიბებს დათმობებს. ამასთან, მედიაციის ხანგრძლივობა შეზღუდული არ არის, თუ შეთანხმებით ან კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, და მხარეები საკმარისი დროითა და შესაძლებლობით უნდა იყვნენ უზრუნველყოფილნი — პირობების სიზუსტე კი სწორედ ამ დროში იბადება. მხარეს უფლება აქვს პროცესში მონაწილეობა მიიღოს როგორც უშუალოდ, ისე წარმომადგენლის მეშვეობით, მედიატორი კი მხარეთა თანასწორობას უზრუნველყოფს — ეს გარემო პირობების სამართლიან ბალანსს ქმნის და მორიგების ხარისხს პირდაპირ ეხება. მხარეთა თანხმობის არსებობისას მედიატორმა შეიძლება მხარეებს შესთავაზოს სამედიაციო მორიგების პირობები — მათი ინტერესებისა და პროცესის მიმდინარეობისას გამოხატული პოზიციების გათვალისწინებით — ხოლო მედიაცია წარიმართება როგორც მხარეებთან ერთობლივი, ისე ინდივიდუალური კომუნიკაციის მეშვეობით.
მორიგების ფორმა: რა ჰქვია აღსრულებად დოკუმენტს
მუხლი 9 აღსრულებადობის ფორმალურ საფუძველს აწყობს: სამედიაციო მორიგების შედგენას უზრუნველყოფენ მხარეები ან/და მხარეთა წარმომადგენლები, მედიატორი შეიძლება დაეხმაროს; მორიგება წერილობით დგება და მას ხელს აწერენ როგორც მხარეები, ისე მედიატორი. მედიაცია დასრულებულად მიიჩნევა მხარეთა წერილობითი შეთანხმებით დავის ურთიერთშეთანხმებით დასრულებაზე — ანუ მორიგების დადების დღე თავად პროცესის დასრულების მომენტია. მხარის მოთხოვნით მედიატორი გასცემს მედიაციის დასრულების დამადასტურებელ დოკუმენტს, რომელიც შემდგომ პროცესულ კონტექსტში მტკიცებულების ფუნქციასაც ასრულებს. დასრულების სხვა საფუძვლებიც კანონითაა გათვალისწინებული — მხარის წერილობითი უარი გაგრძელებაზე, ვადის ამოწურვა ან მედიატორის განცხადება გაგრძელების არაგონივრულობის შესახებ — და თითოეულ შემთხვევაში დადასტურებითი დოკუმენტის გაცემა მხარის მოთხოვნაზეა დამოკიდებული.
კერძო მედიაციის მორიგების სასამართლო აღსრულება
მუხლი 13 კერძო მედიაციის შედეგად შედგენილ მორიგებას სასამართლო გზას უხსნის: ასეთი მორიგება მხარეთა შეთანხმების საფუძველზე შეიძლება სასამართლომ აღასრულოს; აღსრულების მოთხოვნით სასამართლოს ამ შეთანხმების საფუძველზე შეიძლება მიმართოს ერთ-ერთმა ან ორივე მხარემ. სასამართლო აღსრულების საკითხს განიხილავს ამ კანონითა და სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესებით. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს: მხარეთა ნება და სასამართლოს კონტროლი ერთმანეთს ავსებს — მორიგება ურთიერთშეთანხმებით იბადება, მაგრამ მისი ძალის განხორციელება სახელმწიფოს მექანიზმსაც შეუძლია მხარეთა თხოვნით. მხარეთა შეთანხმება სასამართლო აღსრულებაზე ჯობის, რომ მორიგების პროექტშივე იყოს ასახული — ეს დეტალი დოკუმენტის დონეზე წყდება და მოგვიანებით ხელახლა მოლაპარაკებას აცილებს.
საერთაშორისო მორიგების ცნობა და აღსრულება
მუხლი 13-1 საერთაშორისო განზომილებას აწყობს: საერთაშორისო სამედიაციო მორიგება ერთ-ერთი ან ორივე მხარის მიმართვის საფუძველზე შეიძლება ცნოს და აღასრულოს სასამართლომ, და ამ ცნობისა და აღსრულების უფლებამოსილების მქონე სასამართლოა საქართველოს უზენაესი სასამართლო. უზენაესი სასამართლო საკითხს განიხილავს ამ კანონითა და სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესების შესაბამისად. ანუ საზღვარგარეთ მიღწეული მორიგება საქართველოში ცალკე, მაღალი ინსტანციის პროცედურით ცნობილდება — და ეს გზა წინასწარ დაგეგმვას ითხოვს.
ხშირად დასმული კითხვები
მორიგების აღსრულებასთან დაკავშირებით მხარეებს ყველაზე ხშირად სწორედ ეს კითხვები უჩნდებათ, და პასუხები კანონის ტექსტიდანვე მოდის.
როგორ ხდება კერძო მედიაციის მორიგების აღსრულება?
მხარეთა შეთანხმების საფუძველზე სასამართლოს მიმართვით — მიმართავს ერთ-ერთი ან ორივე მხარე, და სასამართლო საკითხს ამ კანონითა და სამოქალაქო საპროცესო წესებით განიხილავს.
ვინ ცნობს საერთაშორისო სამედიაციო მორიგებას?
საქართველოს უზენაესი სასამართლო — ერთ-ერთი ან ორივე მხარის მიმართვის საფუძველზე, ამ კანონითა და სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესების შესაბამისად.
რატომ არის მნიშვნელოვანი მორიგების ხელმოწერები?
მორიგება წერილობით დგება და მას ხელს აწერენ როგორც მხარეები, ისე მედიატორი — ეს ფორმა სწორედ ის საფუძველია, რომელზედაც შემდგომ აღსრულების მექანიზმი აშენდება.
როდის შეიძლება მედიაციის აღსრულების წესის გაგება?
პროცესის დაწყებამდე — ეს ინფორმაცია მხარეებს მედიატორმა უნდა მიაწოდოს, რათა პირობებზე მოლაპარაკება აღსრულების პერსპექტივის გათვალისწინებით წარიმართოს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ მორიგების პროექტს ასე შევადგენთ, რომ მისი აღსრულება სასამართლო გზით რეალური იყოს — ფორმისა და ხელმოწერების ზუსტი დაცვით; პროცესის დაწყებამდე დაგეხმარებით აღსრულების წესის გააზრებაში, რომ დათმობები ინფორმირებულად გაკეთდეს; კერძო მედიაციის მორიგების შემთხვევაში მოვამზადებთ სასამართლოსათვის მიმართვას; საერთაშორისო მორიგების ცნობას კი უზენაეს სასამართლოში სრული საბუთური საფუძვლით წარვადგენთ. მიმართეთ — და მორიგება შედეგად დარჩება, ქაღალდად კი არა.